{"id":2343,"date":"2018-08-05T19:12:17","date_gmt":"2018-08-05T17:12:17","guid":{"rendered":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/?p=2343"},"modified":"2021-01-04T16:52:10","modified_gmt":"2021-01-04T15:52:10","slug":"balkanski-roadtrip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czerwonawalizka.com\/index.php\/2018\/08\/05\/balkanski-roadtrip\/","title":{"rendered":"Ba\u0142ka\u0144ski roadtrip"},"content":{"rendered":"

Droga, droga… i jeszcze raz droga<\/h2>\n

Kilometry umyka\u0142y pod ko\u0142ami. Auto cicho sun\u0119\u0142o po r\u00f3wnej, prostej niczym st\u00f3\u0142 autostradzie. Tylko szum klimatyzacji zdradza\u0142, \u017ce pojazd porusza\u0142 si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 ponad 140 km\/h. Jechali\u015bmy ju\u017c sz\u00f3st\u0105 godzin\u0119, ze skupieniem \u015bledz\u0105c map\u0119 na kom\u00f3rce. Krajobraz za oknem zmienia\u0142 si\u0119 zaskakuj\u0105co szybko: pocz\u0105tkowe p\u0142askie pola zast\u0105pi\u0142y alpejskie \u0142\u0105ki i szczyty, potem rozpostar\u0142y si\u0119 przed nami pola Chorwacji. Po kolejnych godzinach wymijania TIR\u00f3w i walki z ba\u0142ka\u0144skimi kierowcami dokulali\u015bmy si\u0119 do granicy z Bo\u015bni\u0105 i Hercegowin\u0105. \u015aciemnia\u0142o si\u0119, ostatnie promienie s\u0142oneczne opromienia\u0142y pobliskie szczyty g\u00f3rskie. Przej\u015bcie graniczne, rozdzielaj\u0105ce dwa kraje, jeszcze do nie tak dawna b\u0119d\u0105ce jednym organizmem pa\u0144stwowym, dzi\u015b stanowi granic\u0119 UE, co czyni j\u0105 prawdopodobnie jedn\u0105 z lepiej strze\u017conych w Europie. Nieszeroka droga rozga\u0142\u0119zia si\u0119 na kilka nitek, z kt\u00f3rych jedn\u0105 zajmuje niemal kilometrowy korek TIR\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3wek oczekuj\u0105cych na przejazd. Oddychamy z ulg\u0105 – samochod\u00f3w osobowych czeka niewiele. Uwa\u017cne sprawdzenie dowod\u00f3w, dopytanie o cel podr\u00f3\u017cy i mo\u017cemy jecha\u0107 dalej – w nico\u015b\u0107.<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Ba\u0142ka\u0144ski roadtrip<\/h2>\n

To oczywi\u015bcie przesada, bo nie wje\u017cd\u017camy w nico\u015b\u0107, a do Bo\u015bni i Hercegowiny. Pierwszy jednak raz od dawna przekraczamy granic\u0119 UE, pierwszy raz od dawna przechodzimy dok\u0142adn\u0105 kontrol\u0119 graniczn\u0105, a wraz z aur\u0105 zapadaj\u0105cego wieczoru, rozpo\u015bcieraj\u0105ce si\u0119 przed nami pustkowie tworzy do\u015b\u0107 niesamowit\u0105 atmosfer\u0119. Zw\u0142aszcza, kiedy niedaleko od granicy natykamy si\u0119 na grupk\u0119 ludzi przypominaj\u0105cymi uchod\u017ac\u00f3w, zw\u0142aszcza, kiedy wje\u017cd\u017camy w wy\u017csze ost\u0119py g\u00f3rskie i jedziemy grani\u0105, a wiecz\u00f3r wita nas opadaj\u0105c\u0105 mg\u0142\u0105. Mg\u0142\u0105 tak g\u0119st\u0105, \u017ce nie wida\u0107 prawie nic – opr\u00f3cz otaczaj\u0105cych nas g\u0119stych las\u00f3w, z kt\u00f3rych od czasu do czasu wychynie opuszczony, spalony dom, strasz\u0105cy oczodo\u0142ami czarnych okiennic albo\u2026 cmentarz.<\/p>\n

\"Durmitor\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Ba\u0142ka\u0144ska go\u015bcinno\u015b\u0107<\/h3>\n

Tak, wjazd do BiH przyspieszy\u0142 bicie mojego serca. Kiedy w ko\u0144cu dotarli\u015bmy na kemping dobrze po 22, a gospodarze roz\u015bwiecili \u015bwiat\u0142a, zaprosili do restauracji i podj\u0119li \u015bliwowic\u0105 i gor\u0105cymi \u0107evap\u010di\u0107i, byli\u015bmy w si\u00f3dmym niebie. Namiot na szybko i troch\u0119 po omacku rozbili\u015bmy tu\u017c nad rzek\u0105 Un\u0105, kt\u00f3ra ko\u0142ysa\u0142a nas tej nocy do snu, kolejnego za\u015b ranka zwioz\u0142a na raftach na swym nurcie, dostarczaj\u0105c nielada emocji (szczeg\u00f3lnie zjazd po 5m wodospadzie\u2026).<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Bo\u015bnia i Hercegowina<\/h2>\n

BiH to kraj bardzo specyficzny. Kraj, kt\u00f3ry cho\u0107 male\u0144ki, jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany. Sk\u0142ada si\u0119 z kilku autonomii, zamieszkanych przez r\u00f3\u017cne grupy etniczne, by nie powiedzie\u0107: narody. Biha\u0107, czyli miejsce, od kt\u00f3rego rozpocz\u0119li\u015bmy nasz\u0105 przygod\u0119 z Ba\u0142kanami w tym roku, zamieszkuj\u0105 Bo\u015bniacy. Kraj to raczej s\u0142abo zaludniony; we wsiach i miasteczkach, przez kt\u00f3re przeje\u017cd\u017camy wida\u0107 wci\u0105\u017c \u015blady wojny. Wypalone domy, pozostawione gospodarstwa, ogromne przestrzenie w\u015br\u00f3d g\u00f3r – i cisza. Jad\u0105c na po\u0142udnie obserwujemy strzeliste wie\u017ce meczet\u00f3w, jarz\u0105ce si\u0119 biel\u0105 por\u00f3d drzew. W ko\u0144cu jednak docieramy do Mostaru: miasta-tyglu kultur, narodowo\u015bci i religii, gdzie \u015bpiew muezina miesza si\u0119 z biciem dzwon\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
Mostar<\/figcaption><\/figure>\n

Marka zamienna – a c\u00f3\u017c to?<\/h3>\n

Odzwierciedla to r\u00f3wnie\u017c kolejne dziwne cechy tego kraju: BiH posiada dw\u00f3ch wiceprezydent\u00f3w i jednego prezydenta, przy czym ten g\u0142\u00f3wny rotacyjnie zmienia si\u0119 co 8 miesi\u0119cy. Ka\u017cdy reprezntuje jedn\u0105 grup\u0119 etniczn\u0105: Serb\u00f3w, Chorwat\u00f3w i Bo\u015bniak\u00f3w. Narody te nie mog\u0142y zgodzi\u0107 si\u0119 na wyb\u00f3r jednego, wsp\u00f3lnego kandydata, nie mog\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dogada\u0107 w sprawie waluty – dzi\u015b stanowi j\u0105 KM, czyli marka zamienna, ustanowiona przez si\u0142y zewn\u0119trzne jako waluta wymienna po sta\u0142ym kursie z euro. W kraju p\u0142aci\u0107 w\u0142a\u015bciwie mo\u017cna obiema walutami. Ten podzia\u0142 wida\u0107 te\u017c w poszczeg\u00f3lnych regionach: w Bo\u015bni aut jest ma\u0142o, za to na ka\u017cdym kroku spotka\u0107 mo\u017cna radary; w Hercegowinie mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie pomy\u015ble\u0107, \u017ce jest si\u0119 w Chorwacji, tylu tam Chorwat\u00f3w, i tych lokalnych, i tych przyjezdnych, szalej\u0105cych po drogach; Serbowie natomiast wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 cho\u0107by innym alfabetem i innym zupe\u0142nie podej\u015bciem do\u2026 toalet.<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Pok\u00f3j a wojna<\/h3>\n

Wojn\u0119 wci\u0105\u017c wida\u0107. Zw\u0142aszcza w Bo\u015bni. Wyludnione wsie, opuszczone domy sprawiaj\u0105 bardzo przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie. Czy jednak pok\u00f3j jest sta\u0142y?\u2026 M\u00f3wi si\u0119, \u017ce Ba\u0142kany to mi\u0119kkie podbrzusze Europy, ba\u0142ka\u0144ski kocio\u0142, kt\u00f3ry wrze i iskra mo\u017ce spowodowa\u0107 wybuch. M\u00f3wi si\u0119 te\u017c, \u017ce wojna nadejdzie, \u017ce nie jest mo\u017cliwe wsp\u00f3\u0142\u017cycie tylu narod\u00f3w w jednym kraju i \u017ce to w\u0142a\u015bnie Bo\u015bnia b\u0119dzie iskr\u0105. M\u00f3wi si\u0119 te\u017c, \u017ce ba\u0142ka\u0144scy S\u0142owianie bij\u0105 si\u0119 co trzy pokolenia. Na razie jednak min\u0119\u0142o dopiero (a\u017c?) 20 lat. Panuje spok\u00f3j.<\/p>\n

\"\"
Wodospady Krawica<\/figcaption><\/figure>\n

Mostar – tygiel kultur<\/h3>\n

Mostar nie zachwyci\u0142. Jego star\u00f3wka nie przem\u00f3wi\u0142a do naszej wyobra\u017ani; pi\u0119kny i widowiskowy most tak naprawd\u0119 jest mostem nowym – poniewa\u017c ten stary zosta\u0142 wysadzony przez Chorwat\u00f3w w 1993 roku i dopiero niedawno, przy pomocy Turcji i star\u0105 metod\u0105, odbudowany. Mostarzacy nie dbaj\u0105 przesadnie o czysto\u015b\u0107 i schludno\u015b\u0107 miasta. Lepi\u0105ce si\u0119 do sk\u00f3ry, gor\u0105ce powietrze sprawia, \u017ce cz\u0142owiek ma ochot\u0119 schowa\u0107 si\u0119 w piwnicy z butelk\u0105 dobrego wina i wychyn\u0105\u0107 dopiero na jesie\u0144.<\/p>\n

\"\"
Boka Kotorska<\/figcaption><\/figure>\n

Czarnog\u00f3ra<\/h2>\n

Uciekamy wi\u0119c – i to do kolejnego kraju. Po przekroczeniu przej\u015bcia granicznego rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 przed nami pi\u0119kne widoki\u2026 i pi\u0119kne czarnog\u00f3rskie drogi. Te jednak ko\u0144cz\u0105 si\u0119 po kilku kilometrach, by zamieni\u0107 si\u0119 w w\u0105sk\u0105, g\u00f3rsk\u0105 drog\u0119 szutrow\u0105, po kt\u00f3rej cz\u0142apie nie tylko nasze autko, ale tak\u017ce szereg TIR\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 si\u0119 przecie\u017c jako\u015b przedosta\u0107\u2026 Z ca\u0142ego serca podziwiam kierowc\u00f3w TIR\u00f3w, kt\u00f3rzy niczym wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u017ceglarze przeprawiaj\u0105 si\u0119 przez te ma\u0142e, g\u00f3rzyste kraje, powoli i sumiennie, metr po metrze pokonuj\u0105c w\u0105skie, niewygodne, trudne drogi.<\/p>\n

\"\"
Boka Kotorska<\/figcaption><\/figure>\n

Ludzie w Czarnog\u00f3rze<\/h3>\n

Czarnog\u00f3ra jest inna. Bogatsza. Z lepszymi drogami (pomimo ww. szutr\u00f3wki). Ludzie otwarci, porozumiewaj\u0105cy si\u0119 po angielsku, czekaj\u0105cy na turyst\u00f3w. A ci przyje\u017cd\u017caj\u0105: jad\u0105c na wybrze\u017ce do Kotoru, prze\u017cywamy gehenn\u0119 przedzieraj\u0105c si\u0119 przez w\u0105sk\u0105 dr\u00f3\u017ck\u0119 w\u015br\u00f3d nadmorskich miejscowo\u015bci. Boka Kotorska wita nas gor\u0105cym s\u0142o\u0144cem i rozedrganym t\u0142umem. Czarnog\u00f3ra liczy 629 251 obywateli. Rocznie odwiedza ich ponad p\u00f3\u0142tora miliona turyst\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
Boka Kotorska<\/figcaption><\/figure>\n

Kotor – miasto kot\u00f3w<\/h3>\n

Wita nas tak\u017ce dziesi\u0105tkami kot\u00f3w i wspania\u0142ymi owocami morza. \u015apimy w pensjonacie niemal nad wod\u0105, nasze autko zaparkowane jest dos\u0142ownie kilka metr\u00f3w od wybrze\u017ca. Z drugiej strony rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 wysokie g\u00f3ry, a na nich – okalaj\u0105cy stare miasto Kotoru mur, przypominaj\u0105cy Mur Chi\u0144ski. To niewielkie miasteczko znajduje si\u0119 w Dalmacji. Zielone okiennice na tle kamienistych mur\u00f3w i muzycy graj\u0105cy na niewielkich placykach poukrywanych w zak\u0105tkach buduj\u0105 atmosfer\u0119 pe\u0142n\u0105 rado\u015bci z \u017cycia, jedzenia, ludzi i pogody. \u017bycie tutaj wydaje si\u0119 pi\u0119kne, nawet je\u015bli to tylko urok wakacji i pi\u0119kna tego miejsca.<\/p>\n

\"\"
Kotor<\/figcaption><\/figure>\n

Ludzie jednak naprawd\u0119 s\u0105 \u017cyczliwi. Jest tu troch\u0119 typowo s\u0142owia\u0144skiego podej\u015bcia „jako\u015b to b\u0119dzie”, na drogach trzeba uwa\u017ca\u0107, ale jednak kierowcy pe\u0142ni s\u0105 \u017cyczliwo\u015bci. Przyk\u0142ad? Nasz gospodarz rezerwowa\u0142 nam miejsce parkingowe swoim skuterkiem – inaczej raczej nie mieliby\u015bmy szansy na zaparkowanie pod pensjonatem. Zdarza si\u0119, \u017ce kto\u015b parkuj\u0105c, zastawi p\u00f3\u0142 w\u0105skiego przejazdu, ale zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce kto\u015b widz\u0105c, \u017ce chcesz przejecha\u0107 od razu reaguje i robi ci miejsce, na przyk\u0142ad przestawiaj\u0105c rowery stoj\u0105ce na chodniku, tak by jednak si\u0119 zmie\u015bci\u0107.<\/p>\n

Boka Kotorska potocznie jest nazywana po\u0142o\u017conym najbardziej na po\u0142udnie fiordem, poniewa\u017c, faktycznie, jak fiord wygl\u0105da – skaliste g\u00f3ry schodz\u0105 prosto do w\u00f3d Morza \u015ar\u00f3dziemnego, czyli w\u0142a\u015bnie Zatoki. Tak naprawd\u0119 to jednak fiord nie jest, gdy\u017c lodowiec do Zatoki nigdy nie dotar\u0142. Niemniej jednak, wybrze\u017ce wygl\u0105da imponuj\u0105co.<\/p>\n

Durmitor – prawdziwy Mordor<\/h3>\n

Po gor\u0105czce kotorskiej nocy ruszyli\u015bmy w ko\u0144cu na p\u00f3\u0142noc – do Parku Narodowego Durmitor. Ta intryguj\u0105ca nazwa przek\u0142ada si\u0119 na niesamowite pasmo g\u00f3rskie, z kt\u00f3rego najwy\u017cszy szczyt, Bobotov Kuk mierzy 2 523 m n.p.m. My rozbijamy si\u0119 ledwie tysi\u0105c metr\u00f3w ni\u017cej, na kempingu Mlinski Potok, kilka minut spaceru od Czarnego Jeziora, czyli obowi\u0105zkowego punktu dla tabun\u00f3w turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy doje\u017cd\u017caj\u0105 tam \u015brodkami lokomocji wszelakiej. Kemping nie jest du\u017cy, po\u0142o\u017cony na g\u00f3rskiej polanie, ze wspania\u0142ym widokiem na g\u00f3rskie szczyty.<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Park poro\u015bni\u0119ty jest g\u0119stymi borami sosnowymi i \u015bwierkowymi. Stare, wysokie, grube drzewa, a tak\u017ce brak ludzi na szlaku sprawia\u0142y, \u017ce czasem g\u0119sia sk\u00f3rka wychodzi\u0142a na r\u0119kach. Pal\u0105ce s\u0142o\u0144ce nie dochodzi\u0142o pod korony wysokich drzew, a panuj\u0105cy p\u00f3\u0142cie\u0144 sprawia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce las nie \u017cyczy sobie intruz\u00f3w. Poczucie dyskomfortu znik\u0142o dopiero po powrocie do siedlisk ludzkich, szczeg\u00f3lnie, gdy cz\u0142owiek sobie przypomnia\u0142, i\u017c w tych lasach \u017cyj\u0105 te\u017c nied\u017awiedzie\u2026<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Przez Park p\u0142ynie mi\u0119dzy innymi rzeka Tara, kt\u00f3ra tworzy najg\u0142\u0119bszy w Europie kanion. Mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 na sp\u0142yw raftingowy, co te\u017c z ch\u0119ci\u0105 uczynili\u015bmy. Atrakcji dla odwa\u017cnych jest sporo – m.in. tzw. zip line, czyli tyrolka, zjazd na linie przez w\u0105w\u00f3z z pr\u0119dko\u015bci\u0105 osi\u0105gaj\u0105c\u0105 80 km\/h. Nielada emocje!<\/p>\n

\"\"
Durmitor<\/figcaption><\/figure>\n

Droga powrotna zaj\u0119\u0142a nam a\u017c dwa dni, licz\u0105c do Brna, trzy – je\u015bli do samego Poznania. W po\u0142owie trasy zatrzymali\u015bmy si\u0119 jeszcze w uroczym kempingu na chorwackim wybrze\u017cu, gdzie uraczyli\u015bmy si\u0119 k\u0105piel\u0105 w Morzu \u015ar\u00f3dziemnym oraz ryb\u0105 na kolacj\u0119, a tak\u017ce – ca\u0142onocn\u0105 walk\u0105 z chmar\u0105 komar\u00f3w, kt\u00f3re dokona\u0142y inwazji na nasz namiot.<\/p>\n

\"\"
Morze \u015ar\u00f3dziemne, wybrze\u017ce Chorwacji<\/figcaption><\/figure>\n

Podsumowanie wyprawy, czyli, co, ile i za ile<\/h3>\n

Przejechane kilometry:<\/strong> 4 920
\nLiczba litr\u00f3w paliwa:<\/strong> 7 tankowa\u0144 x 30 l, ok. 200 l paliwa
\nNajta\u0144szy nocleg:<\/strong> kemping w Durmitorze, 10 \u20ac za noc (2 osoby, 1 namiot, 1 auto)
\nNajdro\u017cszy nocleg:<\/strong> pok\u00f3j (Airbnb) w Kotorze, ok. 100 PLN za noc za osob\u0119 (pensjonat w odleg\u0142o\u015bci 5-7 min. spacerem od starego miasta, praktycznie nad wod\u0105)
\nCeny obiad\u00f3w:<\/strong> waha\u0142y si\u0119 od ok. 25 do 35 \u20ac, za dwie osoby, z piciem, nierzadko zupami i deserem
\n(BiH ta\u0144szy, Czarnog\u00f3ra dro\u017csza).
\nCeny rafting\u00f3w:<\/strong> ok. 45 \u20ac za osob\u0119 doros\u0142\u0105 (ceny podobne w obu krajach)
\nCena zip line:<\/strong> ok. 45 \u20ac za osob\u0119<\/p>\n

\n\t\t\t\t