To jest temat, kt\u00f3ry rozgrzewa r\u00f3\u017cne fora internetowe. Zar\u00f3wno te czeskie, jak i polskie. Czesi, co zrozumia\u0142e, s\u0105 od jakiego\u015b czasu bardzo sfrustrowani tym, jak wysokie ceny osi\u0105ga w czeskich sklepach \u017cywno\u015b\u0107. Tym bardziej, gdy co rusz pojawiaj\u0105 si\u0119 informacje o tym, jak u s\u0105siad\u00f3w (zar\u00f3wno w Polsce, jak i w Niemczech) jest taniej. Polacy \u2013 bo czeskie wakacje, kt\u00f3re wielu ludzi wybiera\u0142o ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Czechy s\u0105 blisko, s\u0105 swojskie i s\u0105 w miar\u0119 tanie \u2013 tanie ju\u017c na pewno nie s\u0105. Tak, to ju\u017c pewne \u2013 je\u015bli szykujecie si\u0119 na wakacje w Czechach, raczej nie zaoszcz\u0119dzicie, i to nawet, je\u015bli wybierzecie opcj\u0119 samodzielnego gotowania. \u017bycie w Czechach sta\u0142o si\u0119 drogie.<\/p>\n\n\n\n
Ale zacznijmy od pocz\u0105tku, bo ta historia ma kilka aspekt\u00f3w, drugich den i pu\u0142apek, i nie chcia\u0142abym si\u0119 w nich zgubi\u0107. Dzisiejsza sytuacja jest z\u0142o\u017cona. Wp\u0142yw na aktualne ceny \u017cywno\u015bci ma zar\u00f3wno spos\u00f3b, w jaki radzono sobie z lockdownami w covidze (sowita pomoc finansowa dla firm, du\u017cy zastrzyk got\u00f3wki dla rynku), jak i fakt, \u017ce Czechy w zesz\u0142ym roku w tempie ekspresowym musia\u0142y sobie poradzi\u0107 z nag\u0142ym odci\u0119ciem od dostaw relatywnie taniej rosyjskiej energii. M\u00f3wimy przede wszystkim o gazie. Ceny energii poszybowa\u0142y. Czesi co prawda zim\u0119 przetrwali, uda\u0142o im si\u0119 zabezpieczy\u0107 dostawy gazu dla kraju, ale cen\u0119 za ten sukces odczuli chyba wszyscy mieszka\u0144cy Republiki, kt\u00f3rzy dostali ju\u017c nowe rachunki za media. Nie bez znaczenia jest oczywi\u015bcie wojna w Ukrainie i inflacja.<\/p>\n\n\n\n
To oczywi\u015bcie nie wszystko. Sytuacja Polski, ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie mi\u0119dzynarodowe, by\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b analogiczna: te\u017c by\u0142 covid i pomoc dla firm, ceny za energie poszybowa\u0142y, inflacja r\u00f3wnie\u017c mocno nadwyr\u0119\u017cy\u0142a portfele Polak\u00f3w. To, co nas r\u00f3\u017cni, to struktura rynku produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych. W Polsce konkurencja pomi\u0119dzy podmiotami jest wi\u0119ksza; wa\u017cny jest te\u017c aspekt skali – wi\u0119kszy rynek jest w stanie generowa\u0107 ni\u017csze ceny. Ale ja dzi\u015b nie chc\u0119 a\u017c tak bardzo wchodzi\u0107 w technikalia. Bo ja dzi\u015b si\u0119 zastanawiam, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wszystkie te czynniki sprawi\u0142y, \u017ce Czesi w ko\u0144cu odkryli, \u017ce za p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0105 maj\u0105 s\u0105siada, kt\u00f3rego by\u0107 mo\u017ce warto odwiedzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Polska przez d\u0142ugie lata nie cieszy\u0142a si\u0119 w Czechach dobr\u0105 s\u0142aw\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0105c eufemistycznie. Gdyby\u015bcie jakim\u015b cudem znale\u017ali si\u0119 w posiadaniu wehiku\u0142u czasu i przenie\u015bli si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107 jakie\u015b pi\u0119\u0107 albo dziesi\u0119\u0107 lat wstecz, z wielu poczytnych czeskich medi\u00f3w mogliby\u015bcie si\u0119 dowiedzie\u0107 [oczywi\u015bcie, o ile znale\u017aliby\u015bcie tam jakiekolwiek wzmianki o Polsce], jak bardzo niezdrowa jest polska \u017cywno\u015b\u0107. Jak bardzo niskiej jako\u015bci. Jak jej konsumowanie jest w\u0142a\u015bciwie niebezpieczne. Ma\u0142o tego, by\u0142 taki czas, kiedy \u00f3wczesny premier Andrej Babi\u0161 w programie telewizyjnym powiedzia\u0142, \u017ce nigdy w \u017cyciu nie wzi\u0105\u0142by do ust polskiej kie\u0142basy [w domy\u015ble: bo jest niesmaczna, niskiej jako\u015bci, mo\u017ce nawet niebezpieczna].<\/p>\n\n\n\n
By\u0142y afery, powiecie. Polscy producenci podpadli Czechom, dodacie. Tak, to wszystko prawda. W historii eksportu \u017cywno\u015bci z Polski do Czech pojawi\u0142o si\u0119 kilka bardzo niechlubnych przypadk\u00f3w: s\u0142ynna afera eksportu soli drogowej, kt\u00f3r\u0105 Polacy sprzedali Czechom jako s\u00f3l jadaln\u0105. Albo przypadki eksportu mi\u0119sa z chorych kr\u00f3w, kt\u00f3re w Pradze sprzedano jako superdrog\u0105 wo\u0142owin\u0119 z Argentyny do ekskluzywnej restauracji specjalizuj\u0105cej si\u0119 w podawaniu wo\u0142owiny w\u0142a\u015bnie. Albo po prostu historie podawane z ust do ust \u2013 na temat mitycznych ju\u017c polskich wyrob\u00f3w czekoladopodobnych sprzedawanych w supermarketach po bardzo niskich cenach. Tak, gdyby\u015bcie jeszcze kilka lat temu przyjechali w go\u015bci do czeskich znajomych i w prezencie przywie\u017ali im polsk\u0105 czekolad\u0119, to by\u0107 mo\u017ce przy przyj\u0119ciu prezentu by si\u0119 u\u015bmiechn\u0119li, ale spr\u00f3bowaliby jej prawdopodobnie tylko najodwa\u017cniejsi. Tak z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 cieszy\u0142a si\u0119 polska czekolada.<\/p>\n\n\n\n
[Afery z polsk\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105 doczeka\u0142y si\u0119 nawet w\u0142asnego artyku\u0142u na czeskiej Wikipedii<\/a>. To nie jest \u017cart!]<\/p>\n\n\n\n Wpadki lub pr\u00f3by naci\u0105gania polskich producent\u00f3w \u017cywno\u015bci by\u0142y jednak rozdmuchiwane do granic absurdu. Dziennikarze ostrzegali przed polskimi produktami jako potencjalnym niebezpiecze\u0144stwem dla zdrowia. Czy przypadki dziwnych wpadek z importem niezdrowej\/nie\u015bwie\u017cej\/niskiej jako\u015bci \u017cywno\u015bci z innych kraj\u00f3w do Czech mia\u0142y w tych latach miejsce? Oczywi\u015bcie. Czy przeczytaliby\u015bcie o nich w nag\u0142\u00f3wkach czeskich medi\u00f3w? Niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n Taki stan rzeczy m\u00f3g\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie wi\u0105za\u0107 z powielaniem jakiego\u015b stereotypu o naszym kraju, kt\u00f3ry wielu Czech\u00f3w \u2013 je\u015bli w og\u00f3le \u2013 kojarzy\u0142o z biednym s\u0105siadem z p\u00f3\u0142nocy, gdzie je\u017adzi si\u0119 w szalony spos\u00f3b i jada si\u0119 niezdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Ale by\u0107 mo\u017ce mia\u0142o to tak\u017ce zwi\u0105zek z tym, \u017ce w\u0142a\u015bcicielem niekt\u00f3rych medi\u00f3w (np. portalu idnes i gazety Mlada Fronta Dnes) by\u0142 w\u00f3wczas Andrej Babis. Babis, kt\u00f3ry \u2013 przypomnijmy \u2013 by\u0142 w\u00f3wczas premierem oraz w\u0142a\u015bcicielem konglomeratu z bran\u017cy \u017cywno\u015bciowej, dla kt\u00f3rego tania \u017cywno\u015b\u0107 z Polski stanowi\u0142a zwyczajn\u0105 konkurencj\u0119. Przypadek?\u2026<\/p>\n\n\n\n Czeski rynek \u017cywno\u015bciowy nie wygl\u0105da tak samo, jak ten w Polsce. Rol\u0119 odegra\u0142a w tym oczywi\u015bcie historia. W rzeczywisto\u015bci czeskiej wi\u0119cej mamy du\u017cych firm i korporacji, kt\u00f3rym \u0142atwiej jest podnosi\u0107 ceny. Kilka miesi\u0119cy temu czeski urz\u0105d antymonopolowy (\u00daOHS, \u00da\u0159ad pro ochranu hospod\u00e1\u0159sk\u00e9 sout\u011b\u017ee<\/em>) opublikowa\u0142 wyniki bada\u0144, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce na czeskim rynku pi\u0119ciu najbardziej podstawowych produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych (m\u0105ka, jajka, dr\u00f3b, mleko, mas\u0142o) mamy do czynienia z tzw. oligopolem, czyli sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 na rynku ma kilka (zazwyczaj od 3 do 4) du\u017cych firm. Urz\u0119dnicy twierdz\u0105, \u017ce nie panuje na nim zmowa cenowa oraz \u017ce rynek jest zdrowy. G\u0142\u00f3wnym przedstawianym przez nich argumentem jest fakt, \u017ce do Czech wiele \u017cywno\u015bci si\u0119 dowozi i to w\u0142a\u015bnie ta importowana \u017cywno\u015b\u0107 jest ta\u0144sza ni\u017c lokalna i to ona odpowiada za istnienie konkurencji i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru ta\u0144szego produktu, jaki rzekomo ma czeski konsument.<\/p>\n\n\n\n Innym du\u017cym problemem czeskiego rynku jest to, \u017ce od czasu nastania pierwszego rz\u0105du ANO dotacje dla rolnictwa i bran\u017cy \u017cywno\u015bciowej w Czechach skrojone s\u0105 zazwyczaj pod du\u017ce firmy [pod wpisem znajdziecie \u017ar\u00f3d\u0142a]. Pieni\u0105dze, kt\u00f3re p\u0142yn\u0105 z Unii lub Pragi i kt\u00f3re w zamy\u015ble maj\u0105 poprawia\u0107 \u017cycie na wsiach oraz pomaga\u0107 rolnikom \u2013 zazwyczaj ko\u0144cz\u0105 na kontach korporacji, kt\u00f3re z nich korzystaj\u0105. Pr\u00f3g wej\u015bcia na rynek w roli innej ni\u017c ma\u0142ego, lokalnego dostawcy, kt\u00f3ry mo\u017ce co najwy\u017cej dostarcza\u0107 towar du\u017cym sieciom \u017cywno\u015bciowym, jest bardzo wysoki. Tak wysoki, \u017ce ma\u0142o prawdopodobne jest, aby ktokolwiek du\u017cym firmom zagrozi\u0142 \u2013 chyba \u017ce na rynek wejdzie z zagranicy, z du\u017cym kapita\u0142em, kt\u00f3ry pozwoli mu na zaproponowanie konkurencyjnych cen. Tak si\u0119 zreszt\u0105 dzieje \u2013 wg wspomnianego urz\u0119du w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki podmiotom zagranicznym o czeskim rynku \u017cywno\u015bci mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce jest konkurencyjny i zdrowy.<\/p>\n\n\n\n W Polsce, jak si\u0119 okazuje, struktura rynku jest inna \u2013 wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 na nim aktywne mniejsze firmy, kt\u00f3re ze sob\u0105 konkuruj\u0105. Ostatnio zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107, z czego te r\u00f3\u017cnice wynikaj\u0105. Jako \u017ce temat drogiej \u017cywno\u015bci wzbudza w Czechach, jak mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107, niema\u0142e emocje, sporo si\u0119 o tym m\u00f3wi i dotar\u0142y do mnie dwie zasadnicze r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy moimi dwoma ulubionymi krajami: po pierwsze, w PRL-u nigdy nie zlikwidowano tak do ko\u0144ca prywatnej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Owszem, by\u0142a reforma rolna, owszem, by\u0142y wyw\u0142aszczenia i gospodarka centralnie sterowana, ale by\u0142y tak\u017ce ma\u0142e przedsi\u0119biorstwa, szczeg\u00f3lnie w rolnictwie oraz handlu. To znaczy, \u017ce kiedy pad\u0142 mur berli\u0144ski, a PRL przeistoczy\u0142 si\u0119 w III Rzeczpospolit\u0105, polski rynek startowa\u0142 z zupe\u0142nie innego miejsca ni\u017c ten czechos\u0142owacki.<\/p>\n\n\n\n Po drugie, Czechy historycznie s\u0105 krajem du\u017co bardziej uprzemys\u0142owionym ni\u017c Polska. W praktyce oznacza to, \u017ce jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Czechach wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi mieszka\u0142a w miastach, nie na wsi. Opr\u00f3cz tego, \u017ce dzi\u0119ki temu Czechos\u0142owacja mia\u0142a silniejsze mieszcza\u0144stwo, oznacza to tak\u017ce tyle, \u017ce nabo\u017cny stosunek do ziemi, jako do \u017ar\u00f3d\u0142a bogactwa, by\u0142 w Czechos\u0142owacji (szczeg\u00f3lnie w Czechach, sytuacja na S\u0142owacji by\u0142a troch\u0119 inna) o wiele s\u0142abszy. Ludzie pracowali w fabrykach, to one zapewnia\u0142y im prze\u017cycie, bo mimo i\u017c pensje niekoniecznie by\u0142y dobre, by\u0142y stabilne w por\u00f3wnaniu z niestabilno\u015bci\u0105 urodzaju. U nas w szko\u0142ach czytamy Ch\u0142op\u00f3w<\/em> z ich pami\u0119tn\u0105 scen\u0105 \u015bmierci Boryny, kt\u00f3ry wyznaje swojej ziemi mi\u0142o\u015b\u0107. W Czechach ogl\u0105da si\u0119 Post\u0159i\u017einy<\/em>, gdzie w jednej z ikonicznych scen pan\u00ed tov\u00e1rn\u00edkov\u00e1<\/em><\/em> pije piwo. Kiedy upad\u0142 komunizm, ludzie nie widzieli w posiadanej ziemi a\u017c tak du\u017cej warto\u015bci i \u0142atwiej j\u0105 odsprzedawali coraz wi\u0119kszym podmiotom.<\/p>\n\n\n\n Nie bez znaczenia jest te\u017c fakt, \u017ce Polska nadal jest w pewnej mierze krajem rolniczym (5-7% polskiego PKB to rolnictwo, podczas gdy w krajach wysokorozwini\u0119tych to zazwyczaj 1-2%) oraz \u017ce pozostaje rynkiem o wiele wi\u0119kszym ni\u017c Czechy. Skala tak\u017ce ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na oferowane u nas ceny.<\/p>\n\n\n\n Z tym wszystkim wi\u0105\u017ce si\u0119 troch\u0119 pewien kryzys \u2013 a mo\u017ce lepiej powiedzie\u0107: rozdro\u017ce, na kt\u00f3rym Czechy si\u0119 obecnie znajduj\u0105. Gospodarka czeska od pewnego czasu nie rozwija si\u0119 w takim tempie, w jakim jej w\u0142odarze by sobie \u017cyczyli. Z g\u0142os\u00f3w obecnych w mediach wynika, \u017ce biznes skar\u017cy si\u0119 na brak strategii i wizji rozwoju kraju; m\u00f3wi si\u0119 o dotacjach, kt\u00f3re, zamiast zach\u0119ca\u0107 do inwestowania w innowacje, raczej traktuje si\u0119 jako do\u015b\u0107 oczywist\u0105 pomoc pa\u0144stwa w sytuacjach, w kt\u00f3rych przedsi\u0119biorstwa sobie nie radz\u0105. Firmom nie podoba si\u0119 tak\u017ce biurokracja, b\u0119d\u0105ca by\u0107 mo\u017ce niechcianym spadkiem po Cesarstwie; przytacza si\u0119 niskie miejsca, jakie Czechy zajmuj\u0105 w rankingach biurokracji w UE, ale i na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n Ekonomowie wskazuj\u0105, \u017ce model gospodarczy, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 od lat 90. \u2013 to znaczy bardzo bliskie powi\u0105zanie gospodarki czeskiej z niemieck\u0105 oraz bazowanie na taniej energii z Rosji\u00a0 \u2013 ju\u017c si\u0119 wyczerpa\u0142. Czesi nie s\u0105 tani\u0105 si\u0142\u0105 robocz\u0105; w kraju nadal brakuje kilku wa\u017cnych autostrad, co jest tylko przyk\u0142adem braku inwestycji w infrastruktur\u0119 i niekoniecznie efektywnego wykorzystywania europejskich dotacji. Wspomina si\u0119 te\u017c o brakach w wykszta\u0142conej kadrze\u2026 Wygl\u0105da troch\u0119 na to, \u017ce Czechy gospodarczo znajduj\u0105 si\u0119 na rozdro\u017cu i ewidentnie potrzebuj\u0105 impulsu do dzia\u0142ania. Czy ten nadejdzie?\u2026 Nadzieje jakie\u015b s\u0105 \u2013 1. wrze\u015bnia premier Fiala przestawi\u0142 na konferencji \u010cesko na k\u0159i\u017eovatce<\/em> wizj\u0119 dalszego rozwoju kraju na kolejnych 30 lat.<\/p>\n\n\n\n Na tym niezbyt weso\u0142ym tle pojawia si\u0119 Polska, o kt\u00f3rej nagle zaczyna si\u0119 m\u00f3wi\u0107 \u2013 i to nie tylko w pograniczu, gdzie ludzie prawdopodobnie ju\u017c od dawna za p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 je\u017cd\u017c\u0105 na zakupy i nie tylko \u2013 ale tak\u017ce w mediach og\u00f3lnokrajowych. Jest to o tyle ciekawe, \u017ce gdyby nie kryzys, takie zainteresowanie naszym krajem, kt\u00f3re obserwujemy, by\u0107 mo\u017ce wcale by si\u0119 nie wydarzy\u0142o albo wydarzy\u0142o, ale p\u00f3\u017aniej i w innych ca\u0142kiem okoliczno\u015bciach. Tymczasem Polska, kt\u00f3ra dotychczas cz\u0119sto widziana by\u0142a w raczej negatywnych barwach jako kraj niebezpieczny, sfanatyzowany, a przede wszystkim \u2013 op\u00f3\u017aniony w rozwoju \u2013 wychodzi z cienia. I spotkanie z polsk\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 w znacz\u0105cym stopniu niszczy dotychczasowe krzywdz\u0105ce stereotypy.<\/p>\n\n\n\n Inflacja zmusi\u0142a dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi do poszukiwania ta\u0144szych alternatyw. Gromadnie ruszyli wi\u0119c do Polski na zakupy: do Biedronek, Lidl\u00f3w, Kaufland\u00f3w i Carrefour\u00f3w. Tylko w 2023 roku do ko\u0144ca sierpnia wydali oni w Polsce 17 miliard\u00f3w koron \u2013 to siedem razy wi\u0119cej ni\u017c w 2019 r. I tutaj nast\u0105pi\u0142 szok \u2013 nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w kraju, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 biedniejszy, oferta produkt\u00f3w spo\u017cywczych nie do\u015b\u0107, \u017ce jest znacz\u0105co ta\u0144sza (w PL w tym okresie obowi\u0105zuje dodatkowo 0% VAT na \u017cywno\u015b\u0107), to jeszcze bogatsza (to ju\u017c moja opinia, podparta latami zakup\u00f3w w obu krajach). Na facebooku powstaj\u0105 grupy dedykowane tylko i wy\u0142\u0105cznie zakupom w Polsce, gdzie ludzie radz\u0105 sobie, jak rozumie\u0107 polskie oznaczenia typ\u00f3w m\u0105ki albo jakie sery\/ryby\/wybierz dowolne smakuj\u0105 im najbardziej, oraz jak wymienia\u0107 walut\u0119 i czym p\u0142aci\u0107. Jest tam te\u017c ca\u0142a masa narzekania na czeski rz\u0105d i na oto, jak mo\u017ce dopuszcza\u0107, aby w Czechach by\u0142o a\u017c tak drogo.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, wraz z rosn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105 zakup\u00f3w w Polsce, ludzie zacz\u0119li odkrywa\u0107 nasz kraj jako taki, r\u00f3wnie\u017c turystycznie. Dzi\u0119ki dobrym po\u0142\u0105czeniom drogowym (od niedawna S3, A1, a tak\u017ce trasa przez Niemcy) Czesi odkryli, \u017ce w odleg\u0142o\u015bci kilku godzin jazdy mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 nad Ba\u0142tykiem, kt\u00f3ry nie do\u015b\u0107, \u017ce oferuje pi\u0119kne piaszczyste pla\u017ce, to jeszcze jest ta\u0144szy ni\u017c Adriatyk w Chorwacji. I si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Czescy tury\u015bci w ko\u0144cu zacz\u0119li wi\u0119c Polsk\u0119 odwiedza\u0107. I fajnie. Lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale. Oczywi\u015bcie, wielu z nich popad\u0142o w nie ca\u0142kiem uzasadniony entuzjazm i na czeskich formach przeczyta\u0142am ju\u017c mas\u0119 absolutnych bzdur na temat Polski (nie wszyscy na przyk\u0142ad widz\u0105 obni\u017canie cen paliwa przez Orlen przed wyborami jako chwyt populistyczny; zdziwiliby\u015bcie si\u0119, ilu osobom wydaje si\u0119 to gestem dbania o spo\u0142ecze\u0144stwo\u2026); ale takie postawy s\u0105 zupe\u0142nie naturalne. W Polsce te\u017c jest masa czechofil\u00f3w, kt\u00f3rym ci\u0119\u017cko czasem zdj\u0105\u0107 r\u00f3\u017cowe okulary, gdy przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Czech na wakacje.<\/p>\n\n\n\n Zreszt\u0105, mo\u017ce czasem lepiej zostawi\u0107 je na nosie. Cz\u0142owiek musi mie\u0107 jakie\u015b idea\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Do napisania!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n Podczas pisania tego wpisu korzysta\u0142am z wielu \u017ar\u00f3de\u0142. Poni\u017cej kilka z nich:<\/p>\n\n\n\nCzeski rynek \u017cywno\u015bci, czyli co to oligopol<\/h2>\n\n\n\n
Czeski a polski rynek i sk\u0105d te r\u00f3\u017cnice<\/h2>\n\n\n\n
Czechy na rozdro\u017cu<\/h2>\n\n\n\n
I wchodzi Polska, ca\u0142a na bia\u0142o (?)<\/h2>\n\n\n\n
\n