Powiem Wam tak \u2013 sami tego chcieli\u015bcie! Po kr\u00f3tkiej, acz intensywnej ankiecie przeprowadzonej na Instagramie zdecydowali\u015bcie \u2013 kolejnym tematem, kt\u00f3ry wezm\u0119 na tapet, b\u0119dzie czeska scena polityczna. Inspiracja na ten wpis jest do\u015b\u0107 prosta. W Czechach ju\u017c wkr\u00f3tce wybory do parlamentu. Spaceruj\u0105c po ulicach Brna, a tak\u017ce wyje\u017cd\u017caj\u0105c na okoliczne wioseczki, nie spos\u00f3b tego nie spostrzec. Ostatnio zdarzy\u0142o mi si\u0119 ju\u017c nawet trafi\u0107 na wiec polityczny koalicji SPOLU, na kt\u00f3rym jeden z polityk\u00f3w parodiowa\u0142 premiera Babi\u0161a. My\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce to idealny moment, aby troch\u0119 pogada\u0107 o czeskiej scenie politycznej.<\/p>\n\n\n\n
Uwaga: to nie jest pierwszy wpis w tej tematyce na blogu. Je\u015bli ciekawi Was podsumowanie poprzednich wybor\u00f3w parlamentarnych w Czechach, przeczytajcie ten wpis: Czeski film w polityce<\/a>, natomiast je\u015bli chcecie poczyta\u0107 o kilku politycznych aferkach z pierwszej po\u0142owy tego roku, zajrzyjcie tutaj: Czy w Czechach jest normalniej<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Nadchodz\u0105 kolejne wybory i s\u0105dz\u0119, \u017ce to ca\u0142kiem niez\u0142a wym\u00f3wka, aby do temat\u00f3w politycznych wr\u00f3ci\u0107. Dla tych, kt\u00f3rzy nie czytali poprzednich wpis\u00f3w, kr\u00f3tkie podsumowanie: Czechy s\u0105 demokracj\u0105 parlamentarn\u0105; parlament dzieli si\u0119 na dwie izby \u2013 nisk\u0105 (200 pos\u0142\u00f3w) i wysok\u0105 (81 senator\u00f3w). Wybory parlamentarne odbywaj\u0105 si\u0119 co 4 lata (z t\u0105 uwag\u0105, \u017ce wybory do Senatu w trzech turach co 2 lata, czyli nigdy nie jest on wybierany na raz \u2013 s\u0105dz\u0119, \u017ce to niez\u0142y mechanizm obronny przeciw przej\u0119ciu pe\u0142nej w\u0142adzy przez jedn\u0105 parti\u0119, kt\u00f3ra akurat w danym roku jest u szczytu popularno\u015bci). Prezydenta Republiki (kt\u00f3rego funkcje s\u0105 do\u015b\u0107 podobne do polskiego) w g\u0142osowaniu powszechnym Czesi wybieraj\u0105 co 5 lat; przed 2013 r. robi\u0142 to czeski parlament na wsp\u00f3lnym posiedzeniu Senatu i Sn\u011bmovny.<\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tek warto wspomnie\u0107, \u017ce ca\u0142\u0105 t\u0119 kadencj\u0119 rz\u0105dzi\u0142 niepodzielnie pan Babi\u0161. Andrej Babi\u0161, S\u0142owak z pochodzenia i tw\u00f3rca partii ANO, kt\u00f3ra do wybor\u00f3w cztery lata temu sz\u0142a z has\u0142ami odnowy pa\u0144stwa, ukr\u00f3cenia korupcji i uzdrowienia systemu politycznego, jest potentatem na czeskim rynku \u017cywno\u015bci oraz medialnym (jest w\u0142a\u015bcicielem m.in. gazet Mlad\u00e1 fronta Dnes i Lidov\u00e9 nowiny, i portal\u00f3w iDnes i Lidovky.cz). Mijaj\u0105ca kadencja nie by\u0142a jednak us\u0142ana r\u00f3\u017cami, poniewa\u017c po zaprzysi\u0119\u017ceniu na jesieni 2017 r., ju\u017c na pocz\u0105tku 2018 r. Sn\u011bmovna nie udzieli\u0142a rz\u0105dowi Babi\u0161a wotum zaufania w zwi\u0105zku z konfliktem interes\u00f3w premiera*.<\/p>\n\n\n\n * Uwaga: w 2016 r. socjaldemokratyczny rz\u0105d Bohuslava Sobotki (w kt\u00f3rym Babi\u0161 by\u0142 koalicyjnym ministrem finans\u00f3w) uchwali\u0142 prawo zakazuj\u0105ce cz\u0142onkom rz\u0105du posiadania medi\u00f3w oraz przyjmowania przez ich firmy dotacji pa\u0144stwowych i zam\u00f3wie\u0144 publicznych. Na tym tle Babi\u0161 opu\u015bci\u0142 rz\u0105dow\u0105 koalicj\u0119; wkr\u00f3tce potem przedstawiono mu zarzuty defraudacji funduszy unijnych. W tym samym miesi\u0105cu wygra\u0142 wybory.<\/p>\n\n\n\n Babi\u0161 dokona\u0142 jednak przegrupowania i w ko\u0144cu, po kilku miesi\u0105cach utworzy\u0142 mniejszo\u015bciowy rz\u0105d koalicyjny z czesk\u0105 socjaldemokracj\u0105 (\u010cSSD), przy poparciu komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy obiecali wsparcie w kluczowych g\u0142osowaniach. W mi\u0119dzyczasie premier przegra\u0142 proces przeciw s\u0142owackim historykom, kt\u00f3rych pozwa\u0142 o pom\u00f3wienie w zwi\u0105zku z jego historyczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z czechos\u0142owackim STB, a europejski audyt wykaza\u0142, \u017ce konflikt interes\u00f3w, o kt\u00f3ry premier by\u0142\/jest oskar\u017cany, faktycznie ma miejsce. Babi\u0161 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 zbagatelizowa\u0142; inne zdanie na ten temat mia\u0142o ok. 300 tys. ludzi, kt\u00f3rzy w listopadzie 2019 r. w Pradze demonstrowali swoje niezadowolenie z babi\u0161owego premierowania.<\/p>\n\n\n\n Potem przysz\u0142a pandemia \u2013 rz\u0105d pierwsz\u0105 fal\u0119 przeszed\u0142 relatywnie dobrze, szybko wprowadzono \u015brodki zaradcze, ruszy\u0142a czeska tarcza pomocy. I kiedy wszystkim wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ta historia w Czechach zako\u0144czy si\u0119 wyj\u0105tkowo dobrze, nast\u0105pi\u0142o ca\u0142kowite zniesienie restrykcji i\u2026 przysz\u0142a druga fala \u2013 tak ci\u0119\u017cka, \u017ce w pewnym momencie o Czechach m\u00f3wiono jako o najgorzej radz\u0105cym sobie z pandemi\u0105 kraju na \u015bwiecie. Sytuacja z biegiem czasu zosta\u0142a opanowana, mimo \u017ce na stanowisku ministra ochrony zdrowia kr\u0119ci\u0142a si\u0119 weso\u0142a karuzela dymisji (4 zmiany w ci\u0105gu 1,5 roku; 4 ministr\u00f3w, w tym jeden 2 dwukrotnie powo\u0142any na stanowisko).<\/p>\n\n\n\n To tak w bardzo telegraficznym skr\u00f3cie \u2013 ostatnia kadencja. Mam nadziej\u0119, \u017ce u\u0142atwi Wam zrozumienie kontekstu tegorocznej kampanii. Przejd\u017amy wi\u0119c do prezentacji partii startuj\u0105cych w wyborach do parlamentu. Chyba nie b\u0119dzie nieprawdziwym stwierdzenie, \u017ce rok 2021 to rok koalicji wyborczych \u2013 bo w tym wy\u015bcigu wyborczym mamy je a\u017c dwie. Ale zacznijmy od pocz\u0105tku stawki, czyli\u2026<\/p>\n\n\n\n ANO, inaczej Akce nespokojen\u00fdch ob\u010dan\u016f (Akcja niezadowolonych obywateli), a na jej czele niczym niezra\u017cony premier Babi\u0161. O Babi\u0161owi mo\u017cna powiedzie\u0107 wiele (patrz wy\u017cej), ale na pewno nie, \u017ce jest bezbarwn\u0105 postaci\u0105 (opr\u00f3cz historii wymienionych powy\u017cej obecny premier na koncie tak\u017ce histori\u0119 z porwaniem w\u0142asnego syna na Ukrain\u0119 w celu uniemo\u017cliwienia mu przedstawienia swojej wersji afery \u010cap\u00ed hn\u00edzdo<\/a>…Tak, nie przecierajcie oczu. Wi\u0119cej poczyta\u0107 mo\u017cna tutaj<\/a>). Tego samego chyba nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o wielu jego kolegach i kole\u017cankach z partii, bo tych zbyt wielu\u2026 nie wida\u0107. No mo\u017ce poza powracaj\u0105cym ministrem zdrowia, panem Vojt\u011bchem, kt\u00f3ry opr\u00f3cz zami\u0142owania do \u015bpiewania i ciekawych koncepcji fryzjerskich, kocha\u0107 musi chyba tak\u017ce swoj\u0105 prac\u0119, bo powr\u00f3ci\u0142 na stanowisko, aby ratowa\u0107 premiera w opa\u0142ach. ANO w swoim programie podkre\u015bla ch\u0119\u0107 obrony czeskich interes\u00f3w (w ramach czeskiego przewodnictwa UE, kt\u00f3re ju\u017c niebawem), straszy troch\u0119 euro i uchod\u017acami, obiecuje podwy\u017cki emerytur i budowanie mieszka\u0144. Do tego wszystkiego promuje ekologi\u0119, ale tak\u0105 \u201erozumn\u0105, nie ideologiczn\u0105\u201d, czyt. bez rezygnacji z gazu i atomu. ANO aktualnie (stan na po\u0142ow\u0119 wrze\u015bnia) jest na pierwszym miejscu w przedwyborczych sonda\u017cach.<\/p>\n\n\n\n Pirati+STAN to pierwsza ze wspomnianych koalicji wyborczych, kt\u00f3ra aktualnie zajmuje drugie miejsce w sonda\u017cach, zrzeszaj\u0105ca parti\u0119 Pirat\u00f3w, czyli centrolewicowe i proeuropejskie ugrupowanie oraz STAN, czyli ugrupowanie polityk\u00f3w miejskich i lokalnych. STAN ju\u017c wcze\u015bniej romansowa\u0142 z TOP 09, z kt\u00f3rym jednak w ko\u0144cu si\u0119 rozstali; w ramach walki z niekorzystnymi dla ma\u0142ych partii progami wyborczymi STAN znalaz\u0142o swego koalicjanta w ramionach Pirat\u00f3w. Program koalicji to nowoczesne i aktywne w UE pa\u0144stwo, kt\u00f3re dba o swoje interesy (np. proponuj\u0105c podatki dla technologicznych gigant\u00f3w). Piraci swego czasu ws\u0142awili si\u0119 ch\u0119ci\u0105 zalegalizowania handlu marihuan\u0105 i cz\u0119sto z tym do teraz s\u0105 kojarzeni; dzi\u015b staraj\u0105 si\u0119 jawi\u0107 jako partia odpowiedzialnie patrz\u0105ca w przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n SPOLU to koalicja KDU-\u010cSL (chadecy), ODS (umiarkowana prawica; z tej partii wywodzi si\u0119 Vaclav Klaus) i TOP 09 (liberalna proeuropejska prawica). Koalicja stawia przede wszystkim na porz\u0105dek w finansach, m.in. proponuj\u0105c hamulec podatkowy i reform\u0119 emerytaln\u0105 (minimalna emerytura + dodatki), ochron\u0119 wody w ramach dzia\u0142a\u0144 ekologicznych (Czechy mierz\u0105 si\u0119 z powa\u017cnym problemem suszy), atom (nie chc\u0105 z niego rezygnowa\u0107), a tak\u017ce chc\u0105c u\u0142atwi\u0107 i potani\u0107 budowanie nieruchomo\u015bci pod mieszkania. Podkre\u015blaj\u0105 tak\u017ce wag\u0119 cz\u0142onkostwa w UE i NATO i planuj\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 wydawanie 2% PKB na obronno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Na czwartym miejscu plasuje si\u0119 skrajnie prawicowa SPD, czyli partia Tomia Okamury. Je\u015bli nazwisko tw\u00f3rcy i g\u0142\u00f3wnego polityka SPD, pana Okamury, wydaje Wam si\u0119 ma\u0142o czeskie jak na czeskiego nacjonalist\u0119 \u2013 c\u00f3\u017c, Wasze zdziwienie jest uzasadnione. Okamura nie urodzi\u0142 si\u0119 w Czechach, to syn z mieszanego czesko-japo\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ry ws\u0142awi\u0142 si\u0119 ju\u017c tym, \u017ce innych (czyt. cudzoziemc\u00f3w) nie lubi. Idzie do wybor\u00f3w z jasno okre\u015blonymi (i jak\u017ce przewidywalnymi) has\u0142ami: stop ograniczeniom antycovidowym, ochrona przed uchod\u017acami, walka z obcymi i ochrona Czech\u00f3w. Troch\u0119 to wygl\u0105da tak, jakby SPD chwyta\u0142o si\u0119 tego, co aktualnie jest najbardziej no\u015bn\u0105 antysystemow\u0105 lub ksenofobiczn\u0105 teori\u0105 spiskow\u0105 i na jej podstawie tworzy\u0142o kampani\u0119. Nie inaczej jest tym razem \u2013 i jak wida\u0107, ok. 10% spo\u0142ecze\u0144stwa nadal w to wierzy.<\/p>\n\n\n\n Kolejne partie nie przekraczaj\u0105 w sonda\u017cach progu 10%. Najwa\u017cniejsza z nich to prawdopodobnie socjaldemokracja (\u010cSSD), jedna z najstarszych partii w og\u00f3le (rok za\u0142o\u017cenia: 1878 r., z przerw\u0105 na komunizm, rzecz jasna), kt\u00f3ra zapisa\u0142a si\u0119 ju\u017c w historii po upadku komunizmu jako partia rz\u0105dz\u0105ca (II miejsce w wyborach w 1996 i I w 1998 r. i 2002 r.; p\u00f3\u017aniej w rz\u0105dzie jako partia koalicyjna). To z tej partii pochodzi m.in. Milo\u0161 Zeman i Bohuslav Sobotka (obaj byli premierzy) i Jan Ham\u00e1\u010dek, dzi\u015b znany minister w rz\u0105dzie Babi\u0161a. W swoim programie partia stawia na sprawiedliwe rozdzielenie wydatk\u00f3w zwi\u0105zanych z pandemi\u0105 (czyli przede wszystkim zap\u0142aci\u0107 maj\u0105 miliarderzy \u2013 czy\u017cby lekki przytyk do premiera Babi\u0161a?), wzrost p\u0142ac (nie do ko\u0144ca wiem, jak to chc\u0105 spowodowa\u0107), s\u0105 te\u017c przeciw prywatyzacji ochrony zdrowia i szkolnictwa.<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 parti\u0105, kt\u00f3ra w sonda\u017cach cieszy si\u0119 stosunkowo wysokim poparciem, jest P\u0159\u00edsaha \u2013 ob\u010dansk\u00e9 hnut\u00ed Roberta \u0160lachty (tak, Czesi maj\u0105 dar do wymy\u015blania chwytliwych nazw partii). To ugrupowanie bardzo \u015bwie\u017ce, zarejestrowane dopiero w kwietniu tego roku. Jego tw\u00f3rc\u0105 jest by\u0142y policjant (wcze\u015bniej zajmowa\u0142 si\u0119 rozpracowywaniem mafii), dzi\u015b sponsoruje go m.in. \u015bwiadek\/oskar\u017cony w sprawie o pranie brudnych pieni\u0119dzy pan Kubisek. Ostatnie trzy partie, kt\u00f3re prawdopodobnie dostan\u0105 si\u0119 do parlamentu to komuni\u015bci (tak, ci, kt\u00f3rzy nadal nie odci\u0119li si\u0119 od komunizmu i nadal uwielbiaj\u0105 Rosj\u0119; ciesz\u0105 si\u0119 ca\u0142ymi 8% poparcia), Zieloni (tutaj program skupiony przede wszystkim na ochronie \u015brodowiska naturalnego) oraz Trikolora (czyli inna wersja SPD).<\/p>\n\n\n\n Wybory w Czechach odb\u0119d\u0105 si\u0119 8-9 pa\u017adziernika \u2013 jak zawsze lokale wyborcze otworz\u0105 si\u0119 w pi\u0105tek o 14 i z przerw\u0105 na noc zamkn\u0105 si\u0119 w sobot\u0119 o 14. Wyniki poznamy zapewne kilka godzin po ich zamkni\u0119ciu. Warto odnotowa\u0107, \u017ce wszyscy obywatele na kilkana\u015bcie dni przed wyborami otrzymaj\u0105 listy partii startuj\u0105cych wraz z kandydatami, dzi\u0119ki czemu b\u0119d\u0105 mogli si\u0119 zapozna\u0107 z r\u00f3\u017cnymi opcjami. A wierzcie mi, \u017ce partii politycznych w Czechach nie brakuje \u2013 bywaj\u0105 na nich takie kwiatki, jak np. mi\u0142o\u015bnicy czasopisma, przyjaciele zwierz\u0105t albo obro\u0144cy piwa. Jak wida\u0107, niez\u0142y cyrk. Co z tego wyniknie, przekonamy si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku pa\u017adziernika.<\/p>\n\n\n\n Ciao!<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dziwne przypadki premiera Babi\u0161a<\/h2>\n\n\n\n
Czechy a pandemia<\/h2>\n\n\n\n
ANO, czyli niezadowoleni obywatele<\/h2>\n\n\n\n
Piraci i wszyscy inni<\/h2>\n\n\n\n
Faszy\u015bci, komuni\u015bci i sp\u00f3\u0142ka oraz \u010cSSD<\/h2>\n\n\n\n
Przystawki i co z tego wyniknie<\/h2>\n\n\n\n