Pohoda<\/em>. To chyba najcz\u0119stsze has\u0142o, kt\u00f3re s\u0142ysz\u0119, gdy rozmawiam z Polakami o Czechach. Najcz\u0119stsze skojarzenia rodak\u00f3w na temat ich po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w \u2013 Czech\u00f3w \u2013 to piwo, kofola, sma\u017cony ser i w\u0142a\u015bnie pohoda.<\/p>\n\n\n\n Co to w\u0142a\u015bciwie jest pohoda<\/em>? Okre\u015bli\u0142abym to jako takie poczucie luzu, jaki\u015b rodzaj swobody, uprzejmo\u015bci w stosunku do drugiego cz\u0142owieka. Czyli brak spiny, brak tego charakterystycznego dla wielu Polak\u00f3w kija w dupie<\/em>. Kiedy spotykacie takiego statystycznego, stereotypowego Polaka, mo\u017ce si\u0119 Wam wydawa\u0107 (i w niekt\u00f3rych przypadkach to wra\u017cenie b\u0119dzie usprawiedliwione), \u017ce lubi si\u0119 wywy\u017csza\u0107. Lubimy to, prawda? Pokaza\u0107 t\u0119 odrobin\u0119 w\u0142adzy, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 naszym udzia\u0142em i to, \u017ce jeste\u015bmy wa\u017cni. Ot\u00f3\u017c w Czechach tego ja nie widz\u0119. Tutaj dominuj\u0105cym podej\u015bciem do drugiego cz\u0142owieka jest uprzejmo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Uprzejmo\u015b\u0107 \u2013 ja bym j\u0105 nawet dookre\u015bli\u0142a jako swego rodzaju egalitaryzm. Czyli poczucie, \u017ce drugi cz\u0142owiek jest mi r\u00f3wny, a skoro tak, to warto by\u0107 dla niego czy niej mi\u0142ym i uprzejmym.<\/p>\n\n\n\n Ten egalitaryzm nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie znik\u0105d, to \u2013 wed\u0142ug mnie \u2013 efekt zupe\u0142nie innej dynamiki spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra ma miejsce w Czechach. Ta dynamika wynika oczywi\u015bcie z historii. Czechy to kraj, w kt\u00f3rym historycznie wysoki odsetek populacji pracuje w przemy\u015ble. To znaczy, \u017ce zmiany spo\u0142eczne i urbanizacja, kt\u00f3re w Polsce dokonywa\u0142y si\u0119 (i nadal si\u0119 dokonuj\u0105) w wieku XX, w Czechach mia\u0142y miejsce jakie\u015b sto lat wcze\u015bniej. Do dzi\u015b, w por\u00f3wnaniu z reszt\u0105 kraj\u00f3w UE, odsetek Czech\u00f3w pracuj\u0105cych w przemy\u015ble jest nadal wysoki, to a\u017c 38% aktywnych zawodowo os\u00f3b. W Polsce dzi\u015b to 31%. Wysokie uprzemys\u0142owienie kraju sprzyja\u0142o rozwojowi miast, a wraz z nimi zmianie stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych \u2013 dzi\u0119ki zarobkom w fabrykach pojawili si\u0119 robotnicy, a w ko\u0144cu powsta\u0142a tak\u017ce klasa \u015brednia. Robotnicy-profesjonali\u015bci cieszyli si\u0119 wi\u0119kszym szacunkiem i byli cenniejsi dla pracodawc\u00f3w ni\u017c ch\u0142op, kt\u00f3ry obrabia\u0142 ziemi\u0119 i odrabia\u0142 pa\u0144szczyzn\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ten kr\u00f3tki rys historyczny pomo\u017ce nam zrozumie\u0107, dlaczego w Czechach wy\u017csza by\u0142a urbanizacja i jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 analfabetyzm by\u0142 na bardzo niskim poziomie (ok. 3% na ziemiach czeskich, 16% na S\u0142owacji). Co to ma wsp\u00f3lnego z uprzejmo\u015bci\u0105? Kilka element\u00f3w. Po pierwsze, ludzie wykszta\u0142ceni i specjali\u015bci w dziedzinie przemys\u0142u to cenni pracownicy. Ju\u017c samo to odpowiada\u0142o za inne do\u015bwiadczenie okupacji niemieckiej podczas II wojny \u015bwiatowej. Czeski przemys\u0142 by\u0142 niezb\u0119dny dla niemieckiej machiny wojennej. Polacy byli rolnikami, kt\u00f3rzy nie stanowili wielkiej warto\u015bci dla Rzeszy. Czesi byli cennymi pracownikami jeszcze cenniejszego przemys\u0142u. Tutaj ludzkie \u017cycie \u2013 a w\u0142a\u015bciwiej rzecz bior\u0105c \u2013 \u017cycie specjalisty, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 przyczyni\u0107 si\u0119 do budowy przemys\u0142u wojennego \u2013 by\u0142o po prostu cenne. To przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na mniejszy terror na ludno\u015bci czeskiej \u2013 oczywi\u015bcie w pewnych okoliczno\u015bciach, to znaczy, o ile taki Czech nie by\u0142 \u017bydem ani nie bra\u0142 udzia\u0142u w ruchu oporu. Po drugie, spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym ludzie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobycia wykszta\u0142cenia i dobrze p\u0142atnej p\u0142acy, jest spo\u0142ecze\u0144stwem, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cnice klasowe zdecydowanie nie s\u0105 tak drastyczne, jak to mia\u0142o miejsce w II RP. Ja w dzisiejszej lekkiej pogardzie zwyk\u0142ego cz\u0142owieka do bli\u017aniego w Polsce widz\u0119 pok\u0142osie relacji pan-cham. Do dzi\u015b aktualne \u2013 niestety \u2013 pozostaje w Polsce powiedzenie \u201ezastaw si\u0119, a postaw si\u0119\u201d; Czesi s\u0105 w por\u00f3wnaniu z nami bardzo skromni. Echa tej relacji szlachcica i ch\u0142opa w Czechach za bardzo nie ma i to w\u0142a\u015bnie \u2013 wydaje mi si\u0119 \u2013 przek\u0142ada si\u0119 tak\u017ce na zwyk\u0142y szacunek, kt\u00f3ry mo\u017cna dostrzec na ulicach, a co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce \u2013 tak\u017ce brak pozerstwa. Epatowanie bogactwem w Czechach jest w bardzo z\u0142ym tonie.<\/p>\n\n\n\n Uwielbienie ciszy. Zupe\u0142nie inaczej ni\u017c Polacy, S\u0142owacy czy Ukrai\u0144cy, Czesi uwielbiaj\u0105 cisz\u0119 i spok\u00f3j. Mam wra\u017cenie, \u017ce nacje troch\u0119 bardziej kulturowo zwi\u0105zane ze wschodem uwielbiaj\u0105 silne emocje. My, Polacy, wr\u0119cz si\u0119 w nich nurzamy. Sp\u00f3jrzcie tylko na polityk\u0119; poziom emocji spor\u00f3w politycznych ju\u017c od wielu lat si\u0119ga wrzenia. Sp\u00f3jrzcie na filmy \u2013 na Miasto 44<\/em>, na R\u00f3\u017c\u0119<\/em>, na W ciemno\u015bci <\/em>czy Kana\u0142<\/em>, czy inne dobre polskie filmy (nie m\u00f3wi\u0119 tu o szytych na t\u0119 sam\u0105 md\u0142\u0105 mod\u0142e komediach romantycznych robionych tak, \u017ceby mo\u017cna je by\u0142o pu\u015bci\u0107 na TVN w prime time’ie<\/em>). Wszystkie one maj\u0105 niesamowicie mocny \u0142adunek emocjonalny. Ja si\u0119 czasami \u015bmiej\u0119, \u017ce mnie ma\u0142o kt\u00f3ry film czy historia rusza, bo mam polsk\u0105 psychik\u0119 sponiewieran\u0105 wszystkimi opowie\u015bciami z czas\u00f3w wojny, komunizmu i wcze\u015bniej, kt\u00f3re epatuj\u0105 wr\u0119cz przemoc\u0105 i dramatyzmem. Sp\u00f3jrzcie na piosenki \u2013 na Bartosiewicz, na Niemena, na Chyli\u0144sk\u0105. R\u00f3\u017cni arty\u015bci, ale \u0142adunek uczuciowy r\u00f3wnie mocny. Czesi tak nie maj\u0105. U Czech\u00f3w \u2013 mam wra\u017cenie \u2013 wszystko, i \u017cycie codzienne, i kultura, s\u0105 bardziej subtelne. Cisza \u2013 to si\u0119 liczy. Spok\u00f3j \u2013 to si\u0119 ceni. To si\u0119 przejawia w kilku rzeczach w \u017cyciu codziennym \u2013 na przyk\u0142ad w tym, jak Czesi podchodz\u0105 do imprez. Nikt nie robi biesiad, gdzie sto\u0142y uginaj\u0105 si\u0119 pod jedzeniem, a wszyscy razem upijaj\u0105 si\u0119, pojadaj\u0105c smako\u0142yki i dyskutuj\u0105c. Czesi si\u0119 nawet do dom\u00f3w nie zapraszaj\u0105. Wszyscy po prostu schodz\u0105 si\u0119 do pobliskiej hospody i tam spokojnie popijaj\u0105 sobie piwko. My\u015bl\u0119, \u017ce to te\u017c jest jedno ze \u017ar\u00f3de\u0142, z kt\u00f3rych wyp\u0142ywa pewna niech\u0119\u0107 do przybysz\u00f3w zza wschodniej granicy \u2013 my, bardziej wschodni S\u0142owianie, jeste\u015bmy dla nich po prostu za g\u0142o\u015bni i za wulgarni. Czesi lubi\u0105 swoj\u0105 cisz\u0119.<\/p>\n\n\n\n Konserwatyzm. Wspomniana uprzejmo\u015b\u0107 i kindersztuba mo\u017ce by\u0107 te\u017c jak\u0105\u015b spu\u015bcizn\u0105 po cesarstwie Austro-W\u0119gierskim. W og\u00f3le wiele rzeczy w Czechach, kt\u00f3re nadal s\u0105 obecne w spo\u0142ecze\u0144stwie dzisiaj, zwi\u0105zanych jest ze spu\u015bcizn\u0105 po Cesarstwie. Cho\u0107by uwielbienie do tytu\u0142\u00f3w naukowych, kt\u00f3re Czesi wepchn\u0105 chyba wsz\u0119dzie, nawet do danych pacjenta albo na nagrobki. Jedn\u0105 z nich jest te\u017c biurokracja. Jaki\u015b rodzaj konserwatyzmu, ale nie rozumianego jako przywi\u0105zanie do warto\u015bci rodzinnych czy religijnych, bardziej m\u00f3wi\u0119 tu o konserwatyzmie kulturowym. No bo po co w\u0142a\u015bciwie wprowadza\u0107 p\u0142acenie kart\u0105, skoro mo\u017cna p\u0142aci\u0107 got\u00f3wk\u0105? Je\u015bli co\u015b dzia\u0142a od tysi\u0119cy lat dobrze, to po co to zmienia\u0107? I nawet je\u015bli w tym punkcie przyznam im racj\u0119, to jedzenie wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c mi\u0119sa z knedlikami lub sosem tatarsko-majonezowym naprawd\u0119 jest czym\u015b, nad czym warto si\u0119 zastanowi\u0107.<\/p>\n\n\n\n Doszli\u015bmy wi\u0119c do wniosku, \u017ce Czesi s\u0105 konserwatywni. Nie s\u0105 jednak konserwatywni tak samo jak Polacy. To znaczy, \u017ce czeski konserwatyzm nie ma tego katolickiego t\u0142a \u2013 katolicyzm bardzo straci\u0142 na popularno\u015bci na prze\u0142omie XIX i XX wieku, a potem tak\u017ce w trakcie komunizmu. Dzi\u015b ma\u0142o kto wyznaje tu wiar\u0119 katolick\u0105. Mniej jest strachu przed seksem, mniej jest wstydu z nago\u015bci. I mniej nienawi\u015bci wobec LGBT+. Kobiety maj\u0105 wi\u0119cej praw \u2013 mog\u0105 na przyk\u0142ad bez strachu i bez problemu dokona\u0107 aborcji.<\/p>\n\n\n\n Wsobno\u015b\u0107. Lubi\u0119 powtarza\u0107, \u017ce Czesi s\u0105 jak hobbici. Niekt\u00f3rzy, kt\u00f3rzy s\u0105 by\u0107 mo\u017ce mniej taktowni, powiedz\u0105, \u017ce Czesi s\u0105 zamkni\u0119ci na \u015bwiat, \u017ce nic spoza ich wspania\u0142ej Republiki (i mo\u017ce chorwackiego wybrze\u017ca) nie interesuje. C\u00f3\u017c, b\u0119dzie w tym jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Czesi, szczeg\u00f3lnie ci starsi, s\u0105 w pewnym sensie nastawieni do wewn\u0105trz. Lubuj\u0105 si\u0119 w ho\u0142dowaniu czeskiemu krajobrazowi, historii, szlakom, uwielbiaj\u0105 zwiedza\u0107 zamki i zdobywa\u0107 wie\u017ce widokowe. Kochaj\u0105 kontakt z natur\u0105 \u2013 to dobrze wida\u0107 cho\u0107by w popularno\u015bci subkultury tramp\u00f3w. Dzi\u015b s\u0105 oni bardziej kojarzeni ze starszym pokoleniem, ale kiedy tego rodzaje grupy pojawi\u0142y si\u0119 po raz pierwszy, byli to m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy, stoj\u0105c u progu doros\u0142o\u015bci, chcieli uciec spod kurateli ojc\u00f3w, cesarza, wojska, a potem nowopowsta\u0142ego kraju, czyli Czechos\u0142owacji. Trampowie inspirowali si\u0119 Dzikim Zachodem i tej wolno\u015bci \u2013 tak\u017ce obyczajowej \u2013 szukali na szlakach i w lasach. Potem przysz\u0142a komuna i odci\u0119\u0142a ich od reszty \u015bwiata, zwr\u00f3cili si\u0119 wi\u0119c do tego, co mogli zdobywa\u0107. Do Czechos\u0142owacji.<\/p>\n\n\n\n Ta wsobno\u015b\u0107 to w jakim\u015b sensie b\u0119dzie to spu\u015bcizna po historii. Czesi zostali w XX wieku dwa razy dotkliwie i okrutnie zdradzeni przez sprzymierze\u0144c\u00f3w lub kraje, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142y za przyjacielskie. Pierwszy przyk\u0142ad to rok 1938 i konferencja monachijska. Masaryk, a potem Bene\u0161, jego spadkobierca i kolejny prezydent Czechos\u0142owacji, byli zdecydowanie prozachodni i bardzo profrancuscy. Prezentowali liberalne i demokratyczne warto\u015bci. Bene\u0161 do ostatnich chwil kreowa\u0142 si\u0119 na polityka, kt\u00f3ry wyci\u0105gnie asa z r\u0119kawa i ochroni kraj przed katastrof\u0105. Kiedy tak si\u0119 nie sta\u0142o, a pokonany polityk musia\u0142 odlecie\u0107 z Pragi do Londynu, opinia publiczna poczu\u0142a si\u0119 bardzo zawiedziona. Zaufanie ludzi zosta\u0142o nadszarpni\u0119te. Zdradzili nie tylko sprzymierze\u0144cy, kt\u00f3rzy bez sprzeciwu oddali cz\u0119\u015b\u0107 teren\u00f3w Czechos\u0142owacji Niemcom, ale tak\u017ce w\u0142asny prezydent, kt\u00f3ry ust\u0105pi\u0142 ze stanowiska i emigrowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n Drugi przyk\u0142ad zdrady to oczywi\u015bcie rok 1968. Chyba warto tutaj przypomnie\u0107, \u017ce po wojnie komuni\u015bci w Czechos\u0142owacji wygrali demokratyczne wybory; dopiero dwa lata p\u00f3\u017aniej dokonali przewrotu i zmienili ustr\u00f3j. Nastroje spo\u0142eczne nie by\u0142y jednak alarmistyczne; ludzie chcieli budowa\u0107 nowy kraj i, przede wszystkim, \u017cy\u0107 w spokoju. Ta iluzja upad\u0142a w 1968 r.; chyba dopiero wtedy wielu Czech\u00f3w zrozumia\u0142o, \u017ce Rosjanie niekoniecznie nie\u015bli bratersk\u0105 pomoc, ile szerzyli w\u0142asny imperializm. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce Czesi nie mieli takich do\u015bwiadcze\u0144 z Rosjanami jak Polacy \u2013 Rosjanie nie okupowali Czechos\u0142owacji, faktycznie Czechos\u0142owacj\u0119 natomiast cz\u0119\u015bciowo wyzwolili, a potem jej teren opu\u015bcili. A\u017c do 1968 roku.<\/p>\n\n\n\n Do dzi\u015b w zwi\u0105zku z tym w Czechach jest silny sentyment do w\u0142asnego kraju i w\u0142asnej przyrody i kuchni, elity za\u015b s\u0105 przedstawiane jako podejrzany, by\u0107 mo\u017ce obcy, element. Ten motyw pojawia si\u0119 te\u017c od czasu do czasu w polityce \u2013 patrzcie cho\u0107by na Babi\u0161a, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 jest krezusem \u2013 kreuje si\u0119 na cz\u0142owieka z ludu walcz\u0105cego z elitami.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce w tym mo\u017cna te\u017c doszukiwa\u0107 si\u0119 jakiego\u015b \u017ar\u00f3d\u0142a eurosceptyzmu, kt\u00f3ry w Czechach jest o wiele wi\u0119kszy ni\u017c w Polsce. To wynika chyba w\u0142a\u015bnie ze strachu przed pozbawieniem sprawczo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 w Czechach docenia.<\/p>\n\n\n\n Narzekanie. Czesi sami m\u00f3wi\u0105 o sobie, \u017ce s\u0105 najbardziej na \u015bwiecie narzekaj\u0105cym narodem. Mi si\u0119 wydaje, \u017ce m\u00f3wi\u0105 tak dlatego, \u017ce nie znaj\u0105 Polak\u00f3w. To cecha, kt\u00f3ra, kiedy kto\u015b mi o niej powiedzia\u0142, bardzo mnie zaskoczy\u0142a, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wcale tego tak nie postrzegam. Wydaje mi si\u0119, \u017ce Czesi s\u0105 raczej pozytywnie nastawieni do \u015bwiata \u2013 i tak, narzekaj\u0105 troch\u0119 na polityk\u00f3w, ale b\u0105d\u017amy szczerzy, kultur\u0119 polityczn\u0105 i demokratyczn\u0105 maj\u0105 lepsz\u0105 ni\u017c my, a nie bez znaczenia jest te\u017c lepsza pogoda, pi\u0119kne krajobrazy i tanie piwo oraz wino. Jedyny pow\u00f3d do narzeka\u0144, jaki widz\u0119 ja \u2013 to dro\u017cyzna. No dobra, mo\u017ce znalaz\u0142oby si\u0119 ich jeszcze kilka, ale powiedzmy, \u017ce to ju\u017c moja polska natura. Zawsze znajd\u0119 dziur\u0119 w ca\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n Tolerancja alkoholu. Czesi s\u0105 na szczycie listy narod\u00f3w, kt\u00f3re spo\u017cywaj\u0105 najwi\u0119cej alkoholu na \u015bwiecie. Tak, wyprzedaj\u0105 nas. To do\u015b\u0107 szokuj\u0105ce statystyki. Po pierwsze dlatego, \u017ce czeskie picie jest takie\u2026 niewinne. Nieszkodliwe. Niewidoczne. Powszechne. Pij\u0105 prawie wszyscy, demokratycznie \u2013 od m\u0142odych po starych, od kobiet po m\u0119\u017cczyzn. Kultura picia jest wszechobecna, niemal ka\u017cde spotkanie towarzyskie wi\u0105\u017ce si\u0119 z piciem alkoholu. Pije si\u0119 te\u017c zazwyczaj piwo lub wino; twardy alkohol te\u017c si\u0119 pojawia, ale raczej nie na co dzie\u0144. Piwo natomiast ze spokojem pija si\u0119 do obiadu i ma\u0142o komu wydaje si\u0119 to dziwne. Gdybym mia\u0142a po polsku ponarzeka\u0107, to by\u0142by prawdopodobnie drugi punkt z najwi\u0119kszych czeskich wad. Ta niedostrzegalno\u015b\u0107 alkoholu i kiepska edukacja \u017cywno\u015bciowa prowadzi do wielu ci\u0119\u017ckich chor\u00f3b w czeskim spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n Ateizm. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Czech\u00f3w to agnostycy. Wierz\u0119, \u017ce moi s\u0142uchacze znaj\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, ale dla porz\u0105dku rzeczy przytocz\u0119: ateista to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie wierzy w Boga, agnostyk natomiast to cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wierzy w jak\u0105\u015b form\u0119 si\u0142y wy\u017cszej, nie wyznaje jednak \u017cadnej konkretnej religii.<\/p>\n\n\n\n Badania z ostatnich 30 lat pokazuj\u0105, \u017ce ludzie przestali przyznawa\u0107 si\u0119 do nale\u017cno\u015bci do ko\u015bcio\u0142a. Co wa\u017cne, czeski antyklerykalizm pochodzi sprzed ery komunizmu. Ca\u0142a Pierwsza Republika postawiona by\u0142a w opozycji do Austro-W\u0119gier, kt\u00f3re by\u0142y katolickie. Prezydent Masaryk wywo\u0142a\u0142 nawet pewien skandal dyplomatyczny w roku 1925, kiedy na zamku praskim w \u015bwi\u0119to Jana Husa wywiesi\u0142 husyck\u0105 flag\u0119. To wywo\u0142a\u0142o sprzeciw Papie\u017ca i sko\u0144czy\u0142o si\u0119 odwo\u0142aniem papieskiego nuncjusza z Pragi. Ale czeski antykatolicyzm to przecie\u017c tak\u017ce wojny husyckie, kt\u00f3re w pewnym sensie da\u0142y podwaliny pod europejsk\u0105 reformacj\u0119, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 dopiero jakie\u015b sto lat p\u00f3\u017aniej, a tak\u017ce Bitwa pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105 w 1620 roku, przedstawiana jako bitwa pomi\u0119dzy katolikami a protestantami; wygrali j\u0105 katolicy i to oni dominowali a\u017c do upadku cesarstwa. Dzi\u015b w Czechach katolik\u00f3w jest niewielu, a ci, kt\u00f3rzy s\u0105, nie przypominaj\u0105 tych polskich. Te spo\u0142eczno\u015bci wydaj\u0105 mi si\u0119 bardziej z\u017cyte, ale te\u017c bli\u017csze naukom ko\u015bcielnym \u2013 by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce jako katolicy \u017cyj\u0105 w mniejszo\u015bci w kraju, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie rozumie ich wybor\u00f3w \u017cyciowych.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119kuj\u0119 za lektur\u0119\/ods\u0142uchanie i do us\u0142yszenia za tydzie\u0144!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n To jest transkrypcja 1 odcinka podcastu. Je\u015bli chcesz pos\u0142ucha\u0107 inne odcinki, znajdziesz je\u00a0tutaj<\/a>. Je\u015bli podoba Ci si\u0119 moja tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i chcia\u0142(a)by\u015b j\u0105 wesprze\u0107, postaw mi kaw\u0119! Pomo\u017ce mi to op\u0142aci\u0107 techniczn\u0105 stron\u0119 bloga i podcastu:<\/p>\n\n\nInna dynamika spo\u0142eczna<\/h2>\n\n\n\n
Urbanizacja a okupacja niemiecka<\/h2>\n\n\n\n
Cisza przede wszystkim<\/h2>\n\n\n\n
Konserwatyzm a sprawa czeska<\/h2>\n\n\n\n
Czesi jako hobbici<\/h2>\n\n\n\n
Konkurs w narzekaniu<\/h2>\n\n\n\n
Czesi a alkohol<\/h2>\n\n\n\n
Stereotypowy ateizm<\/h2>\n\n\n\n
![\"Wsparcie\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/i-tworzenie-czeskich-tresci-1-1024x1024.png\")
<\/a><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"