{"id":3149,"date":"2020-10-18T12:00:46","date_gmt":"2020-10-18T10:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=3149"},"modified":"2024-11-15T23:09:23","modified_gmt":"2024-11-15T22:09:23","slug":"czeskie-wspanialosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2020\/10\/18\/czeskie-wspanialosci\/","title":{"rendered":"Czeskie wspania\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Niedawno temu postanowi\u0142am spisa\u0107 to, w czym Czesi wzbudzaj\u0105 m\u00f3j podziw, zadziwienie i mo\u017ce troch\u0119 zazdro\u015b\u0107. Opr\u00f3cz tych do\u015b\u0107 oczywistych rzeczy, jakimi s\u0105 opieka zdrowotna, czy stosunkowo racjonalne podej\u015bcie w\u0142adzy do ludzi, rzecz jasna. Chodzi\u0142o mi o takie ma\u0142e rzeczy, mikrozachwyty<\/em>, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie troch\u0119 zabawne i wywo\u0142uj\u0105 u\u015bmiech na twarzy, ale raczej nie s\u0105 znane szerokiej publiczno\u015bci. To te\u017c troch\u0119 spos\u00f3b na oderwanie si\u0119 od coraz sm\u0119tniejszej rzeczywisto\u015bci i przywo\u0142anie mi\u0142ych, dla wielu z Was pewnie wakacyjnych, wspomnie\u0144. No to co? Ruszamy do Czech! Oto przede Wami siedem czeskich wspania\u0142o\u015bci, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej prawdopodobnie nie s\u0142yszeli\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Czeskie mapy<\/h2>\n\n\n\n

Na pierwszy ogie\u0144 idzie co\u015b, co by\u0107 mo\u017ce jako tury\u015bci ju\u017c znacie, a je\u015bli nie \u2013 to koniecznie czytajcie dalej. Bo Czesi s\u0105 troch\u0119 jak Zosia samosia, troch\u0119 na \u015bwiat zamkni\u0119ci, co czasem troch\u0119 wyprowadza mnie z r\u00f3wnowagi, ale czasem ma tak\u017ce zaskakuj\u0105ce rezultaty. To w\u0142a\u015bnie taki przypadek \u2013 Czesi maj\u0105 bowiem takie troch\u0119 \u201ew\u0142asne\u201d internety. Wiadomo, ka\u017cdy kraj ma swoj\u0105 ba\u0144k\u0119 internetow\u0105, ale jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 korzysta z infrastruktury ameryka\u0144skiej (google, youtube, google maps, itp.). A Czesi nie. To znaczy, nie tylko; wiadomo, \u017ce google popularny jest wsz\u0119dzie, nie mniej to jeden z nielicznych europejskich kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych ameryka\u0144ski gigant ma konkurencj\u0119 w postaci lokalnych portali internetowych: seznam.cz, stream.cz i\u2026 mapy.cz. I to w\u0142a\u015bnie chcia\u0142am Wam poleci\u0107 \u2013 mapy.cz to wspania\u0142e narz\u0119dzie, kt\u00f3re sprawdza si\u0119 szczeg\u00f3lnie dobrze na szlaku turystycznym, np. w g\u00f3rach. S\u0105 one wyposa\u017cone nie tylko w nawigacj\u0119 (to chyba akurat najs\u0142abszy element), ale potrafi\u0105 tak\u017ce uk\u0142ada\u0107 wycieczki, np. rowerowe (ale tak\u017ce piesze albo kajakowe) albo tworzy\u0107 w\u0142asne trasy i poleca\u0107 punkty do odwiedzenia. Na mapach.cz mo\u017cecie tak\u017ce poogl\u0105da\u0107 r\u00f3\u017cne propozycje ciekawych miejsc, zaznaczone na mapach, albo\u2026 podpowiedzi samego Vyletaka*<\/em>, kt\u00f3ry zje\u017cd\u017ca Republik\u0119 wzd\u0142u\u017c i wszerz i co tydzie\u0144 dzieli si\u0119 materia\u0142ami z wycieczek na swoim kanale na Streamie.cz oraz w\u0142a\u015bnie na mapach. Poogl\u0105dajcie, \u015bci\u0105gnijcie sobie apk\u0119 i zobaczcie sami, jakie to fajne narz\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

\"czeski<\/figure>\n\n\n\n

Czeskie zamki, pa\u0142ace i… wie\u017ce widokowe<\/h2>\n\n\n\n

Skoro jeste\u015bmy ju\u017c przy turystyce, to nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch aspektach, w kt\u00f3rych Republika Czeska jest pot\u0119g\u0105. Czechy to po pierwsze zamki i pa\u0142ace \u2013 maj\u0105 ich, wg r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, oko\u0142o 2 tysi\u0119cy! Oczywi\u015bcie definicja, a co za tym idzie, liczba, zamk\u00f3w, pa\u0142ac\u00f3w czy twierdz oraz ich ruin troch\u0119 si\u0119 r\u00f3\u017cni (poni\u017cej znajdziecie kilka ciekawych stronek czeskich ze statystykami i spisami oraz arcyinteresuj\u0105c\u0105 mapk\u0119 zamk\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w w RC). Je\u015bli wi\u0119c przeliczy\u0107 liczb\u0119 obiekt\u00f3w zamkowych, pa\u0142acowych i twierdzowych na kilometr, to wychodzi, \u017ce w Czechach znajdziecie jeden na nieca\u0142e 40 km2<\/sup>. Szale\u0144stwo! A jakby Wam by\u0142o ma\u0142o, to b\u0119d\u0105c ju\u017c w temacie turystyki, nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o innym aspekcie, w kt\u00f3rych Czesi wymiataj\u0105, a to\u2026 wie\u017ce widokowe. Owszem. Kiedy\u015b z Lubym dyskutowali\u015bmy na temat, w czym nasze wspania\u0142e ojczyzny s\u0105 pot\u0119gami (ja lecia\u0142am jakimi\u015b wznios\u0142ymi tematami, potem przypomnia\u0142o mi si\u0119 o jab\u0142kach, mi\u0119sie, jedzeniu i takich tam przyziemnych sprawach), no i dowiedzia\u0142am si\u0119 \u2013 Czesi to pono\u0107 mekka wie\u017c widokowych. I rzeczywi\u015bcie, w wi\u0119kszo\u015bci rozm\u00f3w na tematy turystyczne z czeskimi znajomymi pojawia si\u0119 w\u0105tek wie\u017cy widokowej. Osobi\u015bcie fank\u0105 nie jestem, zw\u0142aszcza, je\u015bli wej\u015bcie na g\u00f3r\u0119 wi\u0105\u017ce si\u0119 z pokonaniem setek przezroczystych albo prze\u015bwituj\u0105cych schod\u00f3w, ale niekt\u00f3rzy je kochaj\u0105 i zdecydowanie jest to cz\u0119sty cel wycieczek.<\/p>\n\n\n\n

Skalne miasta i biblioteki<\/h2>\n\n\n\n

Skalne miasta w Czechach to bardzo znany element czeskiej rzeczywisto\u015bci. Adr\u0161pach\u00a0<\/em>i Teplick\u00e9 skal\u00fd<\/em> s\u0105 u nas tak znane, \u017ce w okresach d\u0142ugich weekend\u00f3w w Polsce s\u0105 wr\u0119cz rozdeptywane przez polskich turyst\u00f3w. Czy jednak wiecie, \u017ce podobnych formacji w Czechach jest o wiele wi\u0119cej? Nie wszystkie s\u0105 oczywi\u015bcie takie same; jedne s\u0105 bardziej ukryte, inne mniej i pewnie, je\u015bli w Ardspachu ju\u017c byli\u015bcie, to jako\u015b bardzo Was nie zaskocz\u0105. Je\u015bli jednak szukacie pomys\u0142u na wycieczk\u0119 weekendow\u0105 i chcecie poby\u0107 troch\u0119 w przyrodzie, a nie macie ochoty sp\u0119dza\u0107 go w t\u0142umie, to zdecydowanie dobry trop. Inne skalne miasta s\u0105 bowiem zdecydowanie mniej popularne. Dok\u0105d jecha\u0107? Inspirujcie si\u0119 t\u0105 list\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"Porta<\/figure>\n\n\n\n

Kolejnym punktem, w kt\u00f3rym Czesi bij\u0105 reszt\u0119 \u015bwiata na g\u0142ow\u0119, to liczba bibliotek. Nie \u017cartuj\u0119. W Czechach w ka\u017cdej ma\u0142ej mie\u015bcinie najprawdopodobniej znajdziecie hospod\u0119 i\u2026 bibliotek\u0119. Czesi faktycznie czytaj\u0105 stosunkowo sporo: wg badania z 2018 r. 78% Czech\u00f3w w ci\u0105gu roku przeczyta przynajmniej jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119<\/a> (wg podobnych bada\u0144 w Polsce to ok. 39%)*; \u015brednio ka\u017cdy obywatel, kt\u00f3ry ma ponad 15 lat, rocznie przeczyta prawie 13 ksi\u0105\u017cek. Je\u015bli wi\u0119c tyle czytaj\u0105, to biblioteki na pewno si\u0119 przydadz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czeski dubbing<\/h2>\n\n\n\n

A jak rozmawiamy o kulturze, to nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o dubbingu. I teraz, uwaga, jako t\u0142umaczka audiowizualna i wielka fanka napis\u00f3w, b\u0119d\u0119 sobie plu\u0107 w brod\u0119, ale \u2013 czeski dubbing stoi na naprawd\u0119 niez\u0142ym poziomie. Nie zrozumcie mnie \u017ale, nie mam nic przeciw dubbingowi samemu w sobie; jego stworzenie to naprawd\u0119 nielada wyzwanie, a dobrze zrobiony dubbing to sztuka. To jest jednak do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona kwestia. Dubbing jest wspania\u0142y przy produkcjach dla dzieci \u2013 takie jest moje osobiste zdanie. Czesi jednak s\u0105 jak Niemcy albo Hiszpanie i dubbuj\u0105, co tylko si\u0119 da (a wi\u0119c: seriale, filmy, produkcje wielkie i ma\u0142e, po prostu wszystko). I s\u0105 z tego bardzo dumni. Ciekawi, jak to wygl\u0105da w praktyce? Je\u015bli uczycie si\u0119 czeskiego, polecam poszuka\u0107 ulubionych seriali z czesk\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105, cho\u0107by takich \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142\u201d. Osobi\u015bcie troch\u0119 mnie kosztowa\u0142o przekonanie si\u0119 do tej nieoryginalnej wersji, ale po pokonaniu wst\u0119pnej niech\u0119ci docenia si\u0119 kunszt dubbingu. Jedyny minus tego jest taki, \u017ce nie pozostaje to bez szkody dla znajomo\u015bci angielskiego w spo\u0142ecze\u0144stwie (no i cz\u0119sto traci si\u0119 jakie\u015b smaczki kulturowe z orygina\u0142u…).<\/p>\n\n\n\n

Czeskie bajki i kryszta\u0142y<\/h2>\n\n\n\n

Kolejnym punktem s\u0105 czeskie bajki. I teraz troch\u0119 zagryz\u0119 z\u0119by, bo osobi\u015bcie nie jestem ich wielk\u0105 fank\u0105. Czesi wcze\u015bniej bajek kr\u0119cili na pot\u0119g\u0119 (nadal niemal co roku pojawia si\u0119 jaka\u015b nowa); czeskie bajki to pe\u0142nometra\u017cowe filmy kostiumowe, grane przez aktor\u00f3w, zazwyczaj osadzone w jakiej\u015b nierealnej krainie pe\u0142nej ksi\u0119\u017cniczek, smok\u00f3w i rycerzy-wybawc\u00f3w. Ogl\u0105da si\u0119 je masowo w okresie Bo\u017cego Narodzenia. Pisz\u0119 o nich, bo to jedna z rzeczy, z kt\u00f3rych (mam wra\u017cenie) Czesi s\u0105 wyj\u0105tkowo dumni i na pewno co\u015b nieoczywistego. Niemniej\u2026 mnie, osoby wychowanej na Disneyu z lat 90., one za bardzo nie przekonuj\u0105. Ale spr\u00f3bujcie, ka\u017cdy musi wyrobi\u0107 sobie w\u0142asne zdanie!<\/p>\n\n\n\n

\"czeskie<\/figure>\n\n\n\n

Wisienk\u0105 na torcie i jednocze\u015bnie czym\u015b, co by\u0107 mo\u017ce w domach maj\u0105 Wasze babcie, to\u2026 tzw. czeski kryszta\u0142. Czechy s\u0142yn\u0105 z produkcji kryszta\u0142u, w szczeg\u00f3lno\u015bci regiony p\u00f3\u0142nocne. Bohemian glass <\/em>jest znany i doceniany na ca\u0142ym \u015bwiecie, jest to tak\u017ce produkt chroniony przez UE; kryszta\u0142em teoretycznie nazywa si\u0119 szk\u0142o z dodatkiem o\u0142owiu (min. 24%, dzi\u0119ki kt\u00f3remu szk\u0142o staje si\u0119 bardziej plastyczne). Co ciekawe, w Czechach tradycyjnie kryszta\u0142em nazywa si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 luksusowego szk\u0142a. Szk\u0142o to mo\u017ce przybiera\u0107 form\u0119 szklanek, kieliszk\u00f3w i naczy\u0144, ale tak\u017ce \u017cyrandoli i innych produkt\u00f3w luksusowych. Uznanie zdoby\u0142o w XVII w. ; w XIX w. czeskie szk\u0142o sta\u0142o si\u0119 dobrem eksportowym. Z produktu, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo zachwyca\u0142 tylko arystokracj\u0119 i kt\u00f3ry ceni\u0142o si\u0119 na r\u00f3wni z ekskluzywn\u0105 bi\u017cuteri\u0105, sta\u0142 si\u0119 produktem dekoracyjnym, dost\u0119pnym dla zwyk\u0142ych ludzi. Je\u015bli znajdziecie si\u0119 w pobli\u017cu np. Jablonca nad Nisou, zdecydowanie warto jest si\u0119 tym tematem zainteresowa\u0107 i poogl\u0105da\u0107, jak taki kryszta\u0142 dzi\u015b powstaje.<\/p>\n\n\n\n

To chyba tyle na dzi\u015b, jak chodzi o wychwalanie Republiki Czeskiej. A Wy? Macie jakie\u015b nieoczywiste mikrozachwyty, kt\u00f3re przywie\u017ali\u015bcie do domu po podr\u00f3\u017cach do naszego po\u0142udniowego s\u0105siada?\u2026<\/p>\n\n\n\n

M.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe linki:<\/p>\n\n\n\n