{"id":3905,"date":"2022-01-01T19:25:10","date_gmt":"2022-01-01T18:25:10","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=3905"},"modified":"2022-01-01T19:31:05","modified_gmt":"2022-01-01T18:31:05","slug":"czy-umiem-czeski-dosc-dobrze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2022\/01\/01\/czy-umiem-czeski-dosc-dobrze\/","title":{"rendered":"Czy umiem czeski do\u015b\u0107 dobrze?"},"content":{"rendered":"\n

Czy zastanawiali\u015bcie si\u0119 kiedy\u015b, jak to b\u0119dzie ju\u017c kilka lat po przeprowadzce, kiedy na dobre osi\u0105dziecie w kraju docelowym, znajdziecie swoje miejsce, dom, przyjaci\u00f3\u0142, poznacie w jakim\u015b stopniu kultur\u0119 i\u2026 opanujecie j\u0119zyk docelowy? No w\u0142a\u015bnie \u2013 czy w og\u00f3le mo\u017cliwe jest poznanie j\u0119zyka kraju docelowego w takim stopniu, aby poczu\u0107 si\u0119 w nim jak domu, nigdy nie martwi\u0107 si\u0119, jak co\u015b powiedzie\u0107 ani czy Wasz akcent za bardzo Was nie zdradza?\u2026 Oto kilka my\u015bli o tym, czy umiem czeski do\u015b\u0107 dobrze i czy istniej\u0105 szanse, \u017ce kiedykolwiek go w takim stopniu opanuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Nauka j\u0119zyka obcego to orka<\/h2>\n\n\n\n

Zacznijmy od tego, \u017ce ka\u017cdy przypadek jest inny. Nauka j\u0119zyka obcego to z\u0142o\u017cona sprawa, a jej powodzenie zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w. Pierwszy i podstawowy jest taki, czy danego j\u0119zyka uczyli\u015bcie si\u0119 przed wyjazdem. Osoby wyje\u017cd\u017caj\u0105ce do kraj\u00f3w anglo- lub niemieckoj\u0119zycznych maj\u0105 o tyle \u0142atwiej, \u017ce j\u0119zyka z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem uczy\u0142y si\u0119 w szkole, mo\u017ce te\u017c na jakich\u015b kursach i pewnie jakie\u015b podstawy \u2013 albo i rzeczy zaawansowane \u2013 ju\u017c umiej\u0105. Osoby, kt\u00f3re jad\u0105 do Czech i kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105, \u017ce j\u0119zyk czeski jest na tyle podobny do polskiego, \u017ce sam j\u0119zyk ojczysty im wystarczy, mo\u017ce spotka\u0107 niespodzianka.<\/p>\n\n\n\n

Czeski jest j\u0119zykiem co prawda podobnym, ale nie na tyle, aby Polak z Czechem w sytuacji troch\u0119 bardziej z\u0142o\u017conej ni\u017c kasjer-klient si\u0119 zupe\u0142nie bez problem\u00f3w dogada\u0142. A doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Czechom niekoniecznie musi si\u0119 chcie\u0107 pr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 obcokrajowca, kt\u00f3ry brzmi dziwnie i m\u00f3wi nie po czesku. Co wi\u0119cej, opanowanie j\u0119zyka jest niezb\u0119dne do tego, aby w czeskiej spo\u0142eczno\u015bci si\u0119 odnale\u017a\u0107. I st\u0105d ju\u017c niedaleko do mojego tytu\u0142owego pytania: czy umiem czeski do\u015b\u0107 dobrze?\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"blanik\"<\/figure>\n\n\n\n

Czeski kontra polski<\/h2>\n\n\n\n

To pytanie przysz\u0142o mi do g\u0142owy po jakiej\u015b szczeg\u00f3lnie d\u0142ugiej rozmowie telefonicznej po czesku. I nie, to nie tak, \u017ce ju\u017c si\u0119 rozm\u00f3w telefonicznych w j\u0119zyku obcym nie boj\u0119. Z nimi to w og\u00f3le jest tak, \u017ce w wielu osobach wywo\u0142uj\u0105 strach, a ju\u017c rozmowa taka w j\u0119zyku obcym, kt\u00f3rego si\u0119 uczycie, przez telefon, kt\u00f3ry mo\u017ce wydawa\u0107 nieokre\u015blone trzaski i szmery, z osob\u0105, kt\u00f3rej g\u0142os mo\u017ce zosta\u0107 zniekszta\u0142cony albo kt\u00f3ra mo\u017ce u\u017cywa\u0107 nieznanych dla was s\u0142\u00f3w, i to w sytuacji, gdy mowa cia\u0142a w niczym wam nie pomo\u017ce [bo bez wzgl\u0119du na to, ile by\u015bcie nie machali r\u0119koma, nikt tego nie zobaczy], mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 nie lada pop\u0142och. Jeszcze do niedawna tak by\u0142o i w moim przypadku.<\/p>\n\n\n\n

W domu z Lubym m\u00f3wimy g\u0142\u00f3wnie po czesku. Nie umawiali\u015bmy si\u0119 na to, po prostu tak wysz\u0142o. Wydaje mi si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce czeski jest po prostu szybszy. Bardziej ekonomiczny. Trzeba mniej nagimnastykowa\u0107 j\u0119zyk, aby przekaza\u0107 jak\u0105\u015b my\u015bl. Dodatkowo jeste\u015bmy otoczeni czeskimi znajomymi i rodzin\u0105 i to te\u017c troch\u0119 wymusza u\u017cywanie konkretnego j\u0119zyka. Na polski przechodzimy, albo raczej \u2013 ja przechodz\u0119 \u2013 gdy np. w k\u0142\u00f3tni zostanie mi wytkni\u0119ta z\u0142a czeska wymowa. Och, to jest ta uszczypliwo\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 mog\u0142abym za uszy na sznurku delikwenta wiesza\u0107. W\u00f3wczas z ca\u0142\u0105 dostojno\u015bci\u0105 i dum\u0105 (oraz podkulonym ogonem) powracam do j\u0119zyka macierzy i odmawiam komunikacji po czesku. Po polsku rozmawiamy te\u017c na jakie\u015b konkretne tematy, kt\u00f3re \u0142atwiej nam w\u0142a\u015bnie w tym j\u0119zyku om\u00f3wi\u0107. Czasem to jest jaka\u015b zagwozdka historyczna, polski program telewizyjny albo aspekt zwi\u0105zany z polsk\u0105 mentalno\u015bci\u0105. Bywa, \u017ce wyja\u015bnienie jakiego\u015b zjawiska po polsku jest prostsze i bardziej oczywiste ni\u017c po czesku. Czasami tak\u017ce u\u017cywamy go jako naszego tajnego kodu \u2013 gdy chcemy w towarzystwie przekaza\u0107 sobie jak\u0105\u015b nieprzeznaczon\u0105 do uszu innych my\u015bl \u2013 i polski nadaje si\u0119 do tego wspaniale (podobnie jak czeski w Polsce).<\/p>\n\n\n\n

\"Rokstejn\"<\/figure>\n\n\n\n

Nauka czeskiego: rzeczywisto\u015b\u0107 a wyobra\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n

Czeskiego u\u017cywam wi\u0119c ka\u017cdego dnia. Czy kiedykolwiek uczy\u0142am si\u0119 go metod\u0105 tradycyjn\u0105?\u2026 Tak, owszem, chodzi\u0142am na pewien kurs czeskiego w Poznaniu (bardzo zreszt\u0105 fajny). Nie trwa\u0142o to jednak d\u0142ugo (jeden albo dwa semestry?) i mimo \u017ce by\u0142 to standardowy kurs (czyli 2 czy 3 godziny zaj\u0119\u0107 tygodniowo), nie by\u0142o go wystarczaj\u0105co du\u017co, abym robi\u0142a znacz\u0105ce post\u0119py. To by\u0142 zreszt\u0105 ju\u017c poziom B1\/B2; wszystkiego przedtem i wszystkiego potem uczy\u0142am si\u0119 sama, ze s\u0142uchu, seriali i ksi\u0105\u017cek fabularnych. Pr\u00f3bowa\u0142am tak\u017ce troch\u0119 z podr\u0119cznik\u00f3w, ale nigdy nie wytrwa\u0142am w tym zbyt d\u0142ugo. Z t\u0105 nauk\u0105 by\u0142o te\u017c tak, \u017ce d\u0142ugo wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce m\u00f3wi\u0119 ju\u017c naprawd\u0119 nie\u017ale, bo nikt mnie szczeg\u00f3lnie nie poprawia\u0142. Tak, zdarza\u0142y mi si\u0119 wpadki, ale dop\u00f3ki nie spotka\u0142am si\u0119 z moj\u0105 dawn\u0105 dobr\u0105 kumpel\u0105-Czeszk\u0105, kt\u00f3ra jest tak jak ja, filolo\u017ck\u0105, nie wiedzia\u0142am, ile b\u0142\u0119d\u00f3w pope\u0142niam. Ona by\u0142a pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra zapyta\u0142a, czy chc\u0119, aby mnie poprawia\u0142a, i pokaza\u0142a mi, ile jeszcze musz\u0119 si\u0119 nauczy\u0107. Czy rozmawia\u0142am w spos\u00f3b zrozumia\u0142y dla innych? Tak, troch\u0119 \u015bmiesznie czasami i troch\u0119 nieporadnie, ale zrozumiale. Ale ja chcia\u0142am lepiej. Ja chcia\u0142am brzmie\u0107 jak Czeszka. Czy to mi si\u0119 uda\u0142o?\u2026<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie\u2026 \u017ce nie. Osi\u0105gni\u0119cie akcentu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu brzmia\u0142abym jak native speakerka<\/em>, jest ma\u0142o prawdopodobne; dla wielu w og\u00f3le nieosi\u0105galne. Dosz\u0142am jednak do wniosku, \u017ce nie jest mi to do niczego potrzebne. Wa\u017cne jest, aby m\u00f3wi\u0107 zrozumiale i poprawnie, w ten spos\u00f3b b\u0119d\u0119 mog\u0142a si\u0119 bez problem\u00f3w komunikowa\u0107 z lokalsami, a o to przecie\u017c chodzi. Mieszkam zreszt\u0105 w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym jest tylu obcokrajowc\u00f3w, \u017ce nikogo chyba ju\u017c tak bardzo troch\u0119 inna wymowa nie dziwi. Jak to si\u0119 wi\u0119c sta\u0142o, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 prawie bez kurs\u00f3w osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom j\u0119zyka, kt\u00f3ry pozwala mi na \u017cycie w czeskiej spo\u0142eczno\u015bci bez wi\u0119kszych problem\u00f3w (za to z ma\u0142ymi wpadkami)?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Czeski na co dzie\u0144<\/h2>\n\n\n\n

Codzienne \u0107wiczenia, codzienna praktyka, s\u0142uchanie i m\u00f3wienie\u2026 To da\u0142o bardzo du\u017co, wszystkie codzienne sytuacje wyrobi\u0142y we mnie sporo automatyki j\u0119zykowej, kt\u00f3r\u0105 ci\u0119\u017cko jest przyswoi\u0107 na kursach. W pocz\u0105tkowych latach nauki bardzo, ale to bardzo moj\u0105 znajomo\u015b\u0107 czeskiego poszerzy\u0142y czeskie seriale ogl\u0105dane z czeskimi napisami. S\u0142ucha\u0142am i czyta\u0142am jednocze\u015bnie i nagle niezrozumia\u0142e i dziwne g\u0142oski zyskiwa\u0142y form\u0119 i stawa\u0142y si\u0119 zrozumia\u0142e albo z kontekstu, albo dlatego, \u017ce napisane nagle kojarzy\u0142y mi si\u0119 z polskimi s\u0142owami bardziej ni\u017c ich wersja m\u00f3wiona. By\u0107 mo\u017ce dlatego dzi\u015b cz\u0119sto niekt\u00f3re s\u0142owa do\u015b\u0107 automatycznie pojawiaj\u0105 si\u0119 w mojej g\u0142owie, zanim jeszcze zaczn\u0119 ich szuka\u0107. By\u0107 mo\u017ce te\u017c dlatego cz\u0119\u015b\u0107 z nich troch\u0119 przekr\u0119cam\u2026<\/p>\n\n\n\n

Czy cz\u0142owiek my\u015bli w j\u0119zyku obcym? To dobre pytanie. Odpowied\u017a zale\u017cy pewnie do tego, czy my\u015blicie tak\u017ce w j\u0119zyku polskim. My\u015blenie to do\u015b\u0107 skomplikowana sprawa; cz\u0119\u015b\u0107 odbywa si\u0119 w spos\u00f3b bezs\u0142owny, obrazowy, skojarzeniowy; cz\u0119\u015b\u0107 opisywana jest w naszej g\u0142owie s\u0142owami. Zdarza i zdarza\u0142o mi si\u0119 my\u015ble\u0107 chyba w ka\u017cdym j\u0119zyku, kt\u00f3rego si\u0119 uczy\u0142am (to jest, opr\u00f3cz \u0142aciny. Ta nawet w mojej g\u0142owie nie przesta\u0142a by\u0107 j\u0119zykiem martwym). Na co dzie\u0144 najcz\u0119\u015bciej my\u015bl\u0119 po czesku; ale bardzo cz\u0119sto my\u015bl\u0119 te\u017c po polsku. Zdarza si\u0119 po angielsku albo hiszpa\u0144sku; wszystko zale\u017cy od tego, czym aktualnie \u017cyj\u0119. J\u0119zyk zmienia mi si\u0119 troch\u0119 tak, jak zmienia\u0142o si\u0119 kaset\u0119 w magnetofonie albo p\u0142yt\u0119 w CD-romie \u2013 to znaczy, musz\u0119 si\u0119 przestawi\u0107. Czasami to wcale jednak nie jest proste, czasami niekt\u00f3re konteksty a\u017c si\u0119 prosz\u0105 o jeden lub drugi j\u0119zyk i nic na to nie mog\u0119 poradzi\u0107. To pewnie dlatego czasami lubi\u0119 je \u0142\u0105czy\u0107 i smakowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych kombinacjach i radoch\u0119 sprawia mi rozmowa z lud\u017ami, kt\u00f3rzy tak jak ja j\u0119zyki kochaj\u0105 i te\u017c przeplataj\u0105 je w przer\u00f3\u017cnych konstelacjach.<\/p>\n\n\n\n

\"Brtnice\"<\/figure>\n\n\n\n

Czy umiem czeski do\u015b\u0107 dobrze?<\/h2>\n\n\n\n

Czy umiem wi\u0119c ju\u017c czeski wystarczaj\u0105co dobrze?\u2026 I tak, i nie. Mam wra\u017cenie, \u017ce jestem w stanie swobodnie porozmawia\u0107 na wiele r\u00f3\u017cnych temat\u00f3w, ale cz\u0119sto zdarza mi si\u0119, \u017ce w towarzystwie Czech\u00f3w nagle zabraknie mi jakiego\u015b konkretnego s\u0142owa, kt\u00f3rego usilnie szukam i nie zawsze si\u0119 doszukam. Co wi\u0119cej, metoda zanurzenia da\u0142a mi pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 komunikacji, ale posk\u0105pi\u0142a umiej\u0119tno\u015bci pisania. To \u0107wicz\u0119 ostatnimi czasy, r\u00f3wnie\u017c sporo po czesku czytaj\u0105c. Nie jestem pewna, czy mi wystarczy; prawdopodobnie niezb\u0119dne b\u0119dzie w ko\u0144cu pochylenie si\u0119 nad zasadami ortografii, niemniej na razie korzystam z urok\u00f3w czeskiej literatury i \u0142udz\u0119 si\u0119, \u017ce wszystkie d\u0142ugie g\u0142oski same wejd\u0105 mi do g\u0142owy (tak samo jak wesz\u0142y wcze\u015bniej \u201e\u017c\u201d i \u201erz\u201d, \u201e\u00f3\u201d i \u201eu\u201d itp.). Staraj\u0105c si\u0119 odpowiedzie\u0107 na tytu\u0142owe pytanie, chc\u0119 chyba powiedzie\u0107, \u017ce moja nauka czeskiego nie zako\u0144czy si\u0119 pewnie nigdy. Przede mn\u0105 jeszcze bardzo du\u017co odkrywania smaczk\u00f3w j\u0119zyka czeskiego i ju\u017c bardzo si\u0119 na nie ciesz\u0119. Jednocze\u015bnie dawka znajomo\u015bci j\u0119zyka, jak\u0105 ju\u017c otrzyma\u0142am, jest wystarczaj\u0105ca do \u017cycia w Czechach. A co Wy my\u015blicie o nauce j\u0119zyka kraju adopcyjnego?\u2026<\/p>\n\n\n\n

M.<\/p>\n\n\n\n

PS W temacie nauki j\u0119zyk\u00f3w obcych og\u00f3lnie oraz nauki j\u0119zyka czeskiego powsta\u0142o ju\u017c kilka artyku\u0142\u00f3w. Poni\u017cej wrzucam Wam linki do nich, by\u0107 mo\u017ce co\u015b Was zaintryguje:<\/p>\n\n\n\n