{"id":2885,"date":"2019-11-28T00:57:08","date_gmt":"2019-11-27T23:57:08","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=2885"},"modified":"2024-11-15T23:10:58","modified_gmt":"2024-11-15T22:10:58","slug":"alkohol-w-czechach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2019\/11\/28\/alkohol-w-czechach\/","title":{"rendered":"Alkohol w Czechach"},"content":{"rendered":"\n

Prawdopodobnie jeste\u015bcie przyzwyczajeni, \u017ce na tym blogu z zachwytem opowiadam o moich odkryciach zwi\u0105zanych z Czechami<\/a>. Prawdopodobnie wiecie, \u017ce z Czechami w mniejszy lub wi\u0119kszy spos\u00f3b zwi\u0105zana jestem ju\u017c od 9 lat, przez kilka lat cz\u0119sto je odwiedza\u0142am, aby w ko\u0144cu si\u0119 do nich przeprowadzi\u0107. Od troch\u0119 ponad roku mieszkam w Brnie, drugim najwi\u0119kszym czeskim mie\u015bcie. I mimo, \u017ce mog\u0119 jednym tchem wymieni\u0107 kilka \u2013 je\u015bli nie kilkana\u015bcie \u2013 zalet mieszkania w Czechach, s\u0105 te\u017c wady. By\u0107 mo\u017ce jest to zwi\u0105zane z kolejn\u0105 faz\u0105 emigracji (znacie? S\u0105 podobno 4: przygotowania, ekscytacji, za\u0142amania i stabilizacji), w ka\u017cdym razie jaki\u015b czas temu spad\u0142y mi z nosa r\u00f3\u017cowe okulary i patrz\u0119 na otaczaj\u0105c\u0105 mnie rzeczywisto\u015b\u0107 krytycznie, pr\u00f3buj\u0105c oceni\u0107, co z nowej kultury warte jest zastosowania we w\u0142asnym \u017cyciu, a co nie. St\u0105d na blogu pojawi si\u0119 nowa seria o czeskich bol\u0105czkach, o czeskich kompleksach, o tematach, kt\u00f3re w Czechach nie s\u0105 jeszcze przepracowane albo bol\u0105 z jakiego\u015b powodu bardziej. Roboczo nazywam j\u0105 czeskim tabu, cho\u0107 tak naprawd\u0119 chodzi o problemy nie tylko takie, o kt\u00f3rych ludzie boj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107, ale tak\u017ce takie, kt\u00f3rych si\u0119 po prostu nie dostrzega. Na pierwszy ogie\u0144 idzie podej\u015bcie do alkoholu w Czechach.<\/p>\n\n\n\n

Alkohol w Czechach<\/h2>\n\n\n\n

Alkohol w Czechach. Ta fraza wpisana w Google na 24 listopada 2019 roku wywo\u0142uje ponad 4 mln wynik\u00f3w! Dlaczego? A bo piwo. A bo piwcio, piweczko, piwunio. Czechy piwem stoj\u0105, w piwo op\u0142ywaj\u0105, piwem s\u0142yn\u0105. A je\u015bli nie piwem \u2013 kt\u00f3re w restauracjach cz\u0119sto jest ta\u0144sze ni\u017c woda! \u2013 to winem. Kto odwiedzi\u0142 Morawy,  ten bardzo dobrze wie, \u017ce opr\u00f3cz wszechobecnych piwiarni w Brnie (ale nie tylko), jest mn\u00f3stwo winiarni. Alkohol w tych dw\u00f3ch postaciach jest popularny, wszechobecny i bardzo \u0142atwo dost\u0119pny. I mimo \u017ce brzmi to jak slogan reklamuj\u0105cy rajski urlop, to reklam\u0105 nie jest, a raczej opisem alarmuj\u0105cym. Dlaczego? Bo to jasna strona mrocznego problemu, kt\u00f3ry toczy Republik\u0119 Czesk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kultura i tradycja<\/h2>\n\n\n\n

Alkohol towarzyszy ludzko\u015bci prawdopodobnie od zarania\ndziej\u00f3w. Wino i piwo to dwa napoje, kt\u00f3re nios\u0105 nie tylko procenty, ale tak\u017ce\nogromny kulturowy baga\u017c; regiony, w kt\u00f3rych uprawiano winoro\u015bl wyznaczaj\u0105 tereny,\nna kt\u00f3rych kiedy\u015b panowa\u0142o Cesarstwo Rzymskie; piwo to przecie\u017c nap\u00f3j samych\nbog\u00f3w, a jego warzenie i picie zdecydowanie tworzy cz\u0119\u015b\u0107 wielu europejskich kultur.\nIn vino veritas<\/em>, powiecie, albo Gdzie si\u0119 piwo pije, tam si\u0119 dobrze\n\u017cyje.<\/em> To w Europie produkuje si\u0119 ogromne ilo\u015bci wina i piwa, i to nie\nprzypadek, \u017ce w statystykach r\u00f3\u017cnego rodzaju to w\u0142a\u015bnie europejskie kraje\nprowadz\u0105 w zestawieniach pa\u0144stw, w kt\u00f3rych spo\u017cywa si\u0119 najwi\u0119cej alkoholu na\ng\u0142ow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jak licz\u0105 spo\u017cycie<\/h2>\n\n\n\n

Jak to w\u0142a\u015bciwie licz\u0105? Zwyczaje picia alkoholu bardzo si\u0119\nr\u00f3\u017cni\u0105. Francuzi pij\u0105 wino, Czesi piwo, a Rosjanie w\u00f3dk\u0119; jak wi\u0119c w\nstatystykach okre\u015bli\u0107, kto pije wi\u0119cej? W badaniach bierze si\u0119 pod uwag\u0119 litry\nczystego alkoholu, na kt\u00f3ry przelicza si\u0119 poszczeg\u00f3lne trunki alkoholowe. To\nznaczy, \u017ce badani wskazuj\u0105 ile i jaki trunek pij\u0105, a to potem por\u00f3wnuje si\u0119 wyniki\nju\u017c po przeliczeniu na litry czystego alkoholu. Badanie bierze r\u00f3wnie\u017c pod\nuwag\u0119 konsumpcj\u0119 alkoholu nierejestrowanego, czyli takiego, kt\u00f3ry ludzie\nprodukuj\u0105 sami, cz\u0119sto nielegalnie, w domu. Innymi s\u0142owy \u2013 bimber wchodzi w te\nwyliczenia.<\/p>\n\n\n\n

Alkohol w Europie<\/h2>\n\n\n\n

Gdyby\u015bmy mieli wskaza\u0107, kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata cierpi na alkoholizm, to zdecydowanie mo\u017cna by stwierdzi\u0107, \u017ce to Europa. Statystyki WHO troch\u0119 przera\u017caj\u0105: na szczycie statystyk spo\u017cywania litr\u00f3w spirytusu na g\u0142ow\u0119 w ci\u0105gu roku s\u0105 praktycznie prawie same europejskie kraje; \u015bwiatowa \u015brednia wynosi ok. 6 l czystego spirytusu wypitego w ci\u0105gu roku na g\u0142ow\u0119, natomiast \u015brednia europejska \u2014 ok. 15 l. Na szczycie tej listy znajduj\u0105 si\u0119 kraje takie jak Mo\u0142dawia, Bia\u0142oru\u015b, Rosja, Litwa i Irlandia. Pomy\u015blicie sobie, \u017ce to kraje, w kt\u00f3rych by\u0107 mo\u017ce jest trudniejszy klimat albo gorszy poziom \u017cycia, i to zapewne stoi za tymi wynikami. Ale tu\u017c za nimi w kolejce ustawia si\u0119 Francja i Czechy, dwa kraje, kt\u00f3re raczej nie s\u0142yn\u0105 z ci\u0119\u017ckich zim ani ci\u0119\u017ckiego \u017cycia. Dlaczego wi\u0119c?<\/p>\n\n\n\n

Alkohol w Polsce<\/h2>\n\n\n\n

Podejrzewam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z Was przyzna, \u017ce picie w Polsce\njest popularne. Alkohol od dawna by\u0142 cenny; jeszcze nie tak dawno temu flaszk\u0105 w\u00f3dki\nmo\u017cna by\u0142o za\u0142atwi\u0107 wiele, je\u015bli nie wszystko. W\u00f3dk\u0119 trudno by\u0142o zdoby\u0107, ale\njednocze\u015bnie wszyscy j\u0105 pili: kto nie pi\u0142, ten budzi\u0142 podejrzenia. Do dzi\u015b pije\nsi\u0119 du\u017co, chocia\u017c w\u00f3dka bardzo straci\u0142a na popularno\u015bci. Dzi\u015b modne jest piwo\nalbo wino, kt\u00f3re sprowadza si\u0119 masowo z Niemiec, Francji, Hiszpanii, Chile albo\nkolorowe drinki, czyli napoje, kt\u00f3re udaj\u0105, \u017ce alkoholem nie s\u0105, chocia\u017c i tak wszyscy\npij\u0105, aby poczu\u0107 w g\u0142owie szum. Wydaje nam si\u0119, \u017ce twardy alkohol poszed\u0142\nraczej w odstawk\u0119 (no chyba, \u017ce to akurat luksusowa whiskey), ale prawda jest\ntaka, \u017ce Polacy nale\u017c\u0105 do narod\u00f3w, kt\u00f3re pij\u0105 najwi\u0119cej alkoholu na \u015bwiecie. A\njak to jest z Czechami?\u2026<\/p>\n\n\n\n

Czesi pij\u0105 wi\u0119cej<\/h2>\n\n\n\n

Czesi pij\u0105 jeszcze wi\u0119cej. To nie \u017cart. Zgodnie z badaniami WHO, przeprowadzanymi od 1999 roku, Czesi regularnie zajmuj\u0105 jedno z pierwszych miejsc w\u015br\u00f3d narod\u00f3w pij\u0105cych najwi\u0119cej alkoholu w ci\u0105gu roku, osi\u0105gaj\u0105c wynik 13 l na g\u0142ow\u0119 na rok (Polska w tym samym rankingu plasuje si\u0119 z 12,5 l na g\u0142ow\u0119). Jak to mo\u017cliwe?<\/p>\n\n\n\n

Odpowied\u017a na to pytanie prawdopodobnie kryje si\u0119 w sposobie picia, kt\u00f3ry w obydwu spo\u0142ecze\u0144stwach jest zupe\u0142nie inny. Mimo \u017ce r\u00f3\u017cni nas teoretycznie zaledwie 0,5 l na g\u0142ow\u0119, w rzeczywisto\u015bci r\u00f3\u017cnic jest o wiele wi\u0119cej. Sp\u00f3jrzmy na badanie WHO z 2010 r.: odsetek os\u00f3b, kt\u00f3re w poprzednim roku pi\u0142y alkohol \u2013 w Polsce to 51,7%, natomiast w Czechach \u2013  89,1%. To samo badanie, inne pytanie: odsetek os\u00f3b, kt\u00f3re nie wypi\u0142y w poprzednim roku alkoholu: w Polsce to 48,3%, w Czechach 10,9%. Inne, kt\u00f3re mnie zszokowa\u0142o: odsetek os\u00f3b, kt\u00f3re nigdy nie wypi\u0142y alkoholu: w Polsce 27,3%, w Czechach\u2026 2,6%.<\/p>\n\n\n\n

Do\u015b\u0107 mocno r\u00f3\u017cni si\u0119 tak\u017ce odsetek os\u00f3b pij\u0105cych w grupach podzielonych ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107: w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn w Polsce pije ok. 60%, a w\u015br\u00f3d kobiet ok. 40%; w Czechach w obydwu tych grupach procent ten oscyluje oko\u0142o 90. Czesi s\u0105 wi\u0119c du\u017co bardziej demokratyczni w piciu; natomiast wygl\u0105da na to, \u017ce grupa abstynent\u00f3w jest w Polsce du\u017co liczniejsza, bo w Czechach prawie nie istnieje. Nie oznacza to natomiast, \u017ce w Polsce nie ma problemu z alkoholem \u2013 jest wr\u0119cz odwrotnie. W obydwu krajach ok. 2% spo\u0142ecze\u0144stwa jest w spos\u00f3b ci\u0119\u017cki uzale\u017cniony od picia alkoholu. Dlaczego tak si\u0119 dzieje?\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Dlaczego Czesi pij\u0105 <\/h2>\n\n\n\n

Bo alkohol w Czechach jest tani. Bo alkohol w Czechach jest \u0142atwo dost\u0119pny. Bo Czechy z alkoholu s\u0142yn\u0105. Bo kultura picia jest bardzo silna. Niby wiedz\u0105 o tym prawdopodobnie wszyscy, kt\u00f3rzy Czechy odwiedzaj\u0105, niemniej jednak dla mnie w\u0142a\u015bnie ten aspekt mieszkania w Czechach stanowi\u0142 jeden z najwi\u0119kszych szok\u00f3w kulturowych. Jak to mo\u017cliwe?\u2026 Po kilku miesi\u0105cach od przeprowadzki i korzystania w pe\u0142ni z urok\u00f3w hospod i winiarni dosz\u0142am do wniosku, \u017ce czeski klimat mi nie s\u0142u\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119\u017cka i t\u0142usta kuchnia w po\u0142\u0105czeniu z du\u017cymi ilo\u015bciami alkoholu pitymi przy wielu nadarzaj\u0105cych si\u0119 okazjach objawi\u0142y si\u0119 kilkoma dodatkowymi kilogramami (Notabene, poka\u017ccie mi kogo\u015b, kto nie przyty\u0142 po przeprowadzce do Czech!), ale te\u017c refleksj\u0105. Nadszed\u0142 Wielki Post, a ja postanowi\u0142am zerwa\u0107 z piciem i jedzeniem s\u0142odyczy. Chcia\u0142am zrobi\u0107 detoks. Potrzebowa\u0142am przerwy. I co? I napotka\u0142am op\u00f3r. Okazji do picia nie ubywa\u0142o, a ja wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c musia\u0142am si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, dlaczego odmawiam procent\u00f3w tudzie\u017c w\u0119glowodan\u00f3w i cukr\u00f3w. Co zabawniejsze, w ko\u0144cu zacz\u0119\u0142am odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do powod\u00f3w religijnych (\u201eTrwa Wielki Post, to dlatego\u201d), mimo \u017ce moja motywacja w najmniejszym stopniu nie by\u0142a religijna. Dopiero ten argument \u2013 nawet w tym najbardziej ateistycznym kraju \u015bwiata \u2013 za\u0142atwia\u0142 spraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Kultura picia w Czechach<\/h2>\n\n\n\n

To do\u015bwiadczenie pozwoli\u0142o mi zrozumie\u0107, jak du\u017cy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na uczestnictwo w piciu. I nie, nie chodzi mi o to, \u017ce wszyscy s\u0105 alkoholikami \u2013 ale pije si\u0119 cz\u0119sto, i nie rzadko sporo. Piwo postrzegane jest jako nap\u00f3j, kt\u00f3ry pija si\u0119 do obiadu lub kolacji. Wino otwiera si\u0119 przy wielu okazjach i popija wieczorami, czy to w domu, czy w knajpach. Pij\u0105 starsi i pij\u0105 m\u0142odsi; picie piwa przez nastolatk\u00f3w nie jest \u017cadnym skandalem (tylko raczej normaln\u0105 praktyk\u0105). Szacuje si\u0119, \u017ce w Czechach w spos\u00f3b ryzykowny pije nawet do 20% spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

W knajpach piwo cz\u0119sto jest ta\u0144sze ni\u017c woda. Kieliszek wina w restauracji to kwestia ok. 70-80 CZK, ale w winiarni mo\u017cecie kupi\u0107 1 l wina nawet za 50-60 CZK (czyli ok. 10 PLN). Picie alkoholu jest szeroko akceptowane; oburzenia te\u017c raczej nie wzbudzi kobieta w ci\u0105\u017cy, kt\u00f3ra wypija kieliszek wina czy kufel piwa.  Przeciwnie, bywa to postrzegane jako zachowanie nieszkodliwe i normalne. Pr\u00f3bowa\u0142am znale\u017a\u0107 dane, ile kobiet w ci\u0105\u017cy pije alkohol w Polsce (ok. 30%, badanie przeprowadzone na zlecenie PARP) i Czechach, ale niestety takich danych o czeskiej rzeczywisto\u015bci nie znalaz\u0142am. Prawd\u0105 jednak jest, \u017ce mit jakoby niewielkie, cho\u0107 i regularne, dawki alkoholu pite przez przysz\u0142\u0105 matk\u0119 nie by\u0142y szkodliwe dla dziecka, \u017cyje i ma si\u0119 dobrze. Przyk\u0142ady? Cho\u0107by ten artyku\u0142<\/a> z sierpnia 2019 roku\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Rz\u0105d a alkohol<\/h2>\n\n\n\n

Czy ten problem jako\u015b si\u0119 rozwi\u0105zuje?… Ci\u0119\u017cko powiedzie\u0107. Mimo \u017ce rz\u0105d organizuje kampanie spo\u0142eczne, kt\u00f3rych celem jest zwr\u00f3cenie uwagi ludzi na ten problem (oraz u\u015bwiadomienie, \u017ce picie nie powinno by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego \u017cycia), z drugiej strony planuje np. obni\u017cenie podatku VAT na piwo lane z kija, co abstynencji na pewno nie pomo\u017ce. Czeskie podatki obejmuj\u0105ce alkohol (czyli akcyza i VAT) w por\u00f3wnaniu z innymi krajami (np. skandynawskimi) s\u0105 niskie. Czy to dobrze? Prawdopodobnie znajdzie si\u0119 wielu, kt\u00f3rzy stwierdz\u0105, \u017ce tak; niemniej jednak tak niska cena napoj\u00f3w alkoholowych sprzyja piciu ich wi\u0119kszych ilo\u015bci. A picie alkoholu kosztuje: nie tylko zdrowie ludzi, ale i realne pieni\u0105dze, poniewa\u017c, zgodnie z badaniem CETA, Czeska Republika rocznie traci z powodu alkoholizmu obywateli 59 miliard\u00f3w koron. To mniej wi\u0119cej pi\u0119\u0107 razy tyle, ile zbierze z podatk\u00f3w z alkoholu. Czy jednak faktycznie przeciwdzia\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b dostateczny popularyzacji picia?… Reklamy alkoholu s\u0105 niby w pewien spos\u00f3b ograniczone (g\u0142\u00f3wnie spos\u00f3b przedstawiania alkoholu), ale nadal mo\u017cna je nadawa\u0107 w ci\u0105gu dnia. Piwo zreszt\u0105 nie potrzebuje \u017cadnej reklamy \u2014 <\/em>jest w ko\u0144cu w Czechach wszechobecne.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec chcia\u0142abym zaznaczy\u0107, \u017ce nie uwa\u017cam, \u017ce problem picia w Polsce jest du\u017co mniejszy. Z mojego otoczenia w Polsce mog\u0142abym wymieni\u0107 wiele os\u00f3b, kt\u00f3re pij\u0105 albo ryzykownie, albo na\u0142ogowo; statystyki tak\u017ce nieub\u0142aganie wskazuj\u0105, \u017ce Polacy maj\u0105 problem z piciem alkoholu. W artykule podawa\u0142am por\u00f3wnania statystyk pomi\u0119dzy obydwoma krajami, aby przybli\u017cy\u0107 Wam rozmiar problemu, a naj\u0142atwiej jest to zrobi\u0107, odnosz\u0105c si\u0119 do w\u0142asnego podw\u00f3rka. Na tym ko\u0144cz\u0119 t\u0119 smutn\u0105 histori\u0119; macie swoje w\u0142asne do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z alkoholem i Czechami, kt\u00f3re Was zaskoczy\u0142y? Podzielcie si\u0119!<\/p>\n\n\n\n

M.<\/p>\n\n\n\n

Korzysta\u0142am z nast\u0119puj\u0105cych \u017ar\u00f3de\u0142:<\/p>\n\n\n\n