Ten s\u0142ynny czeski luz, czyli lu\u017ana guma w gatkach i transport<\/h2>\n\n\n\n
Chyba podobnie jak wielu naszych rodak\u00f3w, w Czechach cz\u0119sto doceniam to, czego brakuje w naszej wspania\u0142ej ojczy\u017anie. Luz \u2013 pomy\u015blicie, chodzi o ten s\u0142ynny czeski luz. C\u00f3\u017c, i tak, i nie \u2013 troch\u0119 ten temat porusza\u0142am w poprzednich odcinkach. My\u015bl\u0119, \u017ce ten s\u0142ynny czeski luz to nic innego, jak brak tak wyra\u017anie zaznaczonej w spo\u0142ecze\u0144stwie hierarchii. Czesi wydaj\u0105 si\u0119 bardziej egalitarni i to przejawia si\u0119 w wielu aspektach \u017cycia, cz\u0119sto bardzo przyziemnych \u2013 cho\u0107by w tym, \u017ce pa\u0144stwo k\u0142adzie nacisk na komunikacj\u0119 zbiorow\u0105 i w ni\u0105 inwestuje.<\/p>\n\n\n\n
To nie przypadek, \u017ce transport zbiorowy w Czechach jest na wysokim poziomie, to efekt konkretnej polityki. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest to te\u017c wynikiem pewnego rodzaju dojrza\u0142o\u015bci os\u00f3b odpowiedzialnych \u2013 gdzie nie k\u0142adzie si\u0119 nacisku na to, aby posiada\u0107, np. samoch\u00f3d i za jego pomoc\u0105 si\u0119 przemieszcza\u0107, a raczej zwraca uwag\u0119 na to, czego potrzebuj\u0105 wszyscy, r\u00f3wnie\u017c ci najs\u0142absi cz\u0142onkowie spo\u0142ecze\u0144stwa. W Polsce by\u0142o inaczej \u2013 w latach 90. wszyscy tak bardzo zach\u0142ysn\u0119li si\u0119 bogaceniem, \u017ce nagle ka\u017cdy zechcia\u0142 mie\u0107 tego bogactwa wyraz, na przyk\u0142ad samoch\u00f3d. Oczywi\u015bcie nie ma w tym niczego z\u0142ego, tyle tylko, \u017ce z biegiem czasu i niejako przy okazji zapomniano, \u017ce nie wszyscy ten samoch\u00f3d mog\u0105 i powinni mie\u0107, natomiast wszyscy [albo prawie wszyscy] powinni mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przemieszczania si\u0119. W Czechach w\u0142adzy to nie umkn\u0119\u0142o. Dzi\u0119ki temu dzi\u015b z niemal ka\u017cdej ma\u0142ej dziury w jaki\u015b spos\u00f3b, zbiorowy i raczej tani, b\u0119dziecie w stanie dosta\u0107 si\u0119 do wi\u0119kszych o\u015brodk\u00f3w. To fakt, kt\u00f3ry umo\u017cliwia \u017cycie na wsiach wielu ludziom doje\u017cd\u017caj\u0105cym dalej do pracy czy szko\u0142y, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o uprawianiu lokalnej turystyki.<\/p>\n\n\n\n
Niedawno byli\u015bmy na wycieczce w okolicach Brna. Na miejsce jechali\u015bmy autobusem, kt\u00f3ry rusza\u0142 z przystanku w pobli\u017cu naszego domu; do wsi docelowej dojechali\u015bmy w ci\u0105gu dwudziestu paru minut na bilecie miejskim \u2013 tak, komunikacja autobusowo-kolejowa jest po\u0142\u0105czona z t\u0105 miejsk\u0105 i na bilety miejskie na odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 stref mo\u017cna je\u017adzi\u0107 tak\u017ce autobusami i poci\u0105gami je\u017cd\u017c\u0105cymi w\u0142a\u015bciwie po ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie. Nie wspominam o jeszcze jednej fantastycznej, z mojego punktu widzenia, rzeczy \u2013 do autobus\u00f3w bardzo cz\u0119sto przyczepiony jest baga\u017cnik na rowery. To znaczy, \u017ce mo\u017cesz ze spokojem wzi\u0105\u0107 rower, podjecha\u0107 kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w za miasto komunikacj\u0105 publiczn\u0105 i wr\u00f3ci\u0107 do domu na swoich dw\u00f3ch k\u00f3\u0142kach. Czy to nie wspania\u0142e?<\/p>\n\n\n\n
Dok\u0105d w\u0119drowa\u0107, czyli otw\u00f3rz map\u0119<\/h2>\n\n\n\n
Skoro ju\u017c przy turystyce jeste\u015bmy, to nie mog\u0119 nie zapomnie\u0107 o szlakach i \u015bcie\u017ckach rowerowych. Czechy s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem absolutnym mistrzem. \u015acie\u017cek, tras i szlak\u00f3w wyznaczonych i oznaczonych odpowiednimi znakami jest w Czeskiej Republice, wg danych Klubu \u010desk\u00fdch turist\u016f, a\u017c 80 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w! Cz\u0119sto, kiedy kto\u015b mnie zapyta, co w Czechach warto zrobi\u0107, dok\u0105d p\u00f3j\u015b\u0107 albo co zobaczy\u0107, moja odpowied\u017a brzmi \u2013 otw\u00f3rz map\u0119. Bez wzgl\u0119du na to, gdzie przebywasz, w pobli\u017cu znajdziesz szlaki, najprawdopodobniej wzd\u0142u\u017c jakiej\u015b rzeki, w dolince, albo prowadz\u0105ce do zamk\u00f3w, ruin, pa\u0142ac\u00f3w czy wie\u017c widokowych, kt\u00f3rymi warto si\u0119 przej\u015b\u0107, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rych b\u0119dzie co podziwia\u0107 i \u2013 najprawdopodobniej \u2013 co zje\u015b\u0107 i czego si\u0119 napi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W Czechach du\u017co jest las\u00f3w i g\u00f3r. To co\u015b, co bardzo rzuca si\u0119 w oczy, gdy ju\u017c na t\u0119 map\u0119 spojrzy. Ta cudowna cecha przek\u0142ada si\u0119 na to, \u017ce mieszkaj\u0105c niemal\u017ce w dowolnym miejscu w Czechach, nie b\u0119dziesz mie\u0107 wi\u0119cej ni\u017c godzin\u0119\/p\u00f3\u0142torej na to, aby w jakie\u015b g\u00f3rki podjecha\u0107 i gdzie\u015b sobie po\u0142azi\u0107. Wiecie, ja nigdy nie by\u0142am osob\u0105 szczeg\u00f3lnie sportow\u0105; zazwyczaj we wszelkich dyscyplinach by\u0142am ostatnia, a jedyna dyscyplina, w kt\u00f3rej by\u0142am doskona\u0142a, to le\u017cenie na kanapie. I co si\u0119 sta\u0142o po wyprowadzce? Czechy zrobi\u0142y ze mnie piechura. Dzisiaj nie wyobra\u017cam sobie dnia bez d\u0142u\u017cszego spaceru albo weekendu bez jakiej\u015b wycieczki, cho\u0107by w granicach miasta, ale takiej, podczas kt\u00f3rej b\u0119d\u0119 mog\u0142a powdycha\u0107 le\u015bne powietrze i pogapi\u0107 si\u0119 na drzewa.<\/p>\n\n\n\n
Czeska kuchnia, a kysz!<\/h2>\n\n\n\n
Temat turystyki nieodmiennie prowadzi mnie do gastronomii \u2013 i chocia\u017c Czechom og\u00f3lnie w sprawie jedzenia jest co zarzuci\u0107 \u2013 system men\u00ed\u010dek<\/em> jest absolutnie bezb\u0142\u0119dny. Tak, wiem, w Polsce te\u017c istnieje instytucja \u201edania dnia\u201d, niemniej nie jest ona w og\u00f3le por\u00f3wnywalna, bo men\u00ed\u010d<\/em>ka w Czechach s\u0105 chyba wsz\u0119dzie. To mo\u017ce jeszcze przypomnijmy \u2013 men\u00ed\u010dko <\/em>to zestaw obiadowy, zazwyczaj sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z zupy i drugiego dania; ka\u017cda niemal knajpa, czy to droga, czy taka na rogu, ma dzienn\u0105 ofert\u0119 kilku takich zestaw\u00f3w w bardzo korzystnych cenach. Dzi\u0119ki temu, je\u015bli udacie si\u0119 na obiad w godzinach od 11 do 14, macie szans\u0119 naje\u015b\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b przyjemny dla portfela. I spr\u00f3bujecie te\u017c tego, co na co dzie\u0144 jedz\u0105 lokalsi \u2013 bo men\u00ed\u010dka<\/em> s\u0105 w\u015br\u00f3d Czech\u00f3w bardzo popularne.<\/p>\n\n\n\n No a skoro o jedzeniu mowa, to nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 te\u017c picia \u2013 przede wszystkim piwa. Kiedy kto\u015b by mnie zapyta\u0142, jakie jest moje ulubione czeskie piwo, prawdopodobnie nie umia\u0142abym odpowiedzie\u0107. Dlaczego? Bo nie mam jednego ulubionego. Woko\u0142o jest tyle ma\u0142ych, lokalnych piwowar\u00f3w, kt\u00f3re warz\u0105 pyszne, lokalne piwka, \u017ce ci\u0119\u017cko by\u0142oby je spami\u0119ta\u0107 albo wymieni\u0107 \u2013 a nawet je\u015bli, to szanse na to, \u017ce osoba pytaj\u0105ca je zna albo pozna, s\u0105 ma\u0142e, bo takie piwo zazwyczaj nie ma szczeg\u00f3lnie du\u017cego zasi\u0119gu wyst\u0119powania. Na przyk\u0142ad \u2013 bardzo lubi\u0119 brne\u0144skiego Hauskrechta. R\u0119ka do g\u00f3ry, kto to piwo zna!<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie fajn\u0105 rzecz\u0105, jak dost\u0119pno\u015b\u0107 dobrego piwa, jest dost\u0119pno\u015b\u0107 dobrego jako\u015bciowo wina. To rzecz by\u0107 mo\u017ce zaskakuj\u0105ca dla niekt\u00f3rych; niemniej Po\u0142udniowe Morawy ca\u0142kiem znane s\u0105 z naprawd\u0119 dobrych win. I nie m\u00f3wi\u0119 tego tylko dlatego, \u017ce mi smakuj\u0105 \u2013 chocia\u017c tak oczywi\u015bcie jest \u2013 niekt\u00f3re z nich bywaj\u0105 nagradzane na europejskich i \u015bwiatowych konkursach win. W Brnie p\u00f3j\u015bcie do winoteki na kieliszek jest rzecz\u0105 ca\u0142kowicie naturaln\u0105; podejrzewam, \u017ce w Pradze teraz r\u00f3wnie\u017c nie jest to \u017cadnym problemem. Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce morawskie wino mo\u017cna zakupi\u0107 tak\u017ce w niewielkich miasteczkach du\u017co dalej na p\u00f3\u0142noc; je\u015bli wi\u0119c wybieracie si\u0119 na polsko-czeskie pogranicze i zdarzy si\u0119 Wam trafi\u0107 do czeskich miasteczek, rozejrzyjcie si\u0119 w centrum. Wizyty w winotece na pewno nie b\u0119dziecie \u017ca\u0142owa\u0107!<\/p>\n\n\n\n Kolejna rzecz, kt\u00f3r\u0105 wymieni\u0119, prawdopodobnie mo\u017cna by powiedzie\u0107 tak\u017ce o wielu innych krajach. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce w Czechach te\u017c to jest i \u017ce zajmuje to szczeg\u00f3lne miejsce w moim sercu. M\u00f3wi\u0119 o literaturze, kt\u00f3ra opowiada o historii \u017cycia ludzi, w kt\u00f3rego tle rozgrywa si\u0119 wielka historia. Historia Czech jest fascynuj\u0105ca \u2013 je\u015bli czytacie mojego bloga, to pewnie si\u0119 ju\u017c zorientowali\u015bcie, \u017ce histori\u0119 lubi\u0119 i znajduje to pewne uj\u015bcie w mojej tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 to, co mnie konkretnie interesuje, to jak wielka historia i wydarzenia, kt\u00f3re znamy z podr\u0119cznik\u00f3w historii i \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, odbija\u0142a si\u0119 na \u017cyciu zwyk\u0142ych ludzi.<\/p>\n\n\n\n To znaczy \u2013 wiadomo, \u017ce odbija\u0142a si\u0119 raczej w spos\u00f3b trudny i cz\u0119\u015bciej negatywny ni\u017c pozytywny; mnie fascynuje odkrywanie znacze\u0144 i wp\u0142ywu dawnych wydarze\u0144 na dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad \u2013 dlaczego na Szumawie jest taka dzika przyroda, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce ludzie stamt\u0105d znikn\u0119li? Sk\u0105d na Cejlu w Brnie tylu Rom\u00f3w i dlaczego dzi\u015b ta dzielnica uwa\u017cana jest za trudn\u0105, mimo \u017ce w przesz\u0142o\u015bci wcale taka nie by\u0142a? Dlaczego na zachodzie kraju \u017cycie by\u0142o przez lata trudne, spo\u0142eczno\u015bci zamkni\u0119te na obcych, a ludzie uciekali do miast, g\u0142\u00f3wnie do Pragi? Jak to mo\u017cliwe, \u017ce na \u015al\u0105sku, i tym polskim, i tym czeskim, sentymenty i resentymenty s\u0105 tak \u017cywe do dzi\u015b, \u017ce jedna ksi\u0105\u017cka lub przedstawienie teatralne mo\u017ce prowokowa\u0107 do protest\u00f3w? Dlaczego pewne cz\u0119\u015bci kraju po wojnie by\u0142o trzeba na nowo osiedla\u0107, kim byli nowi osiedle\u0144cy i dlaczego jedni traktowali osiedlenie na prowincji jako kar\u0119, a inni jako nagrod\u0119?\u2026 To s\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych cz\u0142owiek uczy si\u0119 na lekcjach historii, je\u015bli uwa\u017cnie s\u0142ucha i doczytuje; to s\u0105 historie, kt\u00f3re poznaje si\u0119, ogl\u0105daj\u0105c lokalne filmy albo czytaj\u0105c lokalne ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n Te ostatnie szczeg\u00f3lnie mnie fascynuj\u0105 \u2013 to dlatego tak lubi\u0119 czyta\u0107. A \u017ce Czesi, opr\u00f3cz niez\u0142ej opieki zdrowotnej, maj\u0105 tak\u017ce \u015bwietn\u0105 sie\u0107 bibliotek, korzystam, ile mog\u0119 i czytam \u2013 Lednick\u0105, Tu\u010dkov\u0105, Morn\u0161tajnov\u0105, Denemarkov\u0105\u2026 Wiecie, ja specjalistk\u0105 od literatury nazwa\u0107 si\u0119 nie mog\u0119, mimo tego, \u017ce czyta\u0107 uwielbiam i \u017ce teoretycznie moja specjalizacja na studiach to by\u0142o w\u0142a\u015bnie literaturoznawstwo, ale jest w Czechach pewne ciekawe zjawisko literackie. Okre\u015bli\u0142abym je mianem powie\u015bci obyczajowej, ale takiej osadzonej w konkretnych okoliczno\u015bciach historycznych, z bohaterami o pog\u0142\u0119bionej psychice, kt\u00f3rych losy zaplataj\u0105 si\u0119 w najdziwniejszy spos\u00f3b, taki, \u017ce cz\u0142owiek pomy\u015bla\u0142by, \u017ce to niemo\u017cliwe \u2013 a jednocze\u015bnie wiele z tych historii opartych jest na faktach, bo np. Lednick\u00e1\u00a0swoj\u0105 sag\u0119 \u0160ikm\u00fd kostel<\/em> opiera w\u0142a\u015bnie na opowie\u015bciach zebranych od ludzi. To takie okno na histori\u0119 Czech i Czechos\u0142owacji, okno, kt\u00f3re pozwala si\u0119 wczu\u0107 w ten klimat i zrozumie\u0107, sk\u0105d i dlaczego ludzie tu mieszkaj\u0105cy s\u0105, jacy s\u0105. To bardzo fascynuj\u0105ce zadanie!<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu w Czechach czuj\u0119 si\u0119 przede wszystkim swojsko. Tak \u2013 u siebie. Nie jestem pewna, jak dok\u0142adnie to opisa\u0107. Pami\u0119tam moje pierwsze wra\u017cenia z podr\u00f3\u017cy do Czech; wiecie, ja w og\u00f3le nimi nie by\u0142am zachwycona. Czechy wydawa\u0142y mi si\u0119 katastrofalnie nudne. Przewidywalne. I brzydkie. Jecha\u0142am poci\u0105giem przez miasteczka i wioski z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie i wszystko wydawa\u0142o mi si\u0119 takie samo. Domki szare albo domki pastelowe, \u017caden si\u0119 nie wyr\u00f3\u017cnia\u0142. Jak mo\u017cecie si\u0119 domy\u015bli\u0107, z biegiem czasu to moje wra\u017cenie si\u0119 zmieni\u0142o, powsta\u0142 blog, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zacz\u0119\u0142am dokumentowa\u0107 moje czeskie podr\u00f3\u017ce, i nauczy\u0142am si\u0119 docenia\u0107 rzeczy, kt\u00f3re nie s\u0105 krzykliwe ani oczojebne. M\u00f3j stosunek do czeskiego krajobrazu bardzo si\u0119 w ci\u0105gu tych lat zmieni\u0142, podobnie jak stosunek do czeskich film\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Och, czeskie filmy. Nie zrozumcie mnie \u017ale, ale pierwsza styczno\u015b\u0107 z czesk\u0105 kinematografi\u0105 dla mnie zazwyczaj ko\u0144czy\u0142a si\u0119 chrapaniem. Moim. Z nud\u00f3w. Te filmy opowiada\u0142y takie zwyczajne historie najzwyczajniejszych ludzi; nic, dos\u0142ownie NIC si\u0119 w nich nie dzia\u0142o \u2013 a przynajmniej tak mi si\u0119 wydawa\u0142o. Ot, kto\u015b kupowa\u0142 cha\u0142up\u0119 na wsi, albo udawa\u0142 kelnera, \u017ceby zgarn\u0105\u0107 pieni\u0105dze od klient\u00f3w, albo po dzia\u0142alno\u015bci w partyzantce zostawa\u0142 wiejskim nauczycielem. Ewentualnie pojawia\u0142y si\u0119 w\u0105tki tak absurdalne jak ten o wodnikach, czyli ludziach-rybach mieszkaj\u0105cych w praskim odcinku We\u0142tawy. Bo\u017ce jedyny, patrzy\u0142am na to i oczom nie wierzy\u0142am. Musia\u0142o min\u0105\u0142 troch\u0119 czasu, \u017cebym nauczy\u0142a si\u0119 docenia\u0107 spok\u00f3j, kt\u00f3ry tchn\u0105\u0142 na mnie z ekranu i subtelno\u015bci, kt\u00f3rych na pocz\u0105tku nie dostrzega\u0142am. Polskie kino pe\u0142ne jest emocji. Bywa r\u00f3wnie\u017c dobre, ale przyr\u00f3wna\u0142abym je troch\u0119 do koncertu rockowego \u2013 emocje s\u0105 silne, s\u0105 jednoznaczne, wal\u0105 po g\u0142owie. Czeskie filmy, przynajmniej te, kt\u00f3re do tej pory widzia\u0142am, s\u0105 bardziej subtelne. Po ich obejrzeniu nie b\u0119dzie konieczna wizyta u psychoterapeuty, aby si\u0119 pozbiera\u0107. Mo\u017cna w ca\u0142kowitym spokoju uda\u0107 si\u0119 na piwo z przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n\n\n\n Nie chc\u0119 tutaj malowa\u0107 raju. Nie wszystko w Czechach mi si\u0119 podoba. To chyba oczywiste i zdarzy\u0142oby si\u0119 w ka\u017cdym kraju, w kt\u00f3rym bym zamieszka\u0142a; nie ma kraj\u00f3w bez wad. D\u0142ugo si\u0119 zastanawia\u0142am, jakie czeskie wady przeszkadzaj\u0105 mi najbardziej, bo kilka ich jest, i w ko\u0144cu dosz\u0142am do wniosku, \u017ce wiele z nich wi\u0105\u017ce si\u0119 z takim typowym dla niekt\u00f3rych Czech\u00f3w konserwatyzmem. Teraz uwaga, m\u00f3wi\u0105c \u201ekonserwatyzm\u201d, nie mam na my\u015bli tego, co pod tym poj\u0119ciem kryje si\u0119 na polskim podw\u00f3rku. Polski konserwatyzm jest bardzo inny od tego czeskiego. Nie b\u0119d\u0119 teraz dog\u0142\u0119bnie analizowa\u0107 tego polskiego, bo to nie temat tego odcinka, do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce czeski konserwatyzm \u2013 przynajmniej wg tego, co sama zaobserwowa\u0142am \u2013 to przede wszystkim takie ukierunkowanie do wewn\u0105trz, pewnego rodzaju wsobno\u015b\u0107. Troch\u0119 ju\u017c o tym wspomina\u0142am w pierwszym odcinku, omawiaj\u0105c czesk\u0105 mentalno\u015b\u0107 \u2013 konserwatyzm czeski ka\u017ce koncentrowa\u0107 si\u0119 na tym, co czeskie, z tak\u0105 wiar\u0105, \u017ce jest to najlepsze pod s\u0142o\u0144cem, w zwi\u0105zku z czym nie ma za bardzo sensu za granice czeskie nosa wy\u015bciubia\u0107. Pewnie jest to w jaki\u015b spos\u00f3b znowu zwi\u0105zane z histori\u0105: poczucie czesko\u015bci budzi\u0142o si\u0119 w czasie, gdy Czech\u00f3w zewsz\u0105d otaczali Niemcy, by\u0142o wi\u0119c w pewnym sensie budowane na antyniemiecko\u015bci, koncentracji na tym, co nasze. Aktem patriotyzmu w\u00f3wczas m\u00f3g\u0142 by\u0107 wyb\u00f3r czeskiego jako j\u0119zyka m\u00f3wionego i pisanego; (a wymy\u015blanie nowych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y zast\u0105pi\u0107 niemieckie). Wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce niekt\u00f3ry z czeskich budzicieli narodowych sami si\u0119 czeskiego musieli nauczy\u0107, bo ich pierwszym j\u0119zykiem by\u0142\u2026 niemiecki.<\/p>\n\n\n\n Ten fenomen p\u00f3\u017aniej by\u0107 mo\u017ce prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na popularno\u015b\u0107 literatury \u2013 jeszcze przed powstaniem I Republiki bycie Czechem oznacza\u0142o czytanie literatury po czesku. W Czechach jest najwi\u0119cej na ca\u0142ym \u015bwiecie zdaje si\u0119 bibliotek w kraju na mieszka\u0144ca, co oczywi\u015bcie jest cudowne, ale innym owocem tego samego zjawiska jest fakt, \u017ce Czesi kultur\u0119 lubi\u0105 konsumowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku czeskim. Wida\u0107 i s\u0142ycha\u0107 to zar\u00f3wno w radiu, jak i w kinie. Nie chc\u0119 oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce to wy\u0142\u0105cznie wynik okoliczno\u015bci tworzenia si\u0119 czesko\u015bci w XIX w., bo swoj\u0105 r\u0119k\u0119 do tego na pewno do\u0142o\u017cyli tak\u017ce komuni\u015bci i zamkni\u0119cie Czechos\u0142owacji na \u015bwiat (kt\u00f3ry, nie zapominajmy, Czech\u00f3w dwukrotnie bardzo rozczarowa\u0142 w latach 1938 i 1968). Efekt tego wszystkiego jest dzi\u015b taki, \u017ce w klasycznym czeskim radiu (czytaj: nieskierowanym do m\u0142odzie\u017cy) \u0142atwiej czasem jest us\u0142ysze\u0107 czeski cover ni\u017c orygina\u0142 (kt\u00f3ry poza Czechami zna p\u00f3\u0142 Europy, bo to np. piosenka Abby) i mo\u017cna \u2013 uwaga, bo to jest hit, z kt\u00f3rego \u015bmia\u0142am si\u0119 kilka dobrych dni \u2013 natrafi\u0107 w radiu na konkurs, kt\u00f3ry polega (sic!) na rozpoznaniu czeskiej piosenki po\u2026 oryginale. To znaczy: w radiu puszczaj\u0105 oryginaln\u0105 wersj\u0119 jakiego\u015b \u015bwiatowego hitu, a s\u0142uchacze maj\u0105 po melodii rozpozna\u0107, o kt\u00f3r\u0105 czesk\u0105 piosenk\u0119 chodzi. Z tego miejsca pozdrawiam Radio Blan\u00edk, w kt\u00f3rym takie cuda si\u0119 zdarzaj\u0105 ????<\/p>\n\n\n\n Podobna sytuacja jest w kinie i telewizji \u2013 filmy i seriale s\u0105 cz\u0119sto dubbowane. Tak, ja wiem, w Polsce nadal czasem zdarzy si\u0119 film z lektorem, co jest do\u015b\u0107 rzadkim i zabawnym fenomenem w skali \u015bwiatowej, ale jednak ogl\u0105danie Przyjaci\u00f3\u0142<\/em> z czeskim dubbingiem jest wydarzeniem samym w sobie. Czesi bywaj\u0105 bardzo dumni z dubbingu i cz\u0119sto preferuj\u0105 w\u0142a\u015bnie tak\u0105 wersj\u0119 j\u0119zykow\u0105; zreszt\u0105 wida\u0107 to i w telewizji, i w kinach, gdzie \u2013 je\u015bli chce si\u0119 i\u015b\u0107 na film z napisami \u2013 trzeba uwa\u017cnie sprawdza\u0107 rozk\u0142ad. Ja fank\u0105 czeskiego dubbingu nie jestem, chyba \u017ce m\u00f3wimy o bajkach, ale \u017ce te\u017c bajek specjalnie nie ogl\u0105dam, to ja jednak podzi\u0119kuj\u0119. Zdecydowanie wol\u0119 napisy.<\/p>\n\n\n\n No dobrze, to skoro ju\u017c otworzyli\u015bmy ten worek narzeka\u0144 na Czechy, to nie mog\u0119 nie wspomnie\u0107 o kuchni i og\u00f3lnym poj\u0119ciu ludzi o tym, co jest zdrowe, a co jest niezdrowe. Przyznam si\u0119 Wam do czego\u015b \u2013 czasami mam wra\u017cenie, \u017ce Czesi si\u0119 zachowuj\u0105, jakby jedzenie nie mog\u0142o mie\u0107 \u017cadnego wp\u0142ywu na to, jak cz\u0142owiek si\u0119 czuje i w jakim stanie zdrowia si\u0119 znajduje. Zacznijmy od tego, \u017ce cz\u0119sto jada si\u0119 na mie\u015bcie \u2013 wspomina\u0142am Wam ju\u017c o cudownym systemie men\u00ed\u010dek <\/em>i dost\u0119pno\u015bci lunchy w dobrej cenie w\u0142a\u015bciwie wsz\u0119dzie. Tak, to jest cudowne. Troch\u0119 mniej cudownie si\u0119 robi, gdy cz\u0142owiek sobie u\u015bwiadomi, jak bardzo popularna jest to forma jedzenia i jak bardzo tradycyjna kuchnia rz\u0105dzi w tym typie \u017cywienia. W czeskiej kuchni, takiej dost\u0119pnej na co dzie\u0144 w hospodach, gdzie wielu ludzi si\u0119 sto\u0142uje co najmniej kilka razy w tygodniu, jest bardzo du\u017co sma\u017conego, bardzo du\u017co mi\u0119sa, sporo w\u0119glowodan\u00f3w i \u015bladowe ilo\u015bci warzyw czy owoc\u00f3w. To dzia\u0142a troch\u0119 tak, jakby ca\u0142y kraj zapomnia\u0142, \u017ce istnieje co\u015b takiego jak warzywa w formie innej ni\u017c sm\u0119tny, na p\u00f3\u0142 wysuszony czy wymi\u0119tolony plasterek pomidora po\u0142o\u017cony obok sma\u017conego sera.<\/p>\n\n\n\n Nie zrozumcie mnie \u017ale. Ja lubi\u0119 czesk\u0105 kuchni\u0119 \u2013 od \u015bwi\u0119ta. Ku\u0159e na paprice, kulajda, sv\u00ed\u010dkov\u00e1 na smetan\u011b,<\/em> to wszystko same pyszno\u015bci. Tylko \u017ce gdyby cz\u0142owiek jad\u0142 tylko po czesku, szybko przybra\u0142by sporo nadprogramowych kilogram\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c o prawdopodobnym nabawieniu si\u0119 wielu chor\u00f3b zwi\u0105zanych ze spo\u017cywaniem du\u017cych ilo\u015bci wysokoprzetworzonego jedzenia. Brakuje mi tu sur\u00f3wek, kasz, sa\u0142atek. Czeskie poj\u0119cie sa\u0142atki to szynka z groszkiem p\u0142ywaj\u0105ca w majonezie. Zamiast sur\u00f3wki do kotleta czy sma\u017conego sera dostaniecie miseczk\u0119 tatarki, czyli majonezu z dodatkiem przypraw. Tatarka nadaje si\u0119 wed\u0142ug Czech\u00f3w do wszystkiego i jest to co\u015b, co wprowadza mnie w lekkie przera\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n W og\u00f3le poj\u0119cie zdrowego gotowania czy cho\u0107by ograniczania t\u0142uszczu jest szerokiej opinii publicznej w Czechach raczej obce. \u015amietanka 40% szerokodost\u0119pna w sklepach i dodawana do sos\u00f3w to tylko taki ma\u0142y przyk\u0142ad tego, co mam na my\u015bli. Dodajcie do tego uwielbienie do piwa (do alko zreszt\u0105 zaraz przejdziemy) i Kofoli lub innych zielono-r\u00f3\u017cowych napoj\u00f3w niealkoholowych. I tak, ja wiem, Republika Czeska stoi dobrym piwem, jest ono cz\u0119sto produkowane lokalnie, rzemie\u015blniczo, jest pyszne i tak, ja te\u017c lubi\u0119 od czasu do czasu wychyli\u0107 kufel z\u0142ocistego napoju z piank\u0105. Takie piwo podczas ca\u0142odniowej wycieczki na szlaku w g\u00f3rach w upalny letni dzie\u0144 jest cudowne. Podobnie jak turystyka czeska z tym mi\u0142ym piwnym dodatkiem.<\/p>\n\n\n\n Dla Was to piwo to cudowny element wakacji. Czesi maj\u0105 je jednak na co dzie\u0144. I tak, teraz powiem co\u015b bardzo niepopularnego \u2013 to piwo jest co prawda elementem sk\u0142adowym cudownej czeskiej mozaiki wakacyjnej, ale jest te\u017c sporym problemem spo\u0142ecznym. Czeska kultura jest kultur\u0105 picia alkoholu.\u00a0 Czeskie zwyczaje to wsp\u00f3lne wychodzenie na miasto na piwo, chodzenie na festiwale miejskie z piwem, czeskie lato to po prostu synonim imprez, gdzie piwo i wino leje si\u0119 strumieniami. Z perspektywy urlopowicza to mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 cudowne, z perspektywy mieszka\u0144ca, kt\u00f3ry musi nauczy\u0107 si\u0119 z tym \u017cy\u0107 tak, by nie sta\u0142 si\u0119 z niego alkoholik, to troch\u0119 bardziej skomplikowana sprawa. Na pewno s\u0142yszeli\u015bcie, \u017ce Czesi pij\u0105 najwi\u0119cej piwa na g\u0142ow\u0119 rocznie na \u015bwiecie. A czy wiecie, \u017ce og\u00f3lnie alkoholu te\u017c spo\u017cywaj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c np. Polacy?\u2026<\/p>\n\n\n\n To mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 szokuj\u0105ce, ale gdy spojrze\u0107 na statystyki, naprawd\u0119 nas wyprzedzaj\u0105 (nie za bardzo, z tego co patrzy\u0142am, to by\u0142o chyba 0,5 l czystego spirytusu na g\u0142ow\u0119 rocznie, ale i tak). Czeskie picie jest jednak o wiele bardziej demokratyczne ni\u017c to polskie \u2013 bo pij\u0105 wszyscy, bez wzgl\u0119du na wiek (od nastolatk\u00f3w a\u017c po osoby bardzo posuni\u0119te w latach). \u017beby nie by\u0142o \u2013 ja tu nie chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce Polska na tle Czech jest cudowna pod wzgl\u0119dem alko, bo WCALE nie jest. I czeska kultura, i polska kultura to kultura alkoholowa, to znaczy, \u017ce spotkania towarzyskie niemal automatycznie oznaczaj\u0105 picie alkoholu. W Polsce jednak to picie jest bardziej zr\u00f3\u017cnicowane \u2013 raz, \u017ce nadal pije znacznie wi\u0119cej m\u0119\u017cczyzn ni\u017c kobiet, dwa, nadal pija si\u0119 wi\u0119cej twardego alkoholu (ten trend si\u0119 odwraca i coraz popularniejsze s\u0105 napoje mniej alkoholowe, czyli w\u0142a\u015bnie piwo i wino, ale na ten moment jest, jak jest). Wi\u0119cej jest te\u017c os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 po prostu abstynentami.<\/p>\n\n\n\n W Czechach dochodzi\u0142o w pewnym momencie do takich absurd\u00f3w, \u017ce w woda w knajpie by\u0142a dro\u017csza ni\u017c piwo. By\u0142o to zjawisko na tyle powszechne, \u017ce wprowadzono PRAWO, kt\u00f3re wymaga, by lokale oferowa\u0142y co najmniej jeden nap\u00f3j bezalkoholowy, kt\u00f3ry by\u0142by ta\u0144szy ni\u017c napoje alko, czyli najcz\u0119\u015bciej piwo. Je\u015bli natomiast kto\u015b ju\u017c piwa nie pija i nie ma akurat ochoty na piwo bezalkoholowe, najprawdopodobniej do wyboru dostanie Kofol\u0119 lub jaki\u015b inny jej odpowiednik typu oczojebna lemioniada z rozrobionego syropu. I wracamy tutaj do wcze\u015bniejszego punktu: w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re cz\u0119sto konsumuje alkohol i nie ma wielkiego poj\u0119cia o tym, co zdrowe, taka s\u0142odka lemoniada przedstawiana b\u0119dzie jako opcja zdrowsza<\/em>. Dodam, \u017ce ilo\u015b\u0107 cukru w tego rodzaju produktach b\u0119dzie tylko troch\u0119 ni\u017csza ni\u017c ilo\u015b\u0107 cukru w Coca-Coli lub nawet do niej zbli\u017cona. Rozumiecie ju\u017c, co mam na my\u015bli, kiedy m\u00f3wi\u0119, \u017ce w Czechach powszechna wiedza o zdrowym \u017cywieniu jest na do\u015b\u0107 niskim poziomie?\u2026<\/p>\n\n\n\n Co jeszcze mnie w Czechach denerwuje lub bawi na granicy z rozdra\u017cnieniem? Na pewno stereotypy p\u0142ciowe. Wiecie, ja generalnie podchodz\u0119 do \u017cycia z tak\u0105 dewiz\u0105, \u017ce ka\u017cdy ma prawo do robienia tego, co chce (oczywi\u015bcie, o ile nie krzywdzi przy tym innych). Nie bardzo przepadam za sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej to konwencje spo\u0142eczne decyduj\u0105 o tym, czym kto\u015b mo\u017ce si\u0119 w \u017cyciu zajmowa\u0107. I teraz dodam co\u015b mo\u017ce kontrowersyjnego \u2013 naprawd\u0119 nie cierpi\u0119, gdy kto\u015b mi twierdzi, \u017ce czego\u015b nie mog\u0119 lub co\u015b musz\u0119, bo jestem takiej a nie innej p\u0142ci. I teraz, \u017ceby\u015bmy si\u0119 dobrze zrozumieli: to zjawisko jest r\u00f3wnie powszechne w Polsce, jak i w Czechach. R\u00f3wnouprawnienie jest raczej odleg\u0142ym celem ni\u017c rzeczywisto\u015bci\u0105. Ciekawy w tym aspekt jest taki, \u017ce Czesi w oczach Polak\u00f3w cz\u0119sto s\u0105 tacy \u201eliberalni\u201d \u2013 czy to ze wzgl\u0119du na legaln\u0105 w niekt\u00f3rych przypadkach marihuan\u0119, czy dost\u0119pn\u0105 aborcj\u0119, czy taki bardziej luzacki spos\u00f3b bycia \u2013 z jakiego\u015b powodu to na polskim podw\u00f3rku te aspekty s\u0105 nierozerwalnie z\u0142\u0105czone z warto\u015bciami liberalnymi. A tu guzik prawda \u2013 bo Czesi s\u0105 r\u00f3wnie jak Polacy w tym wzgl\u0119dzie konserwatywni \u2013 je\u015bli nawet nie bardziej. Linia pomi\u0119dzy tym, co m\u0119skie, a tym, co kobiece, jest w Czechach do\u015b\u0107 konkretna i mimo, \u017ce to si\u0119 jako\u015b, powoli, szczeg\u00f3lnie w du\u017cych miastach, zmienia, to stereotyp\u00f3w p\u0142ciowych, seksistowskich \u017cart\u00f3w i zaczepek jest du\u017co. Przyk\u0142ady? Nie dalej jak wczoraj w du\u017cym og\u00f3lnokrajowym radiu s\u0142ysza\u0142am reklam\u0119 jakiej\u015b imprezy. Wydarzenie reklamowano wieloma atrakcjami, w tym, \u017ce b\u0119d\u0105 tam\u2026 dziewczyny. <\/em>Co autor mia\u0142 na my\u015bli, bo chyba jednak nie ekspertki, kt\u00f3re mia\u0142y o czym\u015b opowiedzie\u0107?<\/p>\n\n\n\n W Czechach tradycyjnie to kobieta odpowiada za opiek\u0119 nad domostwem i dzie\u0107mi. Tak oczywi\u015bcie jest w wielu miejscach na \u015bwiecie, s\u0119k w tym, \u017ce w bardzo wielu czeskich domostwach to nadal jest rzeczywisto\u015b\u0107. Sprzyja temu oczywi\u015bcie na tle \u015bwiatowym wyj\u0105tkowo d\u0142ugi p\u0142atny urlop macierzy\u0144ski \u2013 od tego roku to 3 lata. Norm\u0105 jest pogl\u0105d, \u017ce istniej\u0105 sprawy m\u0119skie i damskie, ch\u0142opcy powinni bawi\u0107 si\u0119 samochodzikami, a dziewczynki ubiera\u0107 si\u0119 na r\u00f3\u017cowo i bawi\u0107 lalkami. Ba, ten nacisk spo\u0142eczny na odpowiednie zachowanie i wygl\u0105d wida\u0107 ju\u017c od pierwszych dni \u017cycia dzieci \u2013 nie tylko w r\u00f3\u017cowych i niebieskich ubrankach niemowlak\u00f3w, ale tak\u017ce w tradycji przek\u0142uwania noworodkom p\u0142ci \u017ce\u0144skiej uszu. Tak, dobrze s\u0142yszycie, Czesi male\u0144stwom na porod\u00f3wce przek\u0142uwaj\u0105 uszy i nie, nie widz\u0105 w tym niczego zdro\u017cnego. To sprawa na tyle wryta w czesk\u0105 mentalno\u015b\u0107, \u017ce okaza\u0142a si\u0119 jedynym tematem, na jaki prawie pok\u0142\u00f3ci\u0142am si\u0119 z moj\u0105 nie-te\u015bciow\u0105. Og\u00f3lnie jednak nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce w Czechach dzieci wychowuje si\u0119 \u017ale, wr\u0119cz przeciwnie, wydaje mi si\u0119, \u017ce wi\u0119cej tu takiego zdrowego podej\u015bcia, \u017ce pozostawia si\u0119 dzieciom du\u017co wi\u0119cej swobody i niezale\u017cno\u015bci, nie pilnuje na ka\u017cdym kroku, \u017ce uczy si\u0119 dzieciaki odpowiedzialno\u015bci i wdra\u017ca do r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107 od ma\u0142ego, co jest fajne.<\/p>\n\n\n\n Ale do\u015b\u0107 o tym. O czeskim femenizmie b\u0119dzie ca\u0142y nast\u0119pny odcinek, wi\u0119c dzi\u015b tylko sygnalizuj\u0119 ten temat. Co jeszcze mnie dziwi, ale tym razem bardziej na zasadzie rozbawienia ni\u017c faktycznego zdenerwowania, to czeskie upieranie si\u0119 przy u\u017cywaniu tytu\u0142\u00f3w naukowych. I jakby \u2013 ja kumam, \u017ce wykszta\u0142cenie jest wa\u017cne. Serio. W Polsce te\u017c swego czasu powszechnie uwa\u017cano, \u017ce studia to bardzo wa\u017cny element w \u017cyciu cz\u0142owieka i przepustka do lepszego. W Czechach og\u00f3lnie studiuje mniejszy procentowo ni\u017c Polsce udzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa; by\u0107 mo\u017ce to fakt, \u017ce tytu\u0142y ma mniej ludzi sprawia, \u017ce s\u0105 bardziej powa\u017cane. Mo\u017ce to jaki\u015b relikt pozosta\u0142y po Cesarstwie. Fakt jest taki, \u017ce tytu\u0142y naukowe Czesi wtryniaj\u0105 WSZ\u0118DZIE. Opr\u00f3cz cmentarza, gdzie na pewno b\u0119dziecie mogli sprawdzi\u0107, czy nieboszczyk by\u0142 wykszta\u0142cony, dwie najdziwniejsze sytuacje zwi\u0105zane z pytaniem o m\u00f3j tytu\u0142 naukowy spotka\u0142y mnie u lekarza i w czeskim urz\u0119dzie, odpowiedniku CDEIDG podczas zak\u0142adania dzia\u0142alno\u015bci. Zapomnijcie w og\u00f3le o jakim\u015b RODO czy ograniczeniach przy u\u017cywaniu informacji umo\u017cliwiaj\u0105cych identyfikacj\u0119 os\u00f3b. W mojej poradni alergologicznej wo\u0142aj\u0105 mnie na ca\u0142y g\u0142os i na ca\u0142\u0105 poczekalni\u0119 \u201eMagistra Pasi\u0144ska\u201d. Natomiast, gdyby zdarzy\u0142oby si\u0119 Wam zobaczy\u0107 kiedy\u015b jak\u0105\u015b faktur\u0119 przeze mnie wystawion\u0105, to by\u0107 mo\u017ce zdziwi\u0142oby Was, \u017ce w nazwie firmy mam nie do\u015b\u0107, \u017ce magistra, to tak\u017ce moje pierwsze i drugie imi\u0119. To nie dlatego, \u017ce lubi\u0119 si\u0119 przedstawia\u0107 jako magistra Marta Magdalena Pasi\u0144ska. To wszystko dlatego, \u017ce urz\u0119dnik podczas zak\u0142adania firmy zada\u0142 mi pytanie, czy mam tytu\u0142, a ja, w\u00f3wczas jeszcze niedo\u015bwiadczona i niczego nie podejrzewaj\u0105ca, z lekkim zdziwieniem odpar\u0142am, \u017ce tak. Sam mi to wpisa\u0142 w rubryk\u0119 z nazw\u0105 firmy.<\/p>\n\n\n\n Ostatnim elementem, o kt\u00f3rym musz\u0119 wspomnie\u0107 \u2013 niestety \u2013 s\u0105 ceny nieruchomo\u015bci. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 nad tym rozwodzi\u0107, powiem tyle, \u017ce je\u015bli wydaje si\u0119 Wam, \u017ce mieszkania lub domy s\u0105 w Polsce drogie, to znaczy tyle, \u017ce nie sprawdzali\u015bcie, ile kosztuj\u0105 w Czechach. Dotyczy to zar\u00f3wno najmu, jak i kupna, ale o ile najem jest jeszcze w jaki\u015b spos\u00f3b por\u00f3wnywalny z rynkiem w Polsce, o tyle ten rynek nieruchomo\u015bci pod k\u0105tem zakupu to s\u0105 po prostu zupe\u0142nie inne kwoty. Ja te\u017c nie jestem specjalistk\u0105 w tym temacie, ani agentk\u0105 nieruchomo\u015bci, interesuje mnie to z bardzo prostego powodu \u2013 sama z partnerem przymierzam si\u0119 do nabycia jakiej\u015b formy mieszkania, czy to w postaci w\u0142a\u015bnie mieszkania, czy to domu jednorodzinnego. W Polsce, jestem o tym do\u015b\u0107 mocno przekonana, ju\u017c by\u015bmy w takim miejscu najprawdopodobniej mieszkali. Tymczasem tutaj nadal z lekkim przera\u017ceniem przegl\u0105damy oferty i zastanawiamy si\u0119, kto oszala\u0142 \u2013 my czy oni. Przyk\u0142adowo, mieszkanie w dobrym, okre\u015blmy to, akceptowalnym standardzie, nie jakie\u015b bardzo du\u017ce, dajmy na to do 80 m, i nie do remontu, to koszt od ok. 6 milion\u00f3w koron (to w przeliczeniu troszeczk\u0119 ponad milion z\u0142otych). Przy czym to nie jest tak, \u017ce macie 6 milion\u00f3w koron i za\u0142atwione, bo ofert za 7, 8 czy 10 albo i wi\u0119cej znajdziecie mn\u00f3stwo; wszystko oczywi\u015bcie zale\u017cy od dzielnicy. Puenta jest jakby taka, \u017ce poni\u017cej miliona z\u0142otych raczej ci\u0119\u017cko b\u0119dzie Wam znale\u017a\u0107 cokolwiek, chyba \u017ce nie b\u0119dzie Wam przeszkadza\u0107 mieszka\u0107 w suterenie ze szczurami licz\u0105cej 30 metr\u00f3w kwadratowych.<\/p>\n\n\n\n Nie chcia\u0142abym te\u017c zostawi\u0107 wra\u017cenia, \u017ce to tylko moja perspektywa \u2013 to jest problem szerszy, kt\u00f3ry dotyka wielu m\u0142odych os\u00f3b. Prywatnie, z mojego kr\u0119gu czeskich znajomych, to o ile kto\u015b nie pochodzi z bogatej rodziny i mieszkania\/domu nie odziedziczy\u0142\/nie dosta\u0142, w\u0142a\u015bciwie prawie wszyscy chyba mieszkaj\u0105 w najmie. Pewnie za kilka lat to si\u0119 zmieni, niemniej dzisiejsze pokolenie 30-kilku latk\u00f3w dobrze pami\u0119ta, \u017ce nieruchomo\u015bci jeszcze przed covidem kosztowa\u0142y po\u0142ow\u0119 mniej. Mo\u017ce powt\u00f3rz\u0119: po\u0142ow\u0119 mniej. Ta pami\u0119\u0107 w jaki\u015b spos\u00f3b nie przyczynia si\u0119 do zwi\u0119kszenia ch\u0119ci wydania teraz 6 czy 10 milion\u00f3w koron.<\/p>\n\n\n\n I tym smutnym akcentem zbli\u017camy si\u0119 do ko\u0144ca dzisiejszego odcinka. W ramach zako\u0144czenia chcia\u0142am jeszcze powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce ja og\u00f3lnie bardzo Czechy lubi\u0119 i \u017cyje mi si\u0119 tu bardzo dobrze. Wiecie, jak to jest, cz\u0142owiek zawsze znajdzie elementy, kt\u00f3re gdzie\u015b go b\u0119d\u0105 irytowa\u0107. Tak\u017ce nie traktujcie mojego gl\u0119dzenia tak superpowa\u017cnie; bo na przyk\u0142ad \u2013 Czesi rzeczywi\u015bcie jedz\u0105 \u017ale, ale na przyk\u0142ad uprawiaj\u0105 naprawd\u0119 sporo sport\u00f3w. Wiele z tych niefajnych cech wynika z czego\u015b i trzeba je rozpatrywa\u0107 w szerszym kontek\u015bcie, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce troch\u0119 z\u0142agodzi og\u00f3ln\u0105 ocen\u0119. W \u017cadnym razie nie traktujcie te\u017c moich wywod\u00f3w, \u017ce Czesi to czy tamto jako prawdy objawionej. To s\u0105 po prostu moje obserwacje, czasem poparte statystykami, ale tak naprawd\u0119 ka\u017cdy cz\u0142owiek jest inny i jest wi\u0119cej ni\u017c prawdopodobne, \u017ce spotkacie Czecha, kt\u00f3ry b\u0119dzie zupe\u0142nie inny ni\u017c ten stereotypowy, przedstawiany przeze mnie obraz. Ja wiem, \u017ce dla wielu z Was to oczywiste, ale w razie czego wol\u0119 to jeszcze podkre\u015bli\u0107.<\/p>\n\n\n\n No dobrze, a co Was w Czechach rozczula albo denerwuje? Podzielcie si\u0119 w\u0142asnymi wra\u017ceniami! Do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku. To b\u0119dzie fina\u0142 sezonu I, co\u015b bardzo nieczeskiego tym razem, bo w przysz\u0142ym tygodniu, moi drodzy, pogadamy o prawach kobiet, czeskim feminizmie i o tym, czy on w og\u00f3le istnieje. Ciao i do us\u0142yszenia!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n To jest transkrypcja 5 odcinka podcastu. Je\u015bli chcesz pos\u0142ucha\u0107 inne odcinki, znajdziesz je\u00a0tutaj<\/a>. Je\u015bli podoba Ci si\u0119 moja tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i chcia\u0142(a)by\u015b j\u0105 wesprze\u0107, postaw mi wirtualn\u0105 kaw\u0119! Pomo\u017ce mi to op\u0142aci\u0107 techniczn\u0105 stron\u0119 bloga i podcastu:<\/p>\n\n\nCzeska doskona\u0142o\u015b\u0107, aka piwo<\/h2>\n\n\n\n
Czeska literatura o ludziach<\/h2>\n\n\n\n
Pocz\u0105tki czeskiej przygody<\/h2>\n\n\n\n
Czeskie kino<\/h2>\n\n\n\n
Czeski dubbing i czeski j\u0119zyk<\/h2>\n\n\n\n
Ponarzekajmy na Czechy<\/h2>\n\n\n\n
Czeska kuchnia… nie taka z\u0142a?<\/h2>\n\n\n\n
Pyszne piwo… i problemy z alkoholem<\/h2>\n\n\n\n
Kultura alkoholowa<\/h2>\n\n\n\n
Czesi raczej nie s\u0105 feministami<\/h2>\n\n\n\n
Nieszcz\u0119sne kolczykowanie dzieci<\/h2>\n\n\n\n
Czeska tytularoza<\/h2>\n\n\n\n
Zawrotne sumy za nieruchomo\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Zastrze\u017cenie<\/h2>\n\n\n\n
![\"Wsparcie\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/i-tworzenie-czeskich-tresci-1-1024x1024.png\")
<\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"