![\"\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG-20240524-WA0024-577x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"S\u0142uchajcie, ja wiem, \u017ce ostatnio Was zaniedbuj\u0119. W skr\u00f3cie: zwali\u0142o mi si\u0119 na g\u0142ow\u0119 sporo projekt\u00f3w pracowych, a doba ma tylko 24h i czasami po prostu brakuje mi si\u0142 na kolejn\u0105 godzink\u0119 czy dwie przed laptopem, \u017ceby zrobi\u0107 research i co\u015b skrobn\u0105\u0107. Do tego gdzie\u015b obok rozwijam si\u0119 jako fotografka i to te\u017c wymaga ode mnie po\u015bwi\u0119cenia czasu… Ale dzi\u015b w ko\u0144cu si\u0119 zmobilizowa\u0142am, siad\u0142am i po prostu napisa\u0142am newsletter, kt\u00f3ry planuj\u0119 wys\u0142a\u0107 od miesi\u0105ca. A \u017ce ja kr\u00f3tko nie potrafi\u0119, wysz\u0142o z tego dobre tysi\u0105c s\u0142\u00f3w gaw\u0119dzenia o tym, co ostatnio w Czechach piszczy. Pomy\u015bla\u0142am wi\u0119c: skorzystajcie i Wy, kt\u00f3rzy newslettera nie subskrybujecie (do czego zach\u0119cam), bo wyszed\u0142 chyba tek\u015bcik, kt\u00f3ry nada si\u0119 i na bloga. Tak\u017ce mi\u0142ej lektury listu z Brna, zach\u0119cam do zapisania si\u0119 na newsletter (po prawej), a tymczasem ja obiecuj\u0119 popraw\u0119. Ju\u017c nied\u0142ugo wracam z now\u0105 recenzj\u0105 kolejnego przewodnika i tak, znowu b\u0119dzie konkurs z nagrodami.
Ciao,
M.<\/p>\n\n\n\n
To pierwszy list z Brna, kt\u00f3ry do Was wysy\u0142am za po\u015brednictwem mojego newslettera. Za\u0142o\u017cy\u0142am go gdzie\u015b w pocz\u0105tkach bloga, bo mia\u0142am nadziej\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 na tyle p\u0142odna tw\u00f3rczo, \u017ce opr\u00f3cz artyku\u0142\u00f3w na bloga i odcink\u00f3w podcastu (kto jeszcze nie s\u0142ucha\u0142, zapraszam na stron\u0119, Spotify lub YouTube), b\u0119d\u0119 w stanie jeszcze regularnie pisa\u0107 listy do Was. Nic z tego \u2013 \u017cycie zweryfikowa\u0142o te plany. Na moje usprawiedliwienie powiem, \u017ce ca\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 oko\u0142oblogowa powstaje obok mojej pracy zarobkowej, a tak\u017ce szlajania si\u0119 po czeskich szlakach; obie te rzeczy s\u0105 niezb\u0119dne do powstawania czeskich tre\u015bci. Zarabia\u0107, wiadomo, trzeba, a szlaja\u0107 si\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c wiadomo, tak\u017ce trzeba, \u017ceby by\u0142o o czym pisa\u0107. Nie tylko doniesieniami medialnymi \u017cyje przecie\u017c cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n
Zamys\u0142 tego newslettera jest taki, \u017ce b\u0119d\u0119 go wysy\u0142a\u0107 co\u2026 tydzie\u0144? (marzenie!) albo dwa (to bardziej realne) i b\u0119d\u0119 Wam w nim w skr\u00f3cie opowiada\u0107, co nad We\u0142taw\u0105 w tym czasie si\u0119 odjaniepawli\u0142o. Takie niezbyt obszerne podsumowanie: ze \u015bwiata polityki, medi\u00f3w, spo\u0142ecze\u0144stwa i kultury. Jako \u017ce to pierwszy list z serii, b\u0119dzie pewnie troch\u0119 d\u0142u\u017cszy, bo wa\u017cnych wydarze\u0144 w Republice Czeskiej w ci\u0105gu ostatnich kilku tygodni by\u0142o tyle, \u017ce mog\u0142oby si\u0119 nimi obdzieli\u0107 spokojnie kilka innych kraj\u00f3w. Zacznijmy wi\u0119c od najwa\u017cniejszego wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce jeszcze we wrze\u015bniu.<\/p>\n\n\n\n
Czechy nawiedzi\u0142a pow\u00f3d\u017a. Inaczej jednak ni\u017c w Polsce, nie by\u0142a zaskoczeniem. Ju\u017c 11 wrze\u015bnia, w \u015brod\u0119, czeski minister \u015brodowiska, Petr Hlad\u00edk, zwo\u0142a\u0142 konferencj\u0119 prasow\u0105, na kt\u00f3rej w bardzo alarmistyczny spos\u00f3b ostrzega\u0142 przed mo\u017cliwo\u015bci\u0105 powt\u00f3rki z roku 1997 czy 2002 (wtedy Czechy r\u00f3wnie\u017c nawiedzi\u0142y katastrofalne powodzie). Czeskie media podj\u0119\u0142y temat i ju\u017c od tego dnia alarmowano o nadchodz\u0105cym niebezpiecze\u0144stwie. Wsz\u0119dzie pojawia\u0142y si\u0119 mapki i prognozy, omawiano, gdzie mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 najwi\u0119kszych opad\u00f3w i gdzie to si\u0119 mo\u017ce prze\u0142o\u017cy\u0107 na zalania i pow\u00f3d\u017a. Jednocze\u015bnie podj\u0119to konkretne kroki maj\u0105ce os\u0142abi\u0107 wysoko\u015b\u0107 \u201ewielkiej wody\u201d \u2013 zacz\u0119\u0142o si\u0119 wielkie spuszczanie w\u00f3d ze zbiornik\u00f3w retencyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Tu ma\u0142a dygresja: trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Czechy, mimo i\u017c tak nam bliskie, geograficznie bardzo si\u0119 od nas r\u00f3\u017cni\u0105. W\u0142a\u015bciwie na wi\u0119kszo\u015bci czeskich teren\u00f3w znajdziemy g\u00f3ry lub pag\u00f3rki. Inaczej ni\u017c w Polsce, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi p\u0142aska lub prawie p\u0142aska kraina, stanowi\u0105ca cz\u0119sto naturalne rozlewiska rzek. W Czechach, kraju g\u00f3rzystym (nie a\u017c takim jak Austria, ale jednak) naprawd\u0119 wiele miejscowo\u015bci le\u017cy w dolinkach. Co w sytuacji krytycznej, gdy nawiedzaj\u0105 je tak obfite deszcze, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 katastrofalne, bo woda sp\u0142ywaj\u0105ca z g\u00f3r po prostu si\u0119 przez nie przelewa \u2013 i jest to si\u0142a, kt\u00f3r\u0105 cz\u0142owiek mo\u017ce zatrzyma\u0107 w tylko niewielkim stopniu.
<\/p>\n\n\n\n
Czesi dostrzegli ten problem i gdy technika\/sytuacja historyczno-finansowa na to pozwoli\u0142a, rozpocz\u0119li stawianie wielkich zapor na rzekach, dzi\u0119ki kt\u00f3rym powstawa\u0142y zbiorniki retencyjne. Zamys\u0142 by\u0142 prosty: wielka woda wpada do zbiornika, kt\u00f3ry zatrzymuje jej niekontrolowany bieg i wypuszcza dalej na tyle spokojnie, \u017ce le\u017c\u0105ce ni\u017cej miejscowo\u015bci pozostaj\u0105 bezpieczne.
Takie zapory zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 w Czechach w wieku XIX, ale wiecie \u2013 to by\u0142y Austro-W\u0119gry. Raz, \u017ce biurokracja, dwa, \u017ce inwestycje blokowali czasem mo\u017cni, kt\u00f3rzy nie chcieli po\u015bwi\u0119ca\u0107 swoich wiosek\/p\u00f3l (skre\u015bli\u0107 niepotrzebne) na zapory, maj\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 co prawda spo\u0142ecze\u0144stwu, ale niekoniecznie ich bezpo\u015brednim interesom. Potrzeba by\u0142o wielkiego impulsu i woli politycznej, aby takie my\u015blenie prze\u0142ama\u0107 i to sta\u0142o si\u0119 w czeskiej historii dwukrotnie: raz po powstaniu I Republiki, i drugi raz po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez komunist\u00f3w. W\u0142a\u015bnie wtedy powstawa\u0142y kolejne czeskie zapory: w latach dwudziestych panowa\u0142a euforia nowopowsta\u0142ego czechos\u0142owackiego kraju, kt\u00f3ry chcia\u0142 stawia\u0107 i rozwija\u0107 si\u0119 jako nowe, wreszcie niepodleg\u0142e pa\u0144stwo. P\u00f3\u017aniej, w latach Czechos\u0142owacji komunistycznej, komuni\u015bci po prostu z nikim si\u0119 nie liczyli \u2013 trzeba by\u0142o stawia\u0107 tamy, wi\u0119c je stawiali i tyle. W wyniku tego dzi\u015b w ca\u0142ym kraju jest ich mn\u00f3stwo. Dla ciekawskich: tutaj mo\u017cecie przeczyta\u0107 artyku\u0142 o tych najciekawszych (a dla tych zupe\u0142nie zafascynowanych tematem: znajdziecie tam te\u017c ca\u0142\u0105 seri\u0119 o tamach).
Mamy wi\u0119c obecnie ca\u0142y system tam na najwa\u017cniejszych czeskich rzekach: np. tzw. kaskada we\u0142tawska, czyli seria tam na We\u0142tawie, kt\u00f3re maj\u0105 chroni\u0107 przed wylewaniem We\u0142tawy, a tak\u017ce, oczywi\u015bcie, Prag\u0119 (i tak si\u0119 zreszt\u0105 sta\u0142o \u2013 Praga tym razem w\u0142a\u015bciwie w og\u00f3le nie ucierpia\u0142a). Wod\u0119 ze zbiornik\u00f3w zacz\u0119to spuszcza\u0107 wystarczaj\u0105co wcze\u015bnie, aby zatrzyma\u0107 ogromne potoki wody sp\u0142ywaj\u0105ce nurtem ni\u017cej i pozwoli\u0107 jej p\u0142yn\u0105c w spos\u00f3b bardziej kontrolowany. Co ciekawe, wszystko to dzia\u0142o si\u0119 mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, gdy w Dre\u017anie kilka dni wcze\u015bniej spad\u0142 most prowadz\u0105cy przez \u0141ab\u0119. Niemcy po tym wypadku poprosili Czech\u00f3w o zmniejszenie jej toku, co mia\u0142o im pom\u00f3c w akcji wy\u0142awiania mostu z rzeki. Czesi odm\u00f3wili \u2013 bo ju\u017c wtedy opr\u00f3\u017cniali swoje zbiorniki retencyjne, maj\u0105ce wkr\u00f3tce przyj\u0105\u0107 fal\u0119 powodziow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c: wielki deszcz rzeczywi\u015bcie nadszed\u0142. Pada\u0142o bez ma\u0142a kilkadziesi\u0105t godzin, co wywo\u0142a\u0142o podwy\u017cszenie stopnia powodziowego w 262 miejscach; w 55 woda osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom \u201epowodzi stulecia\u201d. Zgin\u0119\u0142o lub zagin\u0119\u0142o w sumie 13 os\u00f3b. Sam\u0105 reakcj\u0119 w\u0142adz na pow\u00f3d\u017a eksperci oceniaj\u0105 raczej pozytywnie: pa\u0144stwo czeskie rzeczywi\u015bcie w por\u0119 zacz\u0119\u0142o ostrzega\u0107 ludzi. Media informowa\u0142y o tym, co pakowa\u0107 do plecaka ewakuacyjnego i nawo\u0142ywa\u0142y do s\u0142uchania polece\u0144 s\u0142u\u017cb. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi tak te\u017c post\u0119powa\u0142a, chocia\u017c zdarzali si\u0119 te\u017c i tacy, kt\u00f3rzy chcieli si\u0119 \u201ewyk\u0105pa\u0107\u201d w wielkiej wodzie (uratowano kogo\u015b usi\u0142uj\u0105cego p\u0142ywa\u0107 w We\u0142tawie w Pradze), albo tacy, kt\u00f3rzy mimo pr\u00f3\u015bb nie chcieli opu\u015bci\u0107 swojego domu \u2013 albo wr\u00f3cili do niego, zanim miejsce sta\u0142o si\u0119 bezpieczne (i niestety co najmniej jedna taka osoba przyp\u0142aci\u0142a to \u017cyciem). By\u0142y te\u017c miejsca, gdzie konieczna by\u0142a ewakuacja ludzi za pomoc\u0105 helikoptera. Jednymi z miast, kt\u00f3re najbardziej ucierpia\u0142y, by\u0142y: Jesionik, czyli centralna miejscowo\u015b\u0107 turystyczna Jesionik\u00f3w, a tak\u017ce Opawa i Krnow (kt\u00f3re by\u0142y zalane w 80%). Zalana zosta\u0142a tak\u017ce jedna z dzielinic Ostrawy (rozerwane si\u0142\u0105 wody wa\u0142y przeciwpowodziowe) oraz pobliski dworzec kolejowy. Przez pewien czas nie dzia\u0142a\u0142o po\u0142\u0105czenie autostradowe ani kolejowe przez Bogumin z Polsk\u0105. Szkody liczone s\u0105 w miliardach koron.<\/p>\n\n\n\n
To by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 najdonio\u015blejsze wydarzenie z ostatniego miesi\u0105ca, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce w Czechach, nie by\u0142o jednak zgo\u0142a jedyne. Na tle ludzkich dramat\u00f3w, kt\u00f3re rozgrywa\u0142y si\u0119 nierzadko noc\u0105, kiedy szybko podnosi\u0142y si\u0119 toki rzek, mia\u0142o miejsce co najmniej kilka istotnych wydarze\u0144 politycznych. Po pierwsze, mia\u0142y miejsce wybory regionalne: Czesi wybierali sejmiki wojew\u00f3dzkie oraz \u2013 cz\u0119\u015bciowo \u2013 senator\u00f3w. Dla niewtajemniczonych: senat Czesi wybieraj\u0105 co dwa lata, ale tylko w 30%. Kadencja senator\u00f3w trwa 6 lat. Ma to teoretycznie chroni\u0107 przed sytuacj\u0105, gdy na fali potencjalnego populizmu jedna partia przej\u0119\u0142aby zar\u00f3wno ni\u017csz\u0105, jak i wy\u017csz\u0105 izb\u0119 parlamentu (i ju\u017c tak si\u0119 zreszt\u0105 dzia\u0142o, np. w czasach pierwszych rz\u0105d\u00f3w Babi\u0161a).<\/p>\n\n\n\n
Wybory wygra\u0142o zdecydowanie ANO Andreja Babi\u0161a; to nie by\u0142o jednak \u017cadn\u0105 niespodziank\u0105, bo sonda\u017ce przepowiadaj\u0105 to od dawna (i od dawna mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107,\u00a0\u017ce\u00a0Babi\u0161\u00a0w\u00a0roli premiera jeszcze do nas wr\u00f3ci). Zaskoczy\u0142a sromotna wr\u0119cz przegrana Pirat\u00f3w, jednej z najliberalniejszych i lewicuj\u0105cych partii b\u0119d\u0105cych w czeskim parlamencie (i do niedawna tak\u017ce rz\u0105dzie): stracili oni z 99 miejsc a\u017c 96, to znaczy zosta\u0142y im dos\u0142ownie trzy. Dzie\u0144 po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w premier Fiala wezwa\u0142 do siebie Barto\u0161a, czyli prezesa Pirat\u00f3w, na kobere\u010dek, czyli na dywan. Nic mu konkretnego podobno nie powiedzia\u0142, po czym \u2013 og\u0142osi\u0142 w mediach, \u017ce go odwo\u0142uje w zwi\u0105zku z pora\u017ck\u0105 flagowego projektu tego rz\u0105du oraz Pirat\u00f3w, czyli digitalizacj\u0105 systemu pozwole\u0144 o budow\u0119.
Jak mo\u017cecie si\u0119 spodziewa\u0107, wywo\u0142a\u0142o to burz\u0119 medialn\u0105 i rz\u0105dow\u0105. Barto\u0161 by\u0142 oburzony post\u0119powaniem premiera, przede wszystkim brakiem bezpo\u015bredniej komunikacji. Wkr\u00f3tce potem Piraci przeg\u0142osowali solidarne ze swoim prezesem wyj\u015bcie z rz\u0105du. Zosta\u0142 w nim tylko jeden ich cz\u0142onek, Jan Lipavsk\u00fd, kt\u00f3ry dla odmiany odszed\u0142 od Pirat\u00f3w, wybieraj\u0105c rz\u0105d i piastowane dotychczas stanowisko ministra spraw zagranicznych (notabene, to jeden z najlepiej ocenianych ministr\u00f3w tego rz\u0105du). Koalicja si\u0119 wi\u0119c posypa\u0142a, ale rz\u0105d nie, bo Fiala nie potrzebuje do wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej Pirat\u00f3w, kt\u00f3rzy niniejszym odchodz\u0105 do opozycji.
Kto jeszcze si\u0119 nie pogubi\u0142 w tej zawi\u0142ej historii, gratuluj\u0119. Z powodzeniem bowiem na podstawie tej historii mo\u017cna by napisa\u0107 scenariusz jakiej\u015b soczystej telenoweli z p\u0142acz\u0105cym z w\u015bciek\u0142o\u015bci Fial\u0105 na kolejnej konferencji prasowej, gdzie pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 z katastrofy pijarowej, jak\u0105 wywo\u0142a\u0142, w roli g\u0142\u00f3wnej. Ci dwaj panowie, Fiala i Barto\u0161, sprawili, \u017ce Babi\u0161\u00a0w\u0142a\u015bciwie m\u00f3g\u0142 w weekend drugiej tury wybor\u00f3w senackich odpoczywa\u0107, d\u0142ubi\u0105c palcem w nosie. Panowie z przeciwnego spektrum politycznego wygrali mu je z nawi\u0105zk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dajcie zna\u0107, czy interesuje Was troch\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owa analiza polityczna z komentarzem, bo od plotek a\u017c huczy: m\u00f3wi si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy innymi, \u017ce Fiala poma\u0142u odchodzi z polityki krajowej i planuje si\u0119 jego wys\u0142anie do Brukseli. W tle majaczy wizja rz\u0105dowego o\u017cenku ODS z Ano Babi\u0161a\u00a0po kolejnych wyborach parlamentarnych, kt\u00f3re ju\u017c za rok.
Dobrze, na dzi\u015b to wszystko. Temat\u00f3w, jak si\u0119 domy\u015blacie, jest naprawd\u0119 sporo, ale jak si\u0119 okazuje, ich zwi\u0119z\u0142e opisanie nie jest wcale takie proste \u2013 cz\u0142owiek wpada w pu\u0142apk\u0119 gaw\u0119dziarza, czyli rozwodzi si\u0119 w dygresjach i niemi\u0142osiernie przed\u0142u\u017ca.
Je\u015bli dotarli\u015bcie a\u017c tutaj, gratulacje! Dajcie zna\u0107, czy taka forma newslettera przypada Wam do gustu.
Pozdrawiam,
Marta
\u00a0<\/p>\n\n\n