{"id":4283,"date":"2022-12-01T16:21:39","date_gmt":"2022-12-01T15:21:39","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=4283"},"modified":"2022-12-01T16:21:43","modified_gmt":"2022-12-01T15:21:43","slug":"czeskie-lektury-regionalne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/","title":{"rendered":"Czeskie lektury regionalne"},"content":{"rendered":"\n

No dobrze, zacznijmy. Ten wpis wcale nie mia\u0142 teraz powsta\u0107 \u2013 teraz mia\u0142am pisa\u0107 o kampanii prezydenckiej, kt\u00f3ra ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a, ju\u017c mniej wi\u0119cej wiadomo, mi\u0119dzy kim rozegraj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne pojedynki i na co si\u0119 szykowa\u0107 w styczniu, gdy wybory si\u0119 odb\u0119d\u0105. O tym mia\u0142am pisa\u0107. Ale jako\u015b od kilku dni nie mog\u0119 zebra\u0107 si\u0119 do porz\u0105dnego researchu, a pisanie i szukanie informacji spe\u0142z\u0142o na tym, \u017ce powsta\u0142 do\u015b\u0107 d\u0142ugi akapit (a mo\u017ce nawet kilka) o tym najbardziej chyba znanym kandydacie, czyli Andrejowi Babi\u0161owi. Tak, pou\u017cywa\u0142am sobie na moim ulubionym czesko-s\u0142owackim polityku, a potem zgubi\u0142am w\u0105tek. Mam nadziej\u0119, \u017ce wkr\u00f3tce go odnajd\u0119 i artyku\u0142 o kandydatach na najwa\u017cniejsze stanowisko w czeskiej polityce w ko\u0144cu ujrzy \u015bwiat\u0142o bloga mego, bo \u2013 wierzcie mi \u2013 kandydaci s\u0105 naprawd\u0119 barwni i ciekawi.<\/p>\n\n\n\n

Co czytuj\u0119 jesieni\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Tymczasem \u2013 pa\u017adziernik i listopad po\u015bwi\u0119ci\u0142am lekturom. Dawno mi si\u0119 to nie zdarzy\u0142o, musz\u0119 przyzna\u0107. Nie zrozummy si\u0119 \u017ale, ja prawie zawsze co\u015b podczytuj\u0119, problem ze mn\u0105 polega na tym, \u017ce rzadko kiedy mam si\u0142y to sko\u0144czy\u0107. Ale tym razem mi si\u0119 uda\u0142o. Prawie. Zawzi\u0119\u0142am si\u0119, dodatkow\u0105 motywacj\u0119 stanowi\u0142 fakt, \u017ce by\u0142y to przede wszystkim historie ludzi, a te mnie ostatnio ciekawi\u0105 najbardziej. Czytam dla czystej przyjemno\u015bci poznawania ludzkich los\u00f3w, najlepiej, gdy historia oparta jest w jaki\u015b chocia\u017c spos\u00f3b na prawdziwych historiach. To troch\u0119 tak, jakbym s\u0142ucha\u0142a opowie\u015bci moich bab\u0107. A je\u015bli przy okazji opowiada o rzeczywisto\u015bci kraju, w kt\u00f3rym mieszkam \u2013 trudnej rzeczywisto\u015bci, czasami rzeczywisto\u015bci wr\u0119cz niezno\u015bnej \u2013 i dzi\u0119ki temu mog\u0119 go chocia\u017c troch\u0119 lepiej zrozumie\u0107 \u2013 tylko lepiej. Pa\u017adziernik i listopad w\u0142a\u015bnie pod znakiem takich lektur mi up\u0142yn\u0119\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"<\/figure>\n\n\n\n

Czeskie regionalne lektury<\/h2>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 od tego, \u017ce \u2013 troch\u0119 z przypadku \u2013 zaistnia\u0142 pewien motyw przewodni moich lektur. Mianowicie \u2013 zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich napisana zosta\u0142a przez autora lub autork\u0119 z Czech, i wszystkie z nich opowiadaj\u0105 historie w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0105zane z miejscem, w kt\u00f3rym autor czy autorka si\u0119 urodzili lub dorastali. Innymi s\u0142owy, opowiadaj\u0105 histori\u0119 swoich ma\u0142ych ojczyzn, najcz\u0119\u015bciej ustami bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyli w nich w innych, troch\u0119 bardziej burzliwych czasach. W takim zestawieniu nie da\u0142oby si\u0119 oczywi\u015bcie unikn\u0105\u0107 tematu wojny.<\/p>\n\n\n\n

Ten temat jest w Czechach obecny i wa\u017cny, chocia\u017c inaczej ni\u017c w Polsce. Mam wra\u017cenie, \u017ce ludzie nie s\u0105 tak dog\u0142\u0119bnie i bole\u015bnie \u015bwiadomi okropie\u0144stw wojny (chocia\u017c o Lidicach i Le\u017e\u00e1kach, oczywi\u015bcie, s\u0142yszy si\u0119 w debacie publicznej nadal); mo\u017ce to kwestia nauczania historii, mo\u017ce perspektywy opowiadania o niej; faktem jest te\u017c, \u017ce okupacja niemiecka inaczej wygl\u0105da\u0142a w przemys\u0142owych Czechach, a inaczej w rolniczej Polsce. Tak, te przymiotniki s\u0105 tam nieprzypadkowo \u2013 Czesi og\u00f3lnie w latach 30. i 40. o wiele cz\u0119\u015bciej pracowali w du\u017cych o\u015brodkach przemys\u0142owych i jako wykwalifikowani pracownicy byli Rzeszy bardziej potrzebni ni\u017c biedni rolnicy. To oczywi\u015bcie mia\u0142o ogromny wp\u0142yw na ich traktowanie.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"<\/figure>\n\n\n\n

Czesi i Niemcy w pograniczu a la Jav\u016frek<\/h2>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 od dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek \u0160t\u011bp\u00e1na Jav\u016frka, kt\u00f3re wpad\u0142y w me r\u0119ce \u2013 Chalupky i Sudetsk\u00fd d\u016fm. Obie ksi\u0105\u017cki osadzone s\u0105 w Sudetach w latach 20., 30. i 40. XX wieku. W pierwszej z nich wraz z wszechwiedz\u0105cym narratorem \u015bledzimy histori\u0119 dw\u00f3ch czeskich ch\u0142opak\u00f3w, kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017caj\u0105 na rubie\u017ce, poszukuj\u0105c w\u0142asnego szcz\u0119\u015bcia. Osiedlaj\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu niewielkiej wsi Chalupky, w kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w to Niemcy. \u017bycie w g\u00f3rach nie jest \u0142atwe, ale wynagradzaj\u0105ce \u2013 bohaterem tej ksi\u0105\u017cki samym w sobie jest region i g\u00f3ry, kt\u00f3re daj\u0105 \u017cycie. \u015aledzimy losy kilku czeskich i niemieckich rodzin na przestrzeni kilkunastu lat. Wkr\u00f3tce, gdy do w\u0142adzy w Niemczech dochodz\u0105 nazi\u015bci, atmosfera w regionie zaczyna g\u0119stnie\u0107, a pog\u00f3rze staje si\u0119 miejscem niebezpiecznym dla Czech\u00f3w. Historia ma oczywi\u015bcie do\u015b\u0107 tragiczny koniec, powiedzia\u0142abym nawet, \u017ce przewidywalny, niemniej czyta\u0142o mi si\u0119 to szybko i \u0142atwo. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 przyczynia\u0142 si\u0119 do tego do\u015b\u0107 prosty j\u0119zyk i brak zda\u0144 z\u0142o\u017conych \u2013 dla osoby, kt\u00f3ra czeskim nie w\u0142ada na doskona\u0142ym poziomie, to zaleta. Wyobra\u017cam sobie jednak, \u017ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 czyta\u0142yby w swoim j\u0119zyku ojczystym, by\u0142aby to raczej do\u015b\u0107 spora wada (i w sumie troch\u0119 si\u0119 dziwi\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cki tego pana s\u0105 do\u015b\u0107 popularne \u2013 cz\u0119sto wida\u0107 je na eksponowanych p\u00f3\u0142kach w ksi\u0119garniach).<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"<\/figure>\n\n\n\n

Sudetsk\u00fd d\u016fm to pozycja podobna i inna zarazem. Podobna, bo tutaj tak\u017ce pojawia si\u0119 motyw Czech\u00f3w wyprowadzaj\u0105cych si\u0119 na czesko-niemieckie pogranicze i szukaj\u0105cych szcz\u0119\u015bcia w \u017cyciu z dala od du\u017cego miasta. Inna, bo tym razem jest ju\u017c po wojnie, ko\u0142o fortuny si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142o i bycie Niemcem nie oznacza ju\u017c bycia nadcz\u0142owiekiem. Teraz to Czesi rozdaj\u0105 karty \u2013 a jak si\u0119 mo\u017cecie domy\u015bli\u0107 ju\u017c po kilku stronach powie\u015bci, s\u0105 to Czesi nale\u017c\u0105cy do pewnej konkretnej partii. Mamy wi\u0119c czesk\u0105 rodzin\u0119 z doros\u0142ym synem, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 si\u0119 do \u201eponiemieckiego\u201d domu \u2013 cudzys\u0142\u00f3w nie jest przypadkowy, bowiem owi Niemcy nadal w swoim domu mieszkaj\u0105. I gdyby to od nich zale\u017ca\u0142o, na pewno by si\u0119 z niego nie wyprowadzili. To dom, w kt\u00f3rym od dziesi\u0119cioleci mieszka\u0142a i gospodarzy\u0142a jedna konkretna rodzina, kt\u00f3rej historia ma teraz zosta\u0107 brutalnie przerwana. Niemcy s\u0105 do Czech\u00f3w nastawieni wrogo, za wyj\u0105tkiem ich dorastaj\u0105cej c\u00f3rki, kt\u00f3ra zachowuje do\u015b\u0107 otwart\u0105 g\u0142ow\u0119 i zaprzyja\u017ania si\u0119 z synem nowym gospodarzy. Ju\u017c si\u0119 chyba domy\u015blacie, jak si\u0119 ta historia potoczy\u2026<\/p>\n\n\n\n

Obie te ksi\u0105\u017cki s\u0105 przewidywalne. W obu narracja poprowadzona jest troch\u0119 tak, jakby histori\u0119 opowiada\u0142 przynudzaj\u0105cy nauczyciel historii, kt\u00f3ry lubi z g\u00f3ry swego moralnego autorytetu poucza\u0107, co by\u0142o lub nie by\u0142o w\u0142a\u015bciwe. Z drugiej strony \u2013 mimo \u017ce akurat te historie s\u0105 wymy\u015blone, to przecie\u017c takie historie mia\u0142y miejsce, i naprawd\u0119 nie trzeba si\u0119 bardzo wysila\u0107, \u017ceby uwierzy\u0107 w ich wiarygodno\u015b\u0107. Ch\u0119tnie zanurzy\u0142abym si\u0119 w opowie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej postacie by\u0142yby troch\u0119 bardziej pog\u0142\u0119bione, niemniej przeczyta\u0142am te ksi\u0105\u017cki z zaciekawieniem. To kolejna perspektywa, dzi\u0119ki kt\u00f3rej poznaj\u0119 m\u00f3j przybrany kraj.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Gerta Schnirch, czyli co zmieni\u0142o moje postrzeganie Brna<\/h2>\n\n\n\n

Bywa i tak, \u017ce na trzy przeczytane ksi\u0105\u017cki tylko jedna oka\u017ce si\u0119 warta po\u015bwi\u0119conego jej czasu. Mog\u0142abym powiedzie\u0107, \u017ce tak by\u0142o i tym razem \u2013 kolejna pozycja na mojej jesiennej li\u015bcie to Vyhn\u00e1n\u00ed Gerty Schnirch autorstwa Kate\u0159iny Tu\u010dkovej. Ksi\u0105\u017cka ta wydana zosta\u0142a kilka lat temu (rok wydania 2009), jest dost\u0119pna tak\u017ce po polsku (Wyp\u0119dzenie Gerty Schnirch, wyd. Afera). To te\u017c jest ksi\u0105\u017cka opowiadaj\u0105ca histori\u0119, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w Czechach, mi tym bli\u017csza, \u017ce g\u0142\u00f3wna bohaterka mieszka\u0142a mo\u017ce kilometr od miejsca, w kt\u00f3rym mieszkam ja. Chodz\u0119 po tych samych ulicach, po kt\u00f3rych chodzi\u0142a ona. Patrz\u0119 na te same budynki. I te\u017c jestem nie-Czeszk\u0105. Oczywi\u015bcie, reszta okoliczno\u015bci jest zupe\u0142nie inne, ale ju\u017c samo to wystarczy\u0142o, \u017cebym t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 poczu\u0142a jako\u015b bardziej, g\u0142\u0119biej, \u017ceby wlaz\u0142a mi pod paznokcie na d\u0142ugie tygodnie i \u017cebym j\u0105 czu\u0142a na ka\u017cdym spacerze po okolicy.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWyp\u0119dzenie\u201d ma jeden motyw wsp\u00f3lny z poprzednimi ksi\u0105\u017ckami \u2013 to Niemcy. Czescy Niemcy. Niemcy, kt\u00f3rzy po wojnie stali si\u0119 obywatelami drugiej kategorii i kt\u00f3rych wygnano. Wygnanie mia\u0142o r\u00f3\u017cne oblicza i czas; czasem by\u0142y to na p\u00f3\u0142 spontanicznie zorganizowane akcje (jak tytu\u0142owe wygnanie Niemc\u00f3w z Brna), czasem zorganizowany wyjazd. Je\u015bli interesuje Was bardziej ten temat \u2013 odsy\u0142am do artyku\u0142\u00f3w (pobie\u017cnie mo\u017cna si\u0119 posi\u0142kowa\u0107 na przyk\u0142ad tymi artyku\u0142ami na wiki: Wyp\u0119dzenie Niemc\u00f3w z Czechos\u0142owacji<\/a> i Masakry na ludno\u015bci niemieckiej<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka jest wstrz\u0105saj\u0105ca. Autorka prowadzi narracj\u0119 w spos\u00f3b oszcz\u0119dny \u2013 troch\u0119 skojarzy\u0142o mi si\u0119 to z opowiadaniami Borowskiego i jego stylem behawioralnym. My co prawda wgl\u0105d w strumie\u0144 my\u015blowy bohater\u00f3w mamy, ale autorka nie przekazuje swoich idei w spos\u00f3b oczywisty \u2013 raczej liczy na inteligencj\u0119 czytelnika i buduje opowie\u015b\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ce sam musi si\u0119 on domy\u015bli\u0107, co si\u0119 wydarzy\u0142o, dlaczego si\u0119 wydarzy\u0142o i co to w\u0142a\u015bciwie znaczy. Tytu\u0142owa Gerta mia\u0142a w \u017cyciu niewyobra\u017calnego pecha \u2013 urodzi\u0142a si\u0119 w mieszanym ma\u0142\u017ce\u0144stwie niemiecko-czeskim, w rodzinie przemocowej, i to nied\u0142ugo przed nastaniem hitleryzmu. Jej ojciec i brat wzi\u0119li czynny udzia\u0142 w budowaniu III Rzeszy; do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce robili przy tym rzeczy straszne. Matka Gerty to troch\u0119 taka metafora liberalnej Czechos\u0142owacji, kt\u00f3r\u0105 ze\u017car\u0142 rak i kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a j\u0105 chroni\u0107, ile si\u0119 da\u0142o, ale wkr\u00f3tce zmar\u0142a i nie zosta\u0142o po niej nic opr\u00f3cz nagrobka w j\u0119zyku niemieckim . A zbieraj\u0105ce si\u0119 woko\u0142o z\u0142o uderzy\u0142o w nasz\u0105 bohaterk\u0119 z ca\u0142\u0105 moc\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Oczywiste lub nieoczywiste wnioski<\/h2>\n\n\n\n

Du\u017co ciekawych my\u015bli mo\u017ce sprowokowa\u0107 ta lektura. To takie oczywiste rzeczy, o kt\u00f3rych si\u0119 nie m\u00f3wi, kiedy nam \u2013 jako spo\u0142ecze\u0144stwu \u2013 jest dobrze, kiedy czujemy si\u0119 ze sob\u0105 dobrze, kiedy opowiadamy innym histori\u0119 o w\u0142asnej wspania\u0142o\u015bci i w ni\u0105 wierzymy, lecz kiedy gdzie\u015b pod powierzchni\u0105 pozostaj\u0105 pewne pytania, kt\u00f3re s\u0105 nadal aktualne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 niewygodne pytania o zasadno\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, o zasadno\u015b\u0107 wymierzania kary wszystkim i wed\u0142ug jednego kryterium, kt\u00f3re jest przyrodzone i kt\u00f3rego ludzie sobie nie wybieraj\u0105. Historia Gerty jak pod szk\u0142em lupy unaocznia kilka aspekt\u00f3w winy \u2013 Gerta nie do\u015b\u0107, \u017ce jest winna, bo jest p\u00f3\u0142-Czeszk\u0105, a potem p\u00f3\u0142-Niemk\u0105, to jest do tego jeszcze kobiet\u0105, kt\u00f3ra nosi pi\u0119tno samotnej matki dziecka, kt\u00f3re ma nie-wiadomo-z-kim. \u015awietnie tu wida\u0107 ten patriarchalny, szowinistyczny rys naszego spo\u0142ecze\u0144stwa (to znaczy \u2013 czeskiego, ale my\u015bl\u0119, \u017ce polskie jest mu w tym bardzo podobne) \u2013 kt\u00f3re og\u0142asza \u201eostateczne rozwi\u0105zanie kwestii niemieckiej\u201d i rusza do boju przeciw wszystkiemu, co spe\u0142nia znamiona wyznaczonego wroga, szczeg\u00f3lnie przeciw tym najs\u0142abszym.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u010dkov\u00e1 swoje powie\u015bci pisze po dokonaniu dog\u0142\u0119bnego researchu \u2013 na przyk\u0142ad tutaj, przed opisaniem Marszu \u015amierci z Brna do Pohorelic, sama wspomnian\u0105 tras\u0119 przesz\u0142a \u2013 w nocy, po ciemku, aby cho\u0107 w jakim\u015b u\u0142amku wyobrazi\u0107 sobie, co tamci ludzie mogli czu\u0107. Rozmawia\u0142a tak\u017ce z lud\u017ami, kt\u00f3rzy w tamtych wydarzeniach brali udzia\u0142 lub o nich s\u0142yszeli \u2013 by\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki temu obraz przedstawiony w ksi\u0105\u017cce jest a\u017c tak realny. Troch\u0119 mi te\u017c to przypomina styl narracji Karin Lednickiej \u2013 jej \u0160ikm\u00fd kostel napisany by\u0142 w posobnym stylu, w narracj\u0119 autorka wplot\u0142a tam wiele prawdziwych historii, kt\u00f3re wcze\u015bniej opowiedzieli jej ludzie z danego regionu. To chyba jedna z najcenniejszych cech tych ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"<\/figure>\n\n\n\n

Straszne Orlickie G\u00f3ry<\/h2>\n\n\n\n

Dobrze, na koniec odejd\u017amy od tak powa\u017cnych temat\u00f3w \u2013 mam dla Was wzmiank\u0119 o jeszcze jednej czeskiej powie\u015bci. \u0160epot z lesa autorstwa Kate\u0159iny Surmanovej to po\u0142\u0105czenie obyczaj\u00f3wki i thrillera z elementami horroru. Ta lektura jest du\u017co l\u017cejsza \u2013 mimo \u017ce koniec ko\u0144c\u00f3w nie obejdzie si\u0119 bez duch\u00f3w, morderstw i mitycznych stworze\u0144. Motywem \u0142\u0105cz\u0105cym j\u0105 z poprzednimi pozycjami jest powi\u0105zanie z regionem. Tutaj jednym z bohater\u00f3w ksi\u0105\u017cki s\u0105 G\u00f3ry Orlickie. To w\u0142a\u015bnie tu wraca Petr, uznany dziennikarz z Pragi, aby rozwi\u0105za\u0107 spraw\u0119 zagini\u0119cia swojego przyjaciela z dzieci\u0144stwa. Petr wraca do rodzinnej wsi, odnawia stare przyja\u017anie i wkr\u00f3tce odkrywa, \u017ce jego ma\u0142y przyjaciel nie by\u0142 pierwsz\u0105 ofiar\u0105 lasu. Tak, to las si\u0119 tutaj oskar\u017ca o \u201epo\u017ceranie\u201d ma\u0142ych dzieci \u2013 no a potem robi si\u0119 ju\u017c tylko straszniej. Ksi\u0105\u017cka napisana jest sprawnie (jest ca\u0142kiem poka\u017anym rozmiar\u00f3w, ale czyta si\u0119 szybko!), j\u0119zyk jest bardzo plastyczny; autorka opisuje rzeczywisto\u015b\u0107 tak zr\u0119cznie, \u017ce ja od razu przed oczami mia\u0142am wszystkie te straszne przestrzenie, las w nocy, bunkry, stare g\u00f3rskie cha\u0142upy i wszystko pomi\u0119dzy. Je\u015bli szukacie czego\u015b w ramach rozrywki \u2013 to to b\u0119dzie dobra rozrywka, sprawnie poprowadzona, dobrze napisana. No a je\u015bli byli\u015bcie ju\u017c w G\u00f3rach Orlickich (a mi si\u0119 zdarzy\u0142o i to w\u0142a\u015bnie w zimie, w kt\u00f3rej osadzona jest tak\u017ce ca\u0142a historia), to zdecydowanie nie b\u0119dziecie na nie ju\u017c patrze\u0107 tak samo. Polecajka!<\/p>\n\n\n\n

Dobrn\u0119\u0142am do ko\u0144ca mojej listy \u2013 i tym przyjemnym, acz troch\u0119 strasznym akcentem na koniec si\u0119 z Wami \u017cegnam. Dajcie zna\u0107, je\u015bli chcecie si\u0119 podzieli\u0107 jakimi\u015b ciekawymi czeskimi (lub te\u017c nieczeskimi) lekturami albo czy znacie kt\u00f3r\u0105\u015b z opisanych powy\u017cej pozycji i czy Wam si\u0119 podoba\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Ciao!<\/p>\n\n\n\n

M.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"<\/figure>\n\n\n\n

PS \u017beby nie by\u0142o, \u017ce czytam tylko czeskie ksi\u0105\u017cki. W pa\u017adzierniku i listopadzie przeczyta\u0142am te\u017c niezwykle ciekaw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Ewy Wanat \u201ePieprzy\u0107 wstyd\u201d. B\u0119dzie o tym osobny wpis, bo ta ksi\u0105\u017cka i ten temat na to zas\u0142uguj\u0105. Kto jednak szuka ciekawego prezentu pod choink\u0119, zdecydowanie polecam. \u0141\u0105czy du\u017co kropek w m\u00f3zgu i pozostawia cz\u0142owieka czasem z otwart\u0105 buzi\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No dobrze, zacznijmy. Ten wpis wcale nie mia\u0142 teraz powsta\u0107 \u2013 teraz mia\u0142am pisa\u0107 o kampanii prezydenckiej, kt\u00f3ra ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a, ju\u017c mniej wi\u0119cej wiadomo, mi\u0119dzy kim rozegraj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne pojedynki i na co si\u0119 szykowa\u0107 w styczniu, gdy wybory si\u0119 odb\u0119d\u0105. O tym mia\u0142am pisa\u0107. Ale jako\u015b od kilku dni nie mog\u0119 zebra\u0107 si\u0119… Read More Czeskie lektury regionalne<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4287,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":false,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[595],"tags":[546,672],"class_list":["post-4283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czeskie-spoleczenstwo","tag-czeskie-lektury","tag-javurek"],"yoast_head":"\nCzeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-01T15:21:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-01T15:21:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1149\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"641\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marta\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marta\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marta\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"headline\":\"Czeskie lektury regionalne\",\"datePublished\":\"2022-12-01T15:21:39+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-01T15:21:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\"},\"wordCount\":2269,\"commentCount\":8,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png\",\"keywords\":[\"czeskie lektury\",\"Javurek\"],\"articleSection\":[\"Czeskie spo\u0142ecze\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\",\"name\":\"Czeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png\",\"datePublished\":\"2022-12-01T15:21:39+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-01T15:21:43+00:00\",\"description\":\"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png\",\"width\":1149,\"height\":641,\"caption\":\"Czeskie lektury\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czeskie lektury regionalne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/\",\"name\":\"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\",\"description\":\"Blog patchworkowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\",\"name\":\"Marta\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png\",\"width\":1108,\"height\":480,\"caption\":\"Marta\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.czerwonawalizka.com\"],\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/author\/dziewczyna-z-czerwona-walizka\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","description":"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","og_description":"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.","og_url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/","og_site_name":"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","article_published_time":"2022-12-01T15:21:39+00:00","article_modified_time":"2022-12-01T15:21:43+00:00","og_image":[{"width":1149,"height":641,"url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","type":"image\/png"}],"author":"Marta","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Marta","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/"},"author":{"name":"Marta","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"headline":"Czeskie lektury regionalne","datePublished":"2022-12-01T15:21:39+00:00","dateModified":"2022-12-01T15:21:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/"},"wordCount":2269,"commentCount":8,"publisher":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"image":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","keywords":["czeskie lektury","Javurek"],"articleSection":["Czeskie spo\u0142ecze\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/","name":"Czeskie lektury regionalne - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","datePublished":"2022-12-01T15:21:39+00:00","dateModified":"2022-12-01T15:21:43+00:00","description":"Czeskie lektury regionalne, czyli co czytam jesieni\u0105 2022 roku i dlaczego tyle o Niemcach i Czechach. B\u0119dzie du\u017co historii z pogranicza.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#primaryimage","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","contentUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","width":1149,"height":641,"caption":"Czeskie lektury"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/12\/01\/czeskie-lektury-regionalne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czeskie lektury regionalne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/","name":"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","description":"Blog patchworkowy","publisher":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc","name":"Marta","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png","contentUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png","width":1108,"height":480,"caption":"Marta"},"logo":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["http:\/\/www.czerwonawalizka.com"],"url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/author\/dziewczyna-z-czerwona-walizka\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czesiiniemcy.png","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8RvtB-175","jetpack_likes_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4283"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4290,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4283\/revisions\/4290"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}