Dawno mnie tu nie by\u0142o! Znowu. Ja nie wiem, jak to si\u0119 dzieje, \u017ce ten czas leci jak szalony \u2013 dopiero co by\u0142 luty, a za par\u0119 dni ko\u0144cz\u0119 33 lata \u2013 a to znaczy, \u017ce za progiem czerwiec. Mam kilka pomys\u0142\u00f3w na wi\u0119ksze tematy blogowe, tymczasem \u017cycie przynios\u0142o mi tak\u0105 inspiracj\u0119 na co\u015b kr\u00f3tszego i bardziej felietonowego. Tym razem do napisania posta nie przekopywa\u0142am si\u0119 przez na\u015bcie artyku\u0142\u00f3w ani te\u017c nie czyta\u0142am \u017cadnych ksi\u0105\u017cek; poni\u017cej mo\u017cecie przeczyta\u0107 co\u015b, nad czym wiele nie pracowa\u0142am, bo to po prostu strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci. Tym razem b\u0119dzie o wychowaniu dzieci po czesku.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tek musz\u0119 da\u0107 disclaimer \u2013 dzieci nie posiadam. Moje obserwacje czyni\u0119 na podstawie licznych siostrzenic i bratank\u00f3w Lubego, z kt\u00f3rymi mamy ca\u0142kiem cz\u0119sty kontakt. W mojej polskiej rodzinie dzieci nie jest jako\u015b szczeg\u00f3lnie du\u017co, niemniej od czasu do czasu si\u0119 z jakimi\u015b stykam. Jestem tak\u017ce najstarsz\u0105 przedstawicielk\u0105 mojego pokolenia w rodzinie \u2013 a to znaczy, \u017ce mam liczne i czasem sporo m\u0142odsze kuzynostwo. Temat dzieciak\u00f3w nie jest w zwi\u0105zku z tym mi obcy, bo jeszcze w dzieci\u0144stwie ca\u0142kiem spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wakacji sp\u0119dza\u0142am, opiekuj\u0105c si\u0119 niekt\u00f3rymi z nich. To tyle \u2013 wracamy do obsmarowywania Czech\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Czesi s\u0105 czasami naprawd\u0119 fajnym narodem. Lubi\u0119 ich os\u0142awiony luz, egalitarno\u015b\u0107, bezproblemowo\u015b\u0107 i uprzejmo\u015b\u0107. Przebywanie w takim towarzystwie jest czasem jak haust \u015bwie\u017cego powietrza; szczeg\u00f3lnie je\u015bli wcze\u015bniej czas sp\u0119dza\u0142o si\u0119 w towarzystwie typowo polskim, nazwijmy to \u2013 a wi\u0119c w\u015br\u00f3d ludzi, dla kt\u00f3rych cz\u0119sto wa\u017cny jest wizerunek, jaki kreuj\u0105, bo dzi\u0119ki niemu zaznaczaj\u0105 swoj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 pozycj\u0119. W Czechach prawie tego nie dostrzegam. Ludzie nie traktuj\u0105 si\u0119 inaczej dlatego, \u017ce kto\u015b ma wi\u0119cej pieni\u0119dzy, a kto\u015b mniej \u2013 ba, raczej mam wra\u017cenie, \u017ce chwalenie si\u0119 bogactwem nie nale\u017cy do dobrego tonu i jest to raczej co\u015b, czego nale\u017cy si\u0119\u2026 wstydzi\u0107?\u2026 Nie wiem, czy to pozosta\u0142o\u015b\u0107 po zamierzch\u0142ych czasach komunizmu, gdy posiadanie pieni\u0119dzy cz\u0119sto automatycznie kojarzono ze z\u0142odziejstwem, niemniej jaki\u015b \u015blad po tego typu my\u015blenia w czeskim spo\u0142ecze\u0144stwie ci\u0105gle chyba jeszcze pokutuje. (Kto ogl\u0105da\u0142 serial Osada<\/em>? Tam by\u0142o to \u015bwietnie wida\u0107).<\/p>\n\n\n\n Jak to si\u0119 przek\u0142ada na wychowanie dzieci?\u2026 Rzadko widuj\u0119 dzieciaki wystrojone w ubranka z tkanin z ekologicznych upraw, kupione za miliony monet, czy te\u017c zgodne z najnowszymi krzykami mody. To si\u0119 pewnie wi\u0105\u017ce z tym, \u017ce nie tak cz\u0119sto widuj\u0119 tak\u017ce doros\u0142ych ubranych w ten spos\u00f3b. Mam te\u017c wra\u017cenie \u2013 aczkolwiek nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce tak jest zawsze, to po prostu moje obserwacje dzieciak\u00f3w z najbli\u017cszej okolicy \u2013 \u017ce dzieci maj\u0105 wi\u0119cej wolno\u015bci. S\u0105 troch\u0119 jak my w latach 90. Nosz\u0105 byle co i byle jak, ale du\u017co czasu sp\u0119dzaj\u0105 na dworze, bo \u017cadna pogoda im niestraszna. Wieje? Nie szkodzi, kurtka na grzbiet i leci na dw\u00f3r. Pada? P\u0142aszcz przeciwdeszczowy i ca\u0142a na prz\u00f3d na plac zabaw. W og\u00f3le dzieciaki s\u0105 jako\u015b tak mniej ubrane tutaj. Chyba Czesi nie podzielaj\u0105 g\u0142\u0119bokiego i pierwotnego l\u0119ku co drugiej Matki-Polki, \u017ce ich dziecko zamarznie, je\u015bli przy 20 stopniach nie b\u0119dzie mie\u0107 na g\u0142owie czapeczki.<\/p>\n\n\n\n Do tego Czesi og\u00f3lnie uprawiaj\u0105 du\u017co sport\u00f3w, du\u017co chodz\u0105 pieszo, cho\u0107by na szlaki, i dzieciaki zabieraj\u0105 oczywi\u015bcie ze sob\u0105. Nawet te najmniejsze \u2013 schowane w noside\u0142kach, czasem w\u00f3zkach \u2013 zwiedzaj\u0105 Czesk\u0105 Republik\u0119 wzd\u0142u\u017c i wszerz. To si\u0119 na pewno wi\u0105\u017ce te\u017c z tym, \u017ce w Czechach du\u017co jest infrastruktury dla dzieciak\u00f3w. Place zabaw, \u015bcie\u017cki edukacyjne, atrakcje \u2013 tego przy szlakach szuka\u0107 nie trzeba, a i zrozumienie dla dzieci i tego, \u017ce czasem musz\u0105 si\u0119 wybiega\u0107, jest du\u017ce. Nie s\u0142ysza\u0142am chyba jeszcze nigdy narzekania na dzieci w czeskim towarzystwie \u2013 a w polskim i owszem.<\/p>\n\n\n\n Czy to wszystko jest jednak takie wspania\u0142e?\u2026 No nie. Czasami mam wra\u017cenie, \u017ce w Czechach \u2013 mimo tego, \u017ce to pozornie bardziej liberalny kraj ni\u017c Polska<\/a> \u2013 wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada si\u0119 do tego, co jest dziewczy\u0144skie, a co ch\u0142opackie. Czyli po prostu, \u017ce wychowuje si\u0119 dzieci w spos\u00f3b bardziej stereotypowy pod k\u0105tem p\u0142ci \u2013 dziewczynki to lalki, lakiery do paznokci, r\u00f3\u017cowo\u015b\u0107 do kwadratu, a ch\u0142opcy to samochody, rowery i kolory inne ni\u017c r\u00f3\u017cowy. Ja oczywi\u015bcie nie twierdz\u0119, \u017ce w Polsce tak nie bywa \u2013 bywa na pewno, ale w Czechach raczej trudno spotka\u0107 osob\u0119, dla kt\u00f3rej nie by\u0142oby to naturalne. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym te\u017c troch\u0119 temat bajek (o czeskich bajkach oraz o tym, dlaczego ich nie lubi\u0119 i \u017ce to w Czechach kontrowersyjne stwierdzenie, pisa\u0142am ju\u017c wcze\u015bnie<\/a>j) \u2013 pe\u0142no w nich bardzo stereotypowych historii, w kt\u00f3rej kobieta to zawsze ksi\u0119\u017cniczka, kt\u00f3ra jest pi\u0119kna (to wa\u017cne!) i kt\u00f3ra potrzebuje ratunku \u2013 a tak\u017ce temat kolczyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Przebijanie uszu u dziewczynek, kt\u00f3re maj\u0105 na przyk\u0142ad 2 miesi\u0105ce \u2013 to w Czechach co\u015b najnaturalniejszego pod s\u0142o\u0144cem. To r\u00f3wnie\u017c chyba jedyny temat, na jaki w do\u015b\u0107 ostry spos\u00f3b dyskutowa\u0142am z moj\u0105 nie-te\u015bciow\u0105 (\u017caden inny nie by\u0142 tak zapalny, haha, nawet wszelkie por\u00f3wnania Czech i Polski czy \u017carty z jednego czy drugiego narodu nigdy nie wzbudzi\u0142y w nas takich emocji:D). Nic to, \u017ce dziecku takiemu kolczyki takie najzupe\u0142niej w \u015bwiecie do niczego nie s\u0105 potrzebne, bo w og\u00f3le nie rozumiej\u0105 jeszcze czym s\u0105 i do czego s\u0142u\u017c\u0105, a ich \u015bwiadomo\u015b\u0107 b\u0119dzie si\u0119 ogranicza\u0107 do tego, \u017ce przek\u0142ucie uszu to bolesna sprawa; maksymalnie mog\u0105 w przedszkolu sobie to ucho rozerwa\u0107 albo, nie daj Bo\u017ce, kolczyk po\u0142kn\u0105\u0107. W tym sensie od najm\u0142odszych lat k\u0142adzie si\u0119 nacisk na to, \u017ce dziewczynki przede wszystkim musz\u0105 by\u0107 pi\u0119kne. Nie musz\u0119 Wam chyba wspomina\u0107, \u017ce wzbudza to we mnie same negatywne odczucia.<\/p>\n\n\n\n Dodam te\u017c, \u017ce og\u00f3lnie przeciw ozdobom cia\u0142a nie mam nic \u2013 podobaj\u0105 mi si\u0119 zar\u00f3wno kolczyki, jak i tatua\u017ce, ALE u os\u00f3b, kt\u00f3re same si\u0119 na nie zdecyduj\u0105. Decydowanie za dziecko, kt\u00f3re w og\u00f3le tego jeszcze nie rozumie, \u017ce MUSI kolczyki mie\u0107 (\u201eno bo jak to, dziewczynka i bez przebitych uszu?!\u201d), bo musi spe\u0142nia\u0107 jakie\u015b kryterium spo\u0142ecznego pi\u0119kna, wydaje mi si\u0119 straszne. I nie, nie spotykam si\u0119 ze zrozumieniem, gdy o tym m\u00f3wi\u0119 g\u0142o\u015bno. Niemowl\u0119 p\u0142ci \u017ce\u0144skiej nale\u017cy oznaczy\u0107, upi\u0119kszy\u0107, ozdobi\u0107, nawet je\u015bli b\u0119dzie je to bole\u0107, i nawet, je\u015bli kolczykiem mog\u0142oby si\u0119 zad\u0142awi\u0107. Spe\u0142nienie spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144 wzgl\u0119dem dziewczyn jest wa\u017cniejsze. No i nie twierdz\u0119, \u017ce w Polsce si\u0119 to nie zdarza \u2013 zdarza na pewno, chocia\u017c mam wra\u017cenie, \u017ce raczej si\u0119 od tego odchodzi. Na pewno by\u0142o tak jeszcze z pi\u0119tna\u015bcie, dwadzie\u015bcia lat temu \u2013 ale dzi\u015b nie jest to tak popularne, przynajmniej w moim odczuciu.<\/p>\n\n\n\n Czy jest jeszcze co\u015b, co w takim powszechnym wychowaniu dzieci w Czechach mi si\u0119 nie podoba? Tak. Jest jeszcze jeden element, kt\u00f3ry zazwyczaj budzi moj\u0105 lekk\u0105 zgroz\u0119. To jedzenie. Ja wiem, \u017ce to si\u0119 bardzo wi\u0105\u017ce z tym, \u017ce doro\u015bli tutaj tak\u017ce zbyt zdrowo nie jedz\u0105 (czy ja ju\u017c Wam o tym opowiada\u0142am? Mo\u017ce to pomys\u0142 na kolejny wpis z cyklu polski strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci w Czechach), ale Bo\u017ce m\u00f3j, podawanie dzieciakom do posi\u0142k\u00f3w Kofoli (i to nie na drodze wyj\u0105tku, ale raczej jako norma), frytek i sma\u017conego sera\u2026 Nie zrozumcie mnie \u017ale; staram si\u0119 nie ocenia\u0107, to osobista sprawa ka\u017cdego. Nie mniej podawanie na co dzie\u0144 dzieciakom (i sobie te\u017c) jedzenia, w kt\u00f3rym warzyw jest bardzo ma\u0142o, a sma\u017conego i s\u0142odkiego bardzo du\u017co, mo\u017ce ko\u0144czy\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnie. Czym innym jest, gdy takie dania jemy przez tydzie\u0144 cudownych wakacji w Czechach, a czym innym, gdy je si\u0119 to codziennie. Tak, wciskanie dzieciakom cukru to jest du\u017cy temat, kt\u00f3ry Czesi zdecydowanie pewnego dnia b\u0119d\u0105 musieli przerobi\u0107\u2026<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce jest to druga strona medalu braku nadopieku\u0144czo\u015bci \u2013 dzieci po prostu jedz\u0105 to, co doro\u015bli, a \u017ce takie jedzenie zazwyczaj im po prostu smakuje, to jedz\u0105 je cz\u0119sto. Brak nadopieku\u0144czo\u015bci to swoj\u0105 drog\u0105 wspania\u0142a sprawa; wspomina\u0142am ju\u017c o tym, \u017ce wydaje mi si\u0119, \u017ce dzieciaki maj\u0105 wi\u0119cej wolno\u015bci, \u017ce maj\u0105 prawo pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy, \u017ce rodzice za nie zada\u0144 domowych nie robi\u0105, \u017ce od ma\u0142ego wdra\u017cane s\u0105 do prac domowych. W odr\u00f3\u017cnieniu od Polski mam wra\u017cenie, \u017ce dzieci raczej nie stoj\u0105 na wysokim piedestale \u2013 to znaczy, \u017ce nie wszystko obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich, \u017ce cz\u0119sto s\u0105 wdra\u017cane do domowego \u017cycia, jedz\u0105 to, co inni.<\/p>\n\n\n\n Ciekawa jestem Waszych spostrze\u017ce\u0144 w tym zakresie. Tak jak wspomina\u0142am, moje obserwacj\u0119 czyni\u0119 z pozycji ciotki Marty, kt\u00f3ra w\u0142asnych dzieciak\u00f3w nie ma, tylko obserwuje cudze. W tym czeskim podej\u015bciu s\u0105 elementy, kt\u00f3re mi si\u0119 bardzo podobaj\u0105, s\u0105 i takie, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 mi na nerwy; podobnie zreszt\u0105 jak w polskim. Powy\u017cszy wpis zreszt\u0105 nie ma na celu krytyki rodzic\u00f3w \u2013 wiem, \u017ce wychowanie dzieciak\u00f3w to sprawa trudna, i \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi robi to najlepiej, jak potrafi. Czasami inaczej si\u0119 po prostu nie da \u2013 powy\u017csze rozwa\u017cania to bardziej strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci w temacie, w kt\u00f3rym \u015bwietnie uwypuklaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne r\u00f3\u017cnice spo\u0142eczne. Dajcie zna\u0107, co Wy w tej kwestii zaobserwowali\u015bcie!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n PS Zapomnia\u0142am doda\u0107 – w Czechach ma\u0142o kt\u00f3re dziecko idzie do Pierwszej Komunii, bo te\u017c ma\u0142o kto chodzi do ko\u015bcio\u0142a. Ale nawet je\u015bli chodz\u0105, to uroczysto\u015bci te nie przypominaj\u0105 wesel, a prezenty s\u0105 skromne. Patrz – akapit o bogactwie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107!<\/h2>\n\n\n\n
Dzieci a sporty<\/h2>\n\n\n\n
Dziewczynka dziewczynk\u0105, a ch\u0142opiec ch\u0142opcem<\/h2>\n\n\n\n
Przebijanie uszu<\/h2>\n\n\n\n
Dzieci a fast foody<\/h2>\n\n\n\n
Brak nadopieku\u0144czo\u015bci<\/h2>\n\n\n\n