Sko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015awi\u0119ta, pierniczki na wyko\u0144czeniu, karp dawno zjedzony, usiad\u0142am wi\u0119c w ko\u0144cu do komputera w celu innym ni\u017c praca, \u017ceby skrobn\u0105\u0107 kilka s\u0142\u00f3w. Bo w grudniu, opr\u00f3cz wszystkich szalonych przygotowa\u0144 do celebracji ko\u0144ca roku i powrotu \u015bwiat\u0142a, uda\u0142o mi si\u0119 w ko\u0144cu znale\u017a\u0107 czas na lektur\u0119. A lektura ta czeka\u0142a na mnie ju\u017c od listopada, i to zacna.<\/p>\n\n\n\n
W r\u0119ce moje trafi\u0142o \u201eDobr\u00fd den. Chmiel, to\u017csamo\u015b\u0107 i lud. Polskie mity o Czechach\u201d Jakuba Medka. Czai\u0142am si\u0119 na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 od dawna, ale chwil\u0119 trwa\u0142o, zanim dotar\u0142am do macierzy i po\u0142o\u017cy\u0142am na niej swoje \u0142apska. No dobrze, wk\u0142adam s\u0142uchawki na uszy, soundtruck Stranger Things<\/em> gra, mog\u0119 pisa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105\u017cek o Czechach powsta\u0142o i wysz\u0142o w ostatnich latach na polskim rynku nie ma\u0142o. Moja biblioteczka z pozycjami o tej tematyce znacznie si\u0119 poszerzy\u0142a. Niekt\u00f3re z nich by\u0142y wznowieniami, inne t\u0142umaczeniami pozycji obcoj\u0119zycznych, wreszcie kilka autorstwa naszych rodak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Dobrze czyta si\u0119 ksi\u0105\u017cki o innych krajach napisane przez ludzi pochodz\u0105cych z w\u0142asnego kraju. Opowiadanie o obcym kraju i obcej nam kulturze to troch\u0119 rola t\u0142umacza; nawet je\u015bli nie dos\u0142ownego, to na pewno takiego, kt\u00f3ry przek\u0142ada obce kody kulturowe na te nasze, potrafi znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciwe odniesienia, por\u00f3wnania i zrozumie\u0107 kontekst, a przede wszystkim \u2013 nie wpada w pu\u0142apki pozornego podobie\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Rodak ma szans\u0119 przedstawi\u0107 nam inny kraj tak, jakby\u015bmy mieli ogl\u0105dali go w\u0142asnymi oczami. Oczywi\u015bcie, pewn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu te\u017c w\u0142asne upodobania, \u015bwiatopogl\u0105d i do\u015bwiadczenie, ale chyba mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce istnieje tu jaki\u015b potencja\u0142 dla zrozumienia. Zak\u0142adaj\u0105c oczywi\u015bcie, \u017ce autor w jakim\u015b stopniu dany kraj zna i rozumie.<\/p>\n\n\n\n Jak wspomina\u0142am wcze\u015bniej, na polskim rynku mamy niema\u0142o pozycji traktuj\u0105cych o Czechach. Wyszed\u0142 s\u0142ynny Gottland, Laska nebeska i seria reporta\u017cy Szczyg\u0142a (o ile mo\u017cna je tak nazwa\u0107), mamy ksi\u0105\u017cki bardziej historyczne Piotra Majewskiego czy Petra Jokesa, mamy drobiazgowe ksi\u0105\u017cki Surosza, mamy specjalistyczne Ewy Ciszewskiej, podr\u00f3\u017cnicze Beaty i Paw\u0142a Pomykalskich, czy krajoznawcze Doroty Chmielewskiej i Aleksandra Kaczorowskiego. Mo\u017cna te\u017c zajrze\u0107 do Jirigo Gruszy i jego Instrukcji Czech. S\u0142owem \u2013 w temacie napisano nie ma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n A jednak, jak si\u0119 okazuje, czego\u015b na rynku brakowa\u0142o. Apetyt polskiego czytelnika na tre\u015bci o tematyce czeskiej nie s\u0142abnie i na t\u0119 potrzeb\u0119 w\u0142a\u015bnie odpowiedzia\u0142 Jakub Medek. Czech z urodzenia, polski dziennikarz z wyboru \u2013 autor \u015bwietnie sprawdzi\u0142 si\u0119 w roli t\u0142umacza czeskich kod\u00f3w kulturowych na polskie i przewodnika po czeskiej rzeczywisto\u015bci. Jako klucz do opowiadania o krainie naszych po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w wybra\u0142 polskie mity i stereotypy na temat Czech\u00f3w i ich pa\u0144stwie \u2013 by\u0142y one doskona\u0142ym pretekstem, aby zanurzy\u0107 si\u0119 w dog\u0142\u0119bn\u0105 opowie\u015b\u0107 o narodzie czeskim, jego bol\u0105czkach, historii i charakterze.<\/p>\n\n\n\n Czy znalaz\u0142am w ksi\u0105\u017cce rzeczy, kt\u00f3re mnie zaskoczy\u0142y? Tak. Ksi\u0105\u017cka porusza tematy, kt\u00f3re w du\u017cym stopniu zna\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej, ale kilka z nich zdecydowanie uporz\u0105dkowa\u0142a i po\u0142\u0105czy\u0142a niekt\u00f3re kropki. Od dawna zastanawia\u0142am si\u0119, dlaczego mo\u017cliwe jest tak paradoksalne po\u0142\u0105czenie ewidentnego egalitaryzmu Czech\u00f3w z istnieniem czeskiej oligarchii. Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re taki nacisk k\u0142adzie na to, aby nie chwali\u0107 si\u0119 bogactwem, wybory wygrywa Babis? Dlaczego w Czechach ludzie pozwalaj\u0105 na istnienie oligopolu, kt\u00f3ry ewidentnie szkodzi szaremu Novotnemu i niczego z tym nie robi\u0105, podkre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie wag\u0119 r\u00f3wno\u015bciowego podej\u015bcia do obywatela? Medek \u0142\u0105czy te pozornie sprzeczne podej\u015bcia i pokazuje, \u017ce jedno wynika z drugiego, bo to w\u0142a\u015bnie podkre\u015blanie egalitaryzmu i niechwalenie si\u0119 bogactwem pozwala tym naprawd\u0119 bogatym Czechom na trzymanie pa\u0144stwa na wielu polach w szachu.<\/p>\n\n\n\n Nie zabrak\u0142o tu kilku temat\u00f3w, kt\u00f3re w jaki\u015b spos\u00f3b s\u0105 obecne w polskiej \u015bwiadomo\u015bci, ale jednak w wi\u0119kszym stopniu nie s\u0105 szerzej znane. Szczeg\u00f3lnie podoba\u0142o mi si\u0119 kilka rozdzia\u0142\u00f3w, m.in. ten o \u201eMa\u0142ych Niemcach\u201d, w kt\u00f3rym poznajemy tysi\u0105cletni\u0105 histori\u0119 relacji czesko-niemieckich i mamy szanse zrozumie\u0107, dlaczego ci Niemcy s\u0105 dla Czech\u00f3w tak wa\u017cni, a ich brak w dzisiejszej czeskiej rzeczywisto\u015bci nadal odgrywa istotn\u0105 rol\u0119. \u015awietny by\u0142 te\u017c rozdzia\u0142 o prowokacyjnym tytule \u201eTch\u00f3rze\u201d, w kt\u00f3rym mo\u017cemy pozna\u0107 d\u0142ug\u0105 histori\u0119 wojen toczonych na terenach dzisiejszej Republiki Czeskiej, a tak\u017ce \u201eAtei\u015bci\u201d z opisan\u0105 histori\u0105 rozwoju r\u00f3\u017cnych ruch\u00f3w religijnych na terenach dzisiejszych Czech i jaki to mia\u0142o wp\u0142yw na dzisiejsz\u0105 mentalno\u015b\u0107 jej mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Gdybym mia\u0142a stworzy\u0107 sobie taki prywatny elementarz dla m\u0142odocianego czechofila, kt\u00f3ry, za\u0142\u00f3\u017cmy, wiedz\u0119 o tym ciekawym kraju ma jeszcze niewielk\u0105, na pocz\u0105tek poradzi\u0142abym mu w\u0142a\u015bnie t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119. Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce \u201eDobry den\u201d to lektura na poziomie podstawowym \u2013 wr\u0119cz przeciwnie \u2013 to tekst z mas\u0105 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i szeroko zakrojonym kontekstem ka\u017cdego przedstawianego tematu. I w\u0142a\u015bnie dlatego \u015bwietnie nadaje si\u0119 na pocz\u0105tek: dzi\u0119ki takiemu przedstawieniu tematu mo\u017cna \u201eg\u0142adko\u201d wej\u015b\u0107 w czesk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, zrozumie\u0107 og\u00f3lny zarys sytuacji, \u017ceby potem bez wi\u0119kszych problem\u00f3w przej\u015b\u0107 do lektur bardziej specyficznych.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c: Szczyg\u0142a czyta si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dla samego Szczyg\u0142a, dla formy, dla opowiastki. Ksi\u0105\u017cki podr\u00f3\u017cniczo-krajoznawcze \u2013 \u017ceby powspomina\u0107 w\u0142asne w\u0142\u00f3cz\u0119gi po Czechach lub ewentualnie w poszukiwaniu inspiracji na kolejne wyprawy. Z ksi\u0105\u017cki Kaczorowskiego mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 sporo danych o Czechach, informacji przydatnych dla turyst\u00f3w (te jednak b\u0119d\u0105 ju\u017c na pewno znane osobom, kt\u00f3re ju\u017c raz czy dwa w Czechach bardziej \u015bwiadomie by\u0142y), troch\u0119 historii i obserwacji dziennikarza. Surosza czyta si\u0119 dla szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, dla historii, dla opowie\u015bci; to nie s\u0105 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re zainteresuj\u0105 byle kogo; trzeba chcie\u0107 naprawd\u0119 Czechy pozna\u0107, \u017ceby si\u0119 tym podelektowa\u0107. Podobnie Majewskiego \u2013 jego ksi\u0105\u017cki o Czechach s\u0105 ju\u017c do\u015b\u0107 wymagaj\u0105ce, czasowo, ale i intelektualnie, trzeba mie\u0107 jak\u0105\u015b podk\u0142adk\u0119, aby si\u0119 w przedstawianych wydarzeniach i ich interpretacjach odnale\u017a\u0107.<\/p>\n\n\n\n A ksi\u0105\u017cka Medka Wam w tym na pewno pomo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n Dajcie zna\u0107, czy sami ju\u017c t\u0119 lektur\u0119 macie za sob\u0105 i jakie s\u0105 Wasze wra\u017cenia!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cki o Czechach na polskim rynku<\/h2>\n\n\n\n
Co mnie zaskoczy\u0142o?<\/h2>\n\n\n\n
Podr\u0119cznik dla czechofila<\/h2>\n\n\n\n