{"id":4120,"date":"2022-08-09T19:51:16","date_gmt":"2022-08-09T17:51:16","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=4120"},"modified":"2024-11-15T23:04:51","modified_gmt":"2024-11-15T22:04:51","slug":"brno-i-poznan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/","title":{"rendered":"Brno i Pozna\u0144"},"content":{"rendered":"\n

Dwa podobne miasta. Dwa zupe\u0142nie inne miasta. Lubi\u0119 przechadza\u0107 si\u0119 po obu, i cz\u0119sto to robi\u0119, czasem nawet z aparatem. Oba sporo w swojej historii wycierpia\u0142y i za\u017cy\u0142y momenty chwa\u0142y i wstydu. Oba naznaczone s\u0105 ci\u0119\u017ckim niemieckim pi\u0119tnem. Tylko \u017ce ta niemiecko\u015b\u0107 w obu przypadkach by\u0142a zupe\u0142nie r\u00f3\u017cna. Pozna\u0144 i Brno, moje dwa miasta, jedno rodzime, drugie przybrane \u2013 bo to o nich pisz\u0119 \u2013 podobne s\u0105 do siebie nie tylko ze wzgl\u0119du na wielko\u015b\u0107 (Brno jest odrobin\u0119 mniejsze), posiadanie mi\u0119dzynarodowych targ\u00f3w, kt\u00f3re w czasach komunizmu stanowi\u0142y bram\u0119 na \u015bwiat, ale te\u017c niemieck\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Pozna\u0144 ponad sto lat znajdowa\u0142 si\u0119 pod niemieckim zaborem, Brno kilkaset lat znajdowa\u0142o si\u0119 w granicach Cesarstwa Austrii, a potem Austro-W\u0119gier. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a jednak na tym, \u017ce w Poznaniu rz\u0105dzi\u0142 \u017cywio\u0142 pruski, a w Brnie \u2013 austriacki.<\/p>\n\n\n\n

\"Pozna\u0144\"
Pozna\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Niemcy, czyli kto<\/h2>\n\n\n\n

Niemcy to temat niezwykle fascynuj\u0105cy. Kraj zbudowany z wielu krain historycznych, uk\u0142adanka narodowa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z wielu bohater\u00f3w, wielu w\u0142adc\u00f3w i wielu koncepcji sprawowania w\u0142adzy. Dzi\u015b to jeden z najbogatszych kraj\u00f3w Europy, spe\u0142niony sen o raju wielu uciekinier\u00f3w, i to z ca\u0142ego \u015bwiata. Dla Polak\u00f3w Niemcy to jeszcze do niedawna synonim wroga, mordercy, zaborcy i okupanta. Albo bogacza, kogo\u015b lepszego, komu wiedzie si\u0119 znacznie lepiej. Te dwa koncepty d\u0142ugo \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w naszym pe\u0142nym kompleks\u00f3w spojrzeniu na zachodniego s\u0105siada. Dzisiaj nasz narodowy stosunek do Niemc\u00f3w wygl\u0105da troch\u0119 inaczej, prawdopodobnie dlatego, \u017ce \u017cyje si\u0119 nam ju\u017c du\u017co lepiej, a Polska w ci\u0105gu ostatnich 30 lat poczyni\u0142a ogromne post\u0119py w rozwoju cywilizacyjnym (bez wzgl\u0119du na to, co opowiadaj\u0105 niekt\u00f3rzy politycy). Na to wcze\u015bniejsze spojrzenie z\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 m\u00f3g\u0142 tak\u017ce fakt, \u017ce w najnowszej historii do czynienia mieli\u015bmy przede wszystkim z \u017cywio\u0142em pruskim. M\u00f3wi\u0105c \u201emy\u201d, mam na my\u015bli Polak\u00f3w og\u00f3lnie, ale w szczeg\u00f3lno\u015bci Polak\u00f3w z ziem zachodnich, tych, na kt\u00f3rych Niemcy mieli najwi\u0119kszy wp\u0142yw.<\/p>\n\n\n\n

Zab\u00f3r pruski, najgorszy czy najlepszy?<\/h2>\n\n\n\n

Zab\u00f3r pruski by\u0142 postrzegany w r\u00f3\u017cnych okresach za jednocze\u015bnie jeden z najgorszych i najlepszych. Niemcy pod wodz\u0105 Prus by\u0142y w\u00f3wczas pa\u0144stwem nowoczesnym. Nowoczesno\u015b\u0107 ta objawia\u0142a si\u0119 np. w wykorzystywaniu technologii do prowadzenia wojen (transport kolejowy, dowodzenie poprzez telegraf, np. podczas wojny z Francj\u0105). Bismarck, kt\u00f3ry w 1871 sta\u0142 si\u0119 kanclerzem Niemiec (zwanym \u017belaznym Kanclerzem), chcia\u0142 zburzy\u0107 porz\u0105dek wiede\u0144ski, a wi\u0119c zbi\u00f3r pewnych konserwatywnych warto\u015bci, kt\u00f3re zjednoczy\u0142y monarchie Austrii, Francji i Rosji, chc\u0105ce utrzyma\u0107 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119. Wszystkie te monarchie \u0142\u0105czy\u0142a wiara w restauracj\u0119 (przywr\u00f3cenie na tron \u201eprawowitych\u201d w\u0142adc\u00f3w), legitymizm (w\u0142adcy z namaszczenia boskiego) i przede wszystkim w r\u00f3wnowag\u0119 \u2013 czyli sprawienie, \u017ce \u017cadna z monarchii nie wybije si\u0119 na pierwsze\u0144stwo. Bismarck chcia\u0142 zburzy\u0107 zastany porz\u0105dek; walczy\u0142 tak\u017ce z Ko\u015bcio\u0142em Katolickim (ksi\u0119\u017ca w Niemczech stali si\u0119 pracownikami pa\u0144stwowymi \u2013 czytaj: to od Bismarcka zale\u017ca\u0142o ile i czy otrzymaj\u0105 pieni\u0119dzy; dzi\u0119ki tej subtelnej zmianie zyska\u0142 on wp\u0142yw na Ko\u015bci\u00f3\u0142). Dzia\u0142anie to by\u0142o tak\u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 Kulturkampf, o kt\u00f3rym prawdopodobnie s\u0142yszeli\u015bcie w szkole. Celem akcji by\u0142o uniezale\u017cnienie si\u0119 od Watykanu; program wzmocni\u0142 tak\u017ce pr\u00f3by wyplenienia polsko\u015bci z ziem zabranych Kr\u00f3lestwu Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"Pozna\u0144\"
Pozna\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Walka z Niemcami w zaborze pruskim przyjmowa\u0142a r\u00f3\u017cne oblicza. Pocz\u0105tkowo Polacy uwa\u017cani byli za pe\u0142noprawnych obywateli (by\u0142o ich blisko po\u0142owa w powi\u0119kszonym pa\u0144stwie Prus; tj. a\u017c do zjednoczenia Niemiec, potem Niemc\u00f3w w pa\u0144stwie Pruskim oczywi\u015bcie przyby\u0142o); p\u00f3\u017aniej, w okresach po powstaniach Listopadowym i Styczniowym, a tak\u017ce po Wio\u015bnie Lud\u00f3w, stosunek Niemc\u00f3w do Polak\u00f3w uleg\u0142 znacznemu pogorszeniu. J\u0119zyk polski by\u0142 rugowany z instytucji publicznych; wielu Polakom odebrano maj\u0105tki. Walka z Ko\u015bcio\u0142em Katolickim cz\u0119sto by\u0142a tak\u017ce walk\u0105 z polsk\u0105 elit\u0105 \u2013 bo polska elita by\u0142a katolicka. Po nieudanych zrywach wojskowych Polacy postawili jednak na prac\u0119 od podstaw i edukacj\u0119, a tak\u017ce rozw\u00f3j gospodarczy (i odnosili na tym polu sukcesy). W Poznaniu do dzi\u015b stoi postawiony w tamtym okresie Hotel Bazar, kt\u00f3ry budzi dum\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w miasta. To w\u0142a\u015bnie w Wielkopolsce w ko\u0144cu miejsce mia\u0142o jedno z niewielu udanych powsta\u0144 narodowo\u015bciowych \u2013 Powstanie Wielkopolskie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 poszerzeniem granic nowopowsta\u0142ej II Rzeczpospolitej w\u0142a\u015bnie o Wielkopolsk\u0119 (a legenda powsta\u0144cza w rodzinach trwa do dzi\u015b; sama mia\u0142am w rodzinie dw\u00f3ch pradziadk\u00f3w, kt\u00f3rzy brali w nim udzia\u0142 i o kt\u00f3rych wspomina si\u0119 z dum\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Czesi a Niemcy<\/h2>\n\n\n\n

Tymczasem historia Czech\u00f3w i Niemc\u00f3w wygl\u0105da\u0142a zgo\u0142a inaczej, bo i relacja tych dw\u00f3ch narod\u00f3w wygl\u0105da\u0142a odmiennie. Czesi historycznie do czynienia mieli przede wszystkim z Niemcami z Austrii (koncept nazywania austriackich Niemc\u00f3w Austriakami i traktowania ich jako oddzielnego narodu pojawi\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dopiero po II Wojnie \u015awiatowej). Czesi w Cesarstwie Austrii mieli pewn\u0105 pozycj\u0119, kt\u00f3ra zmienia\u0142a si\u0119 wraz ze ewoluuj\u0105cym podej\u015bciem do kwestii narodowo\u015bciowych w pa\u0144stwie; nigdy jednak nie byli grup\u0105 przesadnie dyskryminowan\u0105, a cz\u0119\u015b\u0107 czeskich polityk\u00f3w a\u017c do 1914 roku wr\u0119cz popiera\u0142a ide\u0119 wsp\u00f3\u0142istnienia narodu czeskiego w ramach Cesarstwa Austro-W\u0119gierskiego \u2013 bali si\u0119 oni bowiem, \u017ce gdyby ono upad\u0142o, \u017cywio\u0142 niemiecki Czech\u00f3w by po prostu zmi\u00f3t\u0142. Te nastroje odwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 po przegranej przez Niemc\u00f3w Wielkiej Wojnie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce stworzenie niepodleg\u0142ego kraju Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w (a tak\u017ce cz\u0119\u015bci Niemc\u00f3w) jest mo\u017cliwe. Upadek Austro-W\u0119gier wywo\u0142a\u0142 ogromne rozczarowanie w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w sudeckich (w czeskim rozumieniu tego terminu), a tak\u017ce W\u0119gr\u00f3w (kt\u00f3rzy zreszt\u0105 do dzi\u015b nie pogodzili si\u0119 ze strat\u0105 cz\u0119\u015bci swoich terytori\u00f3w); da\u0142o to zreszt\u0105 podwaliny pod wiele trudno\u015bci, z kt\u00f3rymi boryka\u0142a si\u0119 I Republika.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"
Brno<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prusy kontra Austria<\/h2>\n\n\n\n

Ju\u017c zaraz dojd\u0119 do sedna moich rozwa\u017ca\u0144 \u2013 jeszcze tylko jedna uwaga \u2013 Austria i Prusy przedstawia\u0142y dwie odmienne koncepcje sprawowania rz\u0105d\u00f3w narod\u00f3w niemieckich. Austria by\u0142a imperium zrzeszaj\u0105cym wiele narodowo\u015bci, j\u0119zyk\u00f3w i kultur; by\u0142a tak\u017ce pa\u0144stwem relatywnie starym, piastuj\u0105cym swe tradycje, skostnia\u0142ym nawet, kt\u00f3re potrzebowa\u0142o reform. Koncepcji naprawy tego wielonarodowego tworu by\u0142o co najmniej kilka; w p\u00f3\u017aniejszym okresie zdecydowanie umo\u017cliwiano jednak kultywowanie poszczeg\u00f3lnych kultur i u\u017cywanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych. Prusy natomiast, po ostatecznym zjednoczeniu z innymi pa\u0144stwami niemieckimi w 1871 r., by\u0142y krajem nowoczesnym, stawiaj\u0105cym na technologi\u0119 i walk\u0105 zdobywaj\u0105cym swoj\u0105 pozycj\u0119. Kultur\u0105 jednocz\u0105c\u0105 by\u0142a tylko kultura niemiecka (Kulturkampf\u2026). Cel Bismarcka by\u0142 jasny \u2013 zjednoczenie \u015bwiata niemieckiego i przyw\u00f3dcza rola w nim Prus. Austria, jako naturalny kandydat do zaj\u0119cia tej pozycji, by\u0142a konkurencj\u0105, kt\u00f3rej postanowi\u0142 si\u0119 pozby\u0107, i ostatecznie mu si\u0119 uda\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Jest rok 1866. U Hradce Kr\u00e1lov\u00e9 rozgrywa si\u0119 jedna z wa\u017cniejszych bitew nowoczesno\u015bci. \u015acieraj\u0105 si\u0119 dwa imperia \u2013 wielkie, bogate Cesarstwo Austrii i nowa, rosn\u0105ca w si\u0142\u0119 monarchia Prus. Bitwa, w kt\u00f3rej Austriacy mieli niewielk\u0105 przewag\u0119, zadecydowa\u0142a o przechyleniu szali w rozgrywce o pierwsze\u0144stwo w Europie \u015arodkowej na stron\u0119 Prus. To w\u0142a\u015bnie ta wygrana zwi\u0119kszy\u0142a apetyt pa\u0144stwa pruskiego na wi\u0119cej i to te emocje wlane w narodowe serca ponad p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej umo\u017cliwi\u0142y doj\u015bcie do w\u0142adzy nazist\u00f3w. Tymczasem bitwa sama w sobie by\u0142a krwawa \u2013 pad\u0142o w niej ponad 7 tys. \u017co\u0142nierzy (g\u0142\u00f3wnie pochodz\u0105cych z armii austriackiej), a prawie drugie tyle zagin\u0119\u0142o. Co ciekawe, w bitwie tej walczyli po obu stronach Polacy \u2013 ci z zaboru pruskiego po stronie niemieckiego cesarza, a ci z zaboru austriackiego \u2013 po stronie Habsburg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Brno\"
Brno<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Las Svib, w kt\u00f3rym rozegra\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 bitwy i w kt\u00f3rym pad\u0142o tylu \u017co\u0142nierzy, do dzi\u015b uwa\u017ca si\u0119 za przekl\u0119ty. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce ziemia nie by\u0142a w stanie przetrawi\u0107 takiej liczby martwych i przez wiele lat ich wypluwa\u0142a, a ich bia\u0142e ko\u015bci \u015bwieci\u0142y w bladych promieniach s\u0142o\u0144ca, odkrywane przez okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. Podobno po dzi\u015b dzie\u0144 miejsce to budzi dziwne poczucie obecno\u015bci duch\u00f3w, a spaceruj\u0105c przez przekl\u0119ty las, spotka\u0107 mo\u017cna b\u0142\u0105kaj\u0105ce si\u0119 tam nieszcz\u0119sne dusze \u017co\u0142nierzy. To te\u017c motyw pojawiaj\u0105cy si\u0119 w wielu tekstach kultury, ostatnio \u2013 w najnowszej ksi\u0105\u017cce Jaroslava Rudi\u0161a, Ostatnia podr\u00f3\u017c Winterberga<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Osierocone metropolie<\/h2>\n\n\n\n

Brno i Pozna\u0144 to dwie metropolie b\u0119d\u0105ce osieroconymi dzie\u0107mi dawno ukatrupionych imperi\u00f3w. Brno zachwyca architektur\u0105 secesyjn\u0105, tak podobn\u0105 do tej we Wiedniu; mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce rozwija\u0142o si\u0119 w jego cieniu. Jeszcze przed wojn\u0105 du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 jego mieszka\u0144c\u00f3w to byli w\u0142a\u015bnie Niemcy (20-30% w zale\u017cno\u015bci od cz\u0119\u015bci). Pozna\u0144 z kolei by\u0142 miastem-twierdz\u0105 (Festung Posen); le\u017c\u0105ce w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Berlinem a Warszaw\u0105 miasto stanowi\u0142o klucz do utrzymania ziem zachodnich (a tak\u017ce \u015al\u0105ska) pod wp\u0142ywem Prus. Z tego powodu miasto zosta\u0142o ufortyfikowane (pozosta\u0142o\u015bci fort\u00f3w zwiedza\u0107 mo\u017cna do dzi\u015b; by\u0142y one zreszt\u0105 wykorzystywane przez Niemc\u00f3w tak\u017ce w trakcie II W\u015a). Budownictwo Poznania w niczym chyba nie przypomina tego z Brna \u2013 jest tu sporo czerwonej ceg\u0142y, troch\u0119 muru pruskiego, pochodz\u0105cych z ko\u0144c\u00f3wki XIX i pocz\u0105tk\u00f3w XX w. budynk\u00f3w secesyjnych, kt\u00f3re jednak wcale tak bardzo brne\u0144skiej secesji nie przypominaj\u0105 (Je\u017cyce!).<\/p>\n\n\n\n

\"Pozna\u0144\"
Pozna\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czeskie a polskie zniemczenie<\/h2>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce to wzgl\u0119dny liberalizm panuj\u0105cy pod koniec XIX w. w Austro-W\u0119grach przyczyni\u0142 si\u0119 do tego, \u017ce czeska kultura mog\u0142a si\u0119 rozwija\u0107. Nie zrozumcie mnie \u017ale \u2013 to nie by\u0142a sielankowa historia, gdzie Czesi mogli bez przeszk\u00f3d i z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem cesarza kultywowa\u0107 swoje zwyczaje, teatr i j\u0119zyk. Wystarczy wspomnie\u0107 losy narodowych odrodze\u0144c\u00f3w walcz\u0105cych o rozbudzenie czeskiego patriotyzmu w\u015br\u00f3d Czech\u00f3w; za tak\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0119sto cierpieli oni prze\u015bladowania z r\u0105k cesarskich urz\u0119dnik\u00f3w. Prze\u015bladowania te jednak by\u0142y troch\u0119 inne ni\u017c to, co my pami\u0119tamy z lekcji historii \u2013 we\u017amy na ten przyk\u0142ad Karela Havl\u00ed\u010dka Borovskiego, kt\u00f3ry za dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i krytykowanie w\u0142adz w prowadzonych przez siebie gazetach skazany zosta\u0142 na banicj\u0119. Banicja ta jednak polega\u0142a na przymusowym wyje\u017adzie do Tyrolu, gdzie pisarzowi pa\u0144stwo zapewnia\u0142o byt, wikt i opierunek, a tak\u017ce wizyty rodziny. Zreszt\u0105 po kilku latach zezwolono mu na powr\u00f3t do Pragi. B\u0105d\u017amy wi\u0119c szczerzy \u2013 Tyrol to zdecydowanie nie Syberia (to oczywi\u015bcie metafora, nie twierdz\u0119, \u017ce z Poznania kogo\u015b wysy\u0142ano na Syberi\u0119;).<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem w Wielkopolsce i Poznaniu sprawa wygl\u0105da\u0142a inaczej. Tutaj r\u00f3wnie\u017c starano si\u0119 kultywowa\u0107 kultur\u0119, ale przede wszystkim liczy\u0142a si\u0119 twarda rzeczywisto\u015b\u0107 i pieni\u0105dze. Warunki rozwijania polskich firm by\u0142y trudniejsze ni\u017c te w Czechach, tymczasem bez nich kultura i j\u0119zyk nie mia\u0142y szans na rozw\u00f3j. To gospodarka sta\u0142a si\u0119 polem ostrej rozgrywki mi\u0119dzy Polakami a Niemcami; by\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie st\u0105d upatrywa\u0107 mo\u017cemy pozna\u0144skiego porz\u0105dku, odpowiedzialno\u015bci i stawiania pracy na tak wysokim piedestale. Przynajmniej ja tak sobie to t\u0142umacz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"Pozna\u0144\"
Pozna\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dodam jeszcze, \u017ce w \u017cyciu rodzinnym i por\u00f3wnuj\u0105c moje dwie rodziny: polsk\u0105 i czesk\u0105, r\u00f3\u017cnice te dostrzegam ca\u0142kiem wyra\u017anie. To oczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 dzie\u0142em przypadku, ale my\u015bl\u0119, \u017ce za jaki\u015b rys w ich charakterystyce odpowiada historia. I tak moi Brne\u0144czycy zdecydowanie bardziej umiej\u0105 w has\u0142o \u201epracowa\u0107, aby \u017cy\u0107\u201d; tymczasem moi rodzimi Poznaniacy zbyt cz\u0119sto \u201e\u017cyj\u0105, aby pracowa\u0107\u201d. Czesi potrafi\u0105 znale\u017a\u0107 czas na odpoczynek; cz\u0119\u015bciej chodz\u0105 do teatru, by\u0107 mo\u017ce czytaj\u0105 wi\u0119cej ksi\u0105\u017cek; Polacy wi\u0119cej i ci\u0119\u017cej pracuj\u0105, s\u0105 o wiele bardziej dynamiczni i skuteczni, nastawieni na cel; lepiej radz\u0105 sobie w zmieniaj\u0105cych si\u0119 sytuacjach. Niestety cz\u0119sto przy tym zapominaj\u0105, \u017ce po pracy warto odsapn\u0105\u0107 i \u017ce \u017cycie nie sk\u0142ada si\u0119 tylko z obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Drugi wa\u017cny aspekt to katolicyzm \u2013 przez przyw\u00f3dztwo katolickich Habsburg\u00f3w wielu Czech\u00f3w uto\u017csamia religi\u0119 katolick\u0105 z narzucanym porz\u0105dkiem. I co prawda Brno jest prawdopodobnie najbardziej katolickim miastem w Czechach, niemniej oznacza to, \u017ce za katolik\u00f3w uwa\u017ca si\u0119 jakie\u015b 30% mieszka\u0144c\u00f3w Moraw (to w Polsce tylko, ale w Czechach a\u017c 30%). W Poznaniu jeszcze do niedawna liczba ta by\u0142a zbli\u017cona do 80%. By\u0107 mo\u017ce w jakim\u015b stopniu za t\u0119 sytuacj\u0119 odpowiedzialne jest uto\u017csamianie katolicyzmu ze spraw\u0105 polsk\u0105, chocia\u017c oczywi\u015bcie wa\u017cniejsze w tym kontek\u015bcie s\u0105 pewnie lata komunizmu. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce katolicyzm uto\u017csamiano z polsko\u015bci\u0105 ju\u017c podczas zaboru pruskiego.<\/p>\n\n\n\n

Czy tylko ja dostrzegam w tym dawny wp\u0142yw obecno\u015bci Niemc\u00f3w w naszej polskiej i czeskiej rzeczywisto\u015bci? Dajcie zna\u0107, co o tym my\u015blicie.<\/p>\n\n\n\n

M.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dwa podobne miasta. Dwa zupe\u0142nie inne miasta. Lubi\u0119 przechadza\u0107 si\u0119 po obu, i cz\u0119sto to robi\u0119, czasem nawet z aparatem. Oba sporo w swojej historii wycierpia\u0142y i za\u017cy\u0142y momenty chwa\u0142y i wstydu. Oba naznaczone s\u0105 ci\u0119\u017ckim niemieckim pi\u0119tnem. Tylko \u017ce ta niemiecko\u015b\u0107 w obu przypadkach by\u0142a zupe\u0142nie r\u00f3\u017cna. Pozna\u0144 i Brno, moje dwa miasta, jedno… Read More Brno i Pozna\u0144<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4144,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":false,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[715],"tags":[32,497],"class_list":["post-4120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czesi-jako-narod","tag-brno","tag-poznan"],"yoast_head":"\nBrno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Brno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-08-09T17:51:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-15T22:04:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1271\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"701\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marta\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marta\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marta\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"headline\":\"Brno i Pozna\u0144\",\"datePublished\":\"2022-08-09T17:51:16+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-15T22:04:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\"},\"wordCount\":2235,\"commentCount\":7,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png\",\"keywords\":[\"Brno\",\"Pozna\u0144\"],\"articleSection\":[\"Czesi jako nar\u00f3d\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\",\"name\":\"Brno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png\",\"datePublished\":\"2022-08-09T17:51:16+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-15T22:04:51+00:00\",\"description\":\"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png\",\"width\":1271,\"height\":701,\"caption\":\"Dziedzictwo poniemieckie\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Brno i Pozna\u0144\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/\",\"name\":\"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105\",\"description\":\"Blog patchworkowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc\",\"name\":\"Marta\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png\",\"width\":1108,\"height\":480,\"caption\":\"Marta\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.czerwonawalizka.com\"],\"url\":\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/author\/dziewczyna-z-czerwona-walizka\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Brno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","description":"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Brno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","og_description":"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.","og_url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/","og_site_name":"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","article_published_time":"2022-08-09T17:51:16+00:00","article_modified_time":"2024-11-15T22:04:51+00:00","og_image":[{"width":1271,"height":701,"url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","type":"image\/png"}],"author":"Marta","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Marta","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/"},"author":{"name":"Marta","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"headline":"Brno i Pozna\u0144","datePublished":"2022-08-09T17:51:16+00:00","dateModified":"2024-11-15T22:04:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/"},"wordCount":2235,"commentCount":7,"publisher":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"image":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","keywords":["Brno","Pozna\u0144"],"articleSection":["Czesi jako nar\u00f3d"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/","name":"Brno i Pozna\u0144 - Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","datePublished":"2022-08-09T17:51:16+00:00","dateModified":"2024-11-15T22:04:51+00:00","description":"Brno i Pozna\u0144, czyli dwie podobne, chocia\u017c bardzo inne metropolie. Dzisiaj por\u00f3wnuj\u0119 ich poniemieck\u0105 mentalno\u015b\u0107.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#primaryimage","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","contentUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","width":1271,"height":701,"caption":"Dziedzictwo poniemieckie"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/08\/09\/brno-i-poznan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Brno i Pozna\u0144"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#website","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/","name":"Dziewczyna z czerwon\u0105 walizk\u0105","description":"Blog patchworkowy","publisher":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/ca9ae0ae7fc0f714249aaa234df8f5cc","name":"Marta","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png","contentUrl":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cropped-logo6-1.png","width":1108,"height":480,"caption":"Marta"},"logo":{"@id":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["http:\/\/www.czerwonawalizka.com"],"url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/author\/dziewczyna-z-czerwona-walizka\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dziedzictwo_poniemieckie.png","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8RvtB-14s","jetpack_likes_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4120"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4181,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4120\/revisions\/4181"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}