Tymczasem diabe\u0142 skrywa si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142ach<\/em>, jak to m\u00f3wi\u0105, a ka\u017cde z tych zjawisk ma swoje uzasadnienie. Dawne \u201e\u00f3\u201d kiedy\u015b oznacza\u0142o iloczas, czyli d\u0142ugo\u015b\u0107 wypowiadania g\u0142oski i brzmia\u0142o inaczej ni\u017c \u201eu\u201d \u2013 z czasem jednak wymowa \u201e\u00f3\u201d si\u0119 zamyka\u0142a a\u017c do zr\u00f3wnania z \u201eu\u201d. Do dzi\u015b jednak w niekt\u00f3rych gwarach t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 s\u0142ycha\u0107 (podobno np. w piosenkach zespo\u0142u GolecuOrkiestra). W angielskim czasy pomagaj\u0105 wyrazi\u0107 to, co my wyra\u017camy r\u00f3\u017cnymi dodatkowymi s\u0142owami, np. gdy chcemy podkre\u015bli\u0107, \u017ce to do\u015bwiadczenie ca\u0142ego \u017cycia, albo \u017ce kto\u015b ju\u017c nie \u017cyje. To po prostu dodatkowe no\u015bniki informacji, kt\u00f3rych w polskim nie przekazuje si\u0119 za pomoc\u0105 wybranego czasu. Natomiast hiszpa\u0144ski tryb subjuntivo<\/em> s\u0142u\u017cy do podkre\u015blenia stosunku m\u00f3wi\u0105cego do przekazywanej informacji \u2013 i tego w polskim te\u017c za bardzo nie u\u015bwiadczymy. Tego typu niespodzianki istniej\u0105 w wielu j\u0119zykach i ca\u0142y fun<\/em> ich nauki polega w\u0142a\u015bnie na odkrywaniu takich smaczk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W czeskim te\u017c ich nie brakuje. Ju\u017c nie m\u00f3wi\u0119 o trudno\u015bciach w wymowie \u201e\u0159\u201d (g\u0142oska nie wyst\u0119puje w j\u0119zyku polskim, to co\u015b zbli\u017conego do \u201erz\u201d, ale bardziej d\u017awi\u0119czne)<\/a> \u2013 kto uczy si\u0119 czeskiego, ten wie. Ale pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce inne ciekawostki, a jedn\u0105 z nich jest s\u0142ynna \u017ce\u0144ska ko\u0144c\u00f3wka \u201eov\u00e1\u201d. To ko\u0144c\u00f3wka, kt\u00f3r\u0105, wed\u0142ug zasad j\u0119zyka czeskiego, dodaje si\u0119 do \u017ce\u0144skich nazwisk \u2013 bez wzgl\u0119du na to, sk\u0105d dana kobieta pochodzi. Tak wi\u0119c je\u015bli pan Nov\u00e1k ma c\u00f3rk\u0119 lub \u017con\u0119, b\u0119dzie si\u0119 ona nazywa\u0142a Nov\u00e1kov\u00e1; je\u015bli \u017con\u0119 ma pan Blan\u00edk, b\u0119dzie si\u0119 ona nazywa\u0142a Blan\u00edkov\u00e1, i tak dalej. Czesi si\u0119 tutaj jednak nie zatrzymuj\u0105 \u2013 podobnie nazywaj\u0105 tak\u017ce kobiety-cudzoziemki, a wi\u0119c, przyk\u0142adowo, gdy do Czech przyjecha\u0142 z wizyt\u0105 ameryka\u0144ski prezydent, jego ma\u0142\u017conk\u0119 nazywali Michelle Obamov\u0105; gdy koncertowa\u0142a nad We\u0142taw\u0105 Tina Turner \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 (je\u015bli nie wszystkie) media pisa\u0142y o wyst\u0119pach Tiny Turnerovej. Brzmi to, przyznajmy, do\u015b\u0107 osobliwie, cho\u0107 niekt\u00f3rym mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 zabawne.<\/p>\n\n\n\n Sprawa \u017ce\u0144skich ko\u0144c\u00f3wek nazwisk obi\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 szerokim echem w czeskich mediach<\/a> jaki\u015b czas temu, gdy czeski rz\u0105d przeprowadza\u0142 aktualizacj\u0119 prawa dotycz\u0105cego matriky, <\/em>czyli ksi\u0119gi stanu cywilnego. Mi\u0119dzy zaproponowanymi zmianami znalaz\u0142a si\u0119 propozycja uwolnienia kwestii dodawania ko\u0144c\u00f3wki \u201eov\u00e1\u201d do nazwisk kobiet. W kraju rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja \u2013 czy obowi\u0105zkowe dodawanie tej\u017ce ko\u0144c\u00f3wki do kobiecych nazwisk powinno by\u0107 utrzymane? Czy mo\u017cemy pozostawi\u0107 t\u0119 kwesti\u0119 do decyzji kobiety?\u2026 Wy\u0142oni\u0142y si\u0119 dwa obozy, z kt\u00f3rych jedni podnosili argumenty za wprowadzeniem zmiany i uwolnieniem tej kwestii: to przecie\u017c kwestia osobista, dajmy ludziom wyb\u00f3r. Wspierali si\u0119 do\u015b\u0107 logiczn\u0105 argumentacj\u0105: je\u015bli np. cudzoziemka wyjdzie za Czecha, kt\u00f3ra postanowi zachowa\u0107 swe nazwisko panie\u0144skie, czeski urz\u0105d automatycznie zmieni jej oryginalne, zagraniczne nazwisko i doda \u201eov\u00e1\u201d (oczywi\u015bcie, o ile to b\u0119dzie mo\u017cliwe). Gdyby po kilkunastu latach w kraju swego urodzenia odziedziczy\u0142a maj\u0105tek, dajmy na to \u2013 dom, musia\u0142aby zatrudni\u0107 specjalist\u0119-j\u0119zykoznawc\u0119, aby otrzyma\u0107 opini\u0119, \u017ce jej nowe \u201epoczeszczone\u201d nazwisko w istocie jest tylko czesk\u0105 wersj\u0105 jej oryginalnego nazwiska, a ona to faktycznie ona, osoba uprawniona do otrzymania maj\u0105tku. Innymi argumentami by\u0142o to, \u017ce poza Republik\u0105 Czesk\u0105 ko\u0144c\u00f3wka \u201eov\u00e1\u201d bywa do\u015b\u0107 myl\u0105ca (np. dla zrozumienia, \u017ce w istocie chodzi o to samo nazwisko, kt\u00f3re nosi m\u0119ska cz\u0119\u015b\u0107 rodziny, ale w dw\u00f3ch formach) lub \u017ce automatycznie zdradza pochodzenie. Ostatecznym argumentem by\u0142o to, \u017ce przecie\u017c kobiety maj\u0105 woln\u0105 wol\u0119 i nie nale\u017cy im tego wyboru odbiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n Przeciwnicy zmiany wskazywali, \u017ce odmiana nazwisk nale\u017cy do czeskiej tradycji, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy kultywowa\u0107. Dodatkowo podkre\u015blano, \u017ce dzi\u0119ki niemu \u0142atwiej jest rozr\u00f3\u017cni\u0107 podmiot zdania, np. w zdaniu Nov\u00e1kov\u00e1<\/em> porazila Blan\u00edkovou<\/em> (zamiast Nov\u00e1<\/em><\/em>k pozrazila Blan\u00ed<\/em><\/em>k), a u\u017cywanie m\u0119skich form nazwisk wprowadzi\u0142oby zam\u0119t i konieczno\u015b\u0107 dodawania kontekstu do zda\u0144, kt\u00f3re normalnie by\u0142yby ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e same w sobie. Prawo zmiany ostatecznie nie przesz\u0142o \u2013 rz\u0105d wyrazi\u0142 pogl\u0105d, \u017ce zmiany by\u0107 mo\u017ce faktycznie w przysz\u0142o\u015bci zostan\u0105 wprowadzone, ale nie nadszed\u0142 jeszcze na nie w\u0142a\u015bciwy moment. Jakie wi\u0119c mo\u017cliwo\u015bci maj\u0105 dzisiaj kobiety, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 w Republice Czeskiej?<\/p>\n\n\n\n Nazwiska Czeszek wed\u0142ug regu\u0142y odmienia si\u0119 zawsze, czyli w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w do ich nazwisk doda si\u0119 ko\u0144c\u00f3wk\u0119 \u201eov\u00e1\u201d. I tak: \u017cona Burs\u00edka stanie si\u0119 Burs\u00edkov\u0105, \u017cona Tesa\u0159a \u2013 Tesa\u0159ov\u0105, \u017cona Pet\u0159\u00edka \u2013 Pet\u0159\u00edkov\u0105, itp. W momencie zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa w Republice Czeskiej kobiety mog\u0105 jednak przyj\u0105\u0107 m\u0119sk\u0105 form\u0119 nazwiska \u2013 lub pozostawi\u0107 w\u0142asn\u0105, je\u015bli np. pochodz\u0105 z zagranicy \u2013 je\u015bli: a. s\u0105 cudzoziemkami, b. wychodz\u0105 za m\u0105\u017c za cudzoziemca, c. s\u0105 czeskimi obywatelkami, ale maj\u0105 inn\u0105 ni\u017c czeska narodowo\u015b\u0107, d. planuj\u0105 d\u0142ugi pobyt\/maj\u0105 sta\u0142y pobyt zagranic\u0105 (czyta\u0142am, \u017ce w tym przypadku musz\u0105 przedstawi\u0107 na to dow\u00f3d, ale nie wiem, czy taka praktyka faktycznie obowi\u0105zuje).<\/p>\n\n\n\n W efekcie Czeszki, kt\u00f3re nie chc\u0105 w nazwisku ko\u0144c\u00f3wki \u201eov\u00e1\u201d, udaj\u0105, \u017ce nale\u017c\u0105 do innej grupy narodowo\u015bciowej (kt\u00f3rej nikt potem ju\u017c nie sprawdza) lub \u017ce wybieraj\u0105 si\u0119 zagranic\u0119. Trend rezygnacji z ko\u0144c\u00f3wki \u201eov\u00e1\u201d przybiera na sile, ale jest zdecydowanie nowy i na razie daleko mu do popularno\u015bci. Z moich obserwacji wynika, \u017ce niewielu kobietom wydaje si\u0119 to kwesti\u0105 godn\u0105 uwagi.<\/p>\n\n\n\n Co o tym wszystkim my\u015bl\u0119? Walcz\u0105 we mnie dwa stanowiska. Z jednej strony \u2013 pozw\u00f3lmy Czechom \u017cy\u0107 po swojemu. Istniej\u0105 te\u017c inne kraje, kt\u00f3re z automatu dodaj\u0105 do nazwisk \u201etypowe\u201d dla swego j\u0119zyka ko\u0144c\u00f3wki (np. Litwa; co ciekawe, ta praktyka cz\u0119sto budzi oburzenie mieszkaj\u0105cych tam Polak\u00f3w). Z drugiej \u2013 mam jednak sporo zastrze\u017ce\u0144, zw\u0142aszcza jako kobieta, kt\u00f3ra w Republice Czeskiej mieszka. Wydaje mi si\u0119 nieodpowiednie, aby urz\u0105d odg\u00f3rnie m\u00f3g\u0142 decydowa\u0107 o formie mojego nazwiska. Zdecydowanie bardziej opowiadam si\u0119 po stronie wolnego wyboru. Argument o praktyczno\u015bci \u201eovej\u201d r\u00f3wnie\u017c mnie nie przekonuje \u2013 przecie\u017c w Polsce radzimy sobie bez tej\u017ce ko\u0144c\u00f3wki doskonale, bo kontekst wypowiedzi zazwyczaj jasno wskazuje na znaczenie zdania. Co wi\u0119cej, w kontek\u015bcie kraju, kt\u00f3ry nadal jest zdecydowanie patriarchalny (a za taki Czechy mimo wszystko uwa\u017cam), i samego kontekstu ko\u0144c\u00f3wki \u201eov\u00e1\u201d \u2013 nie wyobra\u017cam sobie chcie\u0107 doda\u0107 j\u0105 do swojego nazwiska.<\/p>\n\n\n\n W mojej opinii ju\u017c samo porzucanie w\u0142asnego nazwiska (z kt\u00f3rym si\u0119 wychowa\u0142am i kt\u00f3re stanowi cz\u0119\u015b\u0107 mojej to\u017csamo\u015bci, zw\u0142aszcza na emigracji) na rzecz nazwiska m\u0119\u017ca w imi\u0119 tradycji, kt\u00f3ra od wiek\u00f3w kobiety sprowadza do roli przedmiotu, jest wyborem kontrowersyjnym. Ko\u0144c\u00f3wka \u201eov\u00e1\u201d jakby dodaje oliwy do ognia, \u201eowa\u201d to przecie\u017c okre\u015blenie, kt\u00f3re kiedy\u015b wskazywa\u0142o na przynale\u017cenie do kogo\u015b. Pami\u0119tacie okre\u015blenia typu \u201epani doktorowa\u201d albo \u201epani genera\u0142owa\u201d? Przypomina mi to sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej kobiety definiowa\u0142y si\u0119 przez pozycj\u0119 swojego m\u0119\u017ca \u2013 a nie w\u0142asn\u0105, bo w oczach spo\u0142ecze\u0144stwa tej po prostu nie mia\u0142y. Je\u015bli wi\u0119c przyjdzie mi kiedy\u015b wybra\u0107 si\u0119 do czeskiego urz\u0119du, aby powiadomi\u0107 czeskie pa\u0144stwo o zawarciu zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego z Czechem, raczej na pewno pozostan\u0119 przy w\u0142asnym nazwisku. I o ile prawo pozwoli, postaram si\u0119 tak\u017ce, aby nosi\u0142y je moje dzieci (cho\u0107by w postaci nazwiska podw\u00f3jnego).<\/p>\n\n\n\n A co Wy o tym s\u0105dzicie?<\/p>\n\n\n\n M.<\/p>\n\n\n\n PS Je\u015bli lubicie tematy oko\u0142oj\u0119zykowe i oko\u0142oczeskie, polecam Wam trzy inne artyku\u0142y w tym temacie: 1. Jak si\u0119 uczy\u0107 j\u0119zyka <\/a>obcego<\/a>, 2. jak si\u0119 uczy\u0107 j\u0119zyka <\/a>czeskiego <\/a>oraz 3. historia j\u0119zyka czeskiego<\/a>. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"![\"D\u011bvi\u010dky\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/19.png\")
<\/figure>\n\n\n\nCzeska \u201eov\u00e1\u201d, czyli ko\u015b\u0107 niezgody<\/h2>\n\n\n\n
Czeski sp\u00f3r o \u201eov\u0105\u201d<\/h2>\n\n\n\n
![\"Szumawa\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5.png\")
<\/figure>\n\n\n\nCzeska rzeczywisto\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/czerwonawalizka.com\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/11-1.png\")
<\/figure>\n\n\n\nZ perspektywy kobiety<\/h2>\n\n\n\n